Μελέτη στρατηγικής τουριστικής επικοινωνίας ΠΒΑ: προς την ηλεκτρονική εποχή με ασυντόνιστα βήματα

Από την αρχή της θητείας της Περιφερειακής Αρχής, με βάση το γεγονός ότι ο Καλλικράτης δίνει ως βασική αρμοδιότητα στις Περιφέρειες τον αναπτυξιακό σχεδιασμό, πιέζουμε να υπάρξουν οι απαραίτητες πρωτοβουλίες –ειδικά στους δύο παραγωγικούς πυλώνες της ΠΒΑ τον τουρισμό και την αγροδιατροφή. Θεωρούσαμε και θεωρούμε ακόμη ότι τα προβλήματα που υπάρχουν και στους δύο κλάδους δεν οφείλονται απλά σε θέματα προβολής, αλλά είναι ουσιαστικά προβλήματα που αφορούν όλη τη διαδικασία παραγωγής. Δεν εισακουστήκαμε μέχρι τώρα.

Ελπίζαμε ότι η ανάθεση μελέτης στρατηγικής τουριστικής επικοινωνίας θα μπορούσε να αναδείξει τα προβλήματα που ταλανίζουν τον τουρισμό της Περιφέρειας και να αποτελέσει την ευκαιρία για δρομολόγηση συνολικών λύσεων. Μάταια όμως. Ενώ δρομολογείται –και σωστά- το πέρασμα στην ηλεκτρονική προβολή, δεν φαίνεται να αντιμετωπίζονται μια σειρά από δομικά προβλήματα του τουρισμού του Β.Αιγαίου, απλά θα τα έχουμε πλέον σε «ηλεκτρονική μορφή». Η μελέτη που μας παρουσιάστηκε έχει όλες τις «γνωστές» αδυναμίες που συνδυάζουν τα λάθη από την πλευρά της αναθέτουσας αρχής και την ανεπάρκεια της μελετητικής ομάδας.

Πιο συγκεκριμένα:

-          Η Περιφερειακή Αρχή δεν φαίνεται να αναγνωρίζει ότι υπάρχει πρόβλημα στον τουρισμό. Αλλιώς μια μελέτη που παραδόθηκε στις 7/12/2016 θα έπρεπε να παρουσιαστεί στις 7/12 και όχι 4 μήνες αργότερα όταν πρακτικά δεν μπορεί να επηρεάσει τη τρέχουσα περίοδο ανατρέποντας και τον προτεινόμενο από τον μελετητή σχεδιασμό που ξεκινούσε τον Γενάρη του 2017. Επιπλέον το γεγονός ότι η μελέτη δεν είναι ολοκληρωμένη –όπως φάνηκε στη παρουσίαση και στις απαντήσεις που δόθηκαν στους παρευρισκόμενους αμφιβάλουμε αν η υλοποίηση της θα …προλάβει το 2018. Μάλλον στοχεύει …… στις εκλογές του 2019

-          Η Περιφερειακή Αρχή δεν φαίνεται να λαμβάνει υπόψη της την αναγκαιότητα συντονισμού ΟΛΩΝ των φορέων στο σχεδιασμό και τη προβολή του τουριστικού προϊόντος. Ούτε ότι οφείλει να ενεργοποιήσει τη διαδικασία συντονισμού και συνδιαμόρφωσης της στρατηγικής ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ εκπόνησης της μελέτης ώστε το τελικό σχέδιο να τους συντονίζει. Δηλαδή ότι θα έπρεπε από τον προηγούμενο Σεπτέμβριο να έχει ξεκινήσει η διαδικασία διαβουλεύσεων και όχι να ερχόμαστε σήμερα να συζητήσουμε τι. Απλά τη παραλαβή της μελέτης; Ελπίζαμε ότι μετά και την απάντηση από πλευράς Υπουργού Τουρισμού ότι δεν θα δεχθεί προτάσεις παρά μόνο όταν έχουν από κάτω τις υπογραφές ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ, να αλλάξει έστω και καθυστερημένα άποψη, έχοντας όμως χάσει πολύτιμο χρόνο. Από τις απαντήσεις της κας Καλογήρου στην απουσία τουλάχιστον των δημοτικών αρχών και στο πως προβλέπει να υπάρξει συντονισμός, καμία απάντηση δεν πήραμε.

-          Η Περιφερειακή Αρχή δεν φαίνεται να αντιλαμβάνεται ότι «προορισμός» δεν είναι η Περιφέρεια -που άλλωστε είναι μη αναγνωρίσιμη οντότητα από τους τουρίστες- αλλά τα νησιά και θα έπρεπε να δώσει ανάλογες οδηγίες στους μελετητές με έμφαση ότι η ΠΒΑ θα είναι πρακτικά ο «αόρατος» υποστηρικτής των επιμέρους προορισμών. Αυτό αντιμετωπίζει και το πρόβλημα (μάλλον την πρόφαση αν δει κανείς τι συμβαίνει στη πράξη) ότι χρειάζεται οι δράσεις για να μπορούν να χρηματοδοτηθούν από την Περιφέρεια να έχουν περιφερειακό χαρακτήρα.

-          Η κα Καλογήρου δεν έχει αντιληφθεί ότι ο στρατηγικός σχεδιασμός του τουριστικού προϊόντος δεν γίνεται με σχέδιο προβολής, αλλά με σχέδιο «παραγωγής» του νέου προϊόντος που χρειάζεται άλλου είδους σχεδιασμό.

-          Από πέρσι που ανατέθηκε η μελέτη δεν φαίνεται να έχει υπάρξει ουσιαστική συνεργασία μεταξύ Περιφέρειας με μελετητών. Ετσι η Περιφερειακή Αρχή διαφημίζει τη προβολή της Περιφέρειας σε αγορές όπως αυτή της Ρωσίας, της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας και του Αρζεμπαϊτζαν που όμως η μελέτη δεν θεωρεί αγορές στόχους.

-          Τέλος, η Περιφερειακή Αρχή δεν φαίνεται να έχει αντιληφθεί ότι το πρόβλημα στον τουρισμό δεν είναι έλλειμμα προβολής, αλλά δομικό και αφορά το ίδιο το τουριστικό προϊόν. Θέματα που έχουν επισημανθεί εδώ και χρόνια, υπογραμμίστηκαν και στη πρόσφατη ημερίδα που διοργάνωσε το Πανεπιστήμιο Αιγαίου με τον Δήμο Λέσβου, όπως η έλλειψη στόχευσης με ανάδειξη των συγκριτικών πλεονεκτημάτων.

Σε ότι αφορά στη μελετητική ομάδα:

-          Δεν ασχολήθηκε καθόλου να κάνει ανάλυση της κατάστασης και να διαπιστώσει που είναι το πρόβλημα. Αυτό φαίνεται από το ότι διέθεσε μόλις 3 διαφάνειες για το σκοπό αυτό χωρίς να αναδεικνύει τόσο τα διαρθρωτικά προβλήματα όσο και αυτά της συγκυρίας.

-          Κατήργησε όλους τους βασικούς κανόνες του marketing που βασίζονται στην ανάδειξη των ειδικών χαρακτηριστικών του προϊόντος που «διαφημίζεται». Αντίθετα υπάρχει προσπάθεια «ισοπέδωσης» των διαφορών των προορισμών και της προβολής των αυτονόητων αφού ένα νησί έχει υποχρεωτικά παραλίες, και μάλιστα ιδιαίτερα γνωστών σε όλο τον κόσμο αφού εκεί βγήκαν οι χιλιάδες μεταναστών.  

-          Επιμένει να δομεί το όλο σχέδιο προβολής γύρω κάτι άγνωστο και τελικά εντελώς αδιάφορο αν όχι αρνητικό στον τουρίστα, το «Β. Αιγαίο», εγκλωβισμένος στη διοικητική λογική, αντί να προβάλει τους προορισμούς. Ακόμη και στη λογική του «αστερισμού», θα μπορούσε να εστιάσει στη «μοναδικότητα των αστεριών». Που όμως βρίσκεται το «σλόγκαν» κάθε νησιού; Πουθενά. Πλήρης η ισοπέδωση.

-          Δεν αναγνωρίζει την διαφορά του πόρου από το προϊόν. Εντάσσει λοιπόν στην επικοινωνία της «πόρους» που ο τουρίστας ούτε να τους δει δεν μπορεί (πχ. τους άυλος πόρους όπως Ομηρική εμπειρία, Αλκαίος, Πυθαγόρας), αλλά και άλλους που δεν αποτελούν αντικείμενο κάποιου «προϊόντος» που μπορεί να αγοραστεί από τον επισκέπτη, ενώ μιλά για «τουρισμό εμπειρίας». Φαντάζεστε πχ. μια αυτοκινητοβιομηχανία να προβάλει ένα μοντέλο που δεν υπάρχει;

-          Ενώ προτείνει ως κεντρικό σλόγκαν της Περιφέρειας «τον αστερισμό των 10 νησιών», ταυτόχρονα βάζει στα έντυπα τα «9 βότσαλα» και το «επίσημο» λογότυπο της Περιφέρειας. Πιστεύει κανείς ότι αυτό διευκολύνει την αναγνωρισιμότητα ή απλώς μπερδεύει;

-          Αναφέρεται πότε στα 3 «μεγάλα» νησιά και πότε στα 10 του «αστερισμού», ενώ ο τρόπος που προτείνει να σχεδιαστεί η προβολή (πχ. ιστοσελίδα) δεν αφορά μόνο το σήμερα, αλλά και το αύριο. Αλλωστε το «χτίσιμο» μιας εικόνας δεν μπορεί να αποδώσει σε λίγους μήνες αλλά σε βάθος χρόνου (χρόνων) όπως όφειλε να γνωρίζει ένα «έμπειρο γραφείο».  

-          Επιμένει στην αποτυχημένη προβολή της Περιφέρειας ως σύνολο όταν είναι επιβεβλημένη η προβολή του κάθε προορισμού χωριστά. Αυτό δεν σημαίνει ανυπαρξία συντονισμού, αλλά ακριβώς το αντίθετο από αυτό που προτείνει η μελέτη. Δηλαδή να υπάρχει η προβολή από τη Περιφέρεια και στην ίδια σελίδα να «συνδεθούν» και οι άλλες υπάρχουσες σελίδες, απλά για να «τρελάνουμε» τους υποψήφιους τουρίστες, σπρώχνοντας τους τελικά να επιλέξουν άλλους προορισμούς. Τη στιγμή που η προσπάθεια είναι να βάλουμε τα νησιά-προορισμούς στον τουριστικό χάρτη, θα επιμένουμε να μιλάμε για τον ανύπαρκτο προορισμό, το Β.Αιγαίο, και να προσπαθούμε να τον «ανεβάσουμε» στις μηχανές αναζήτησης, αντί να το κάνουμε για τα νησιά-προορισμούς. Αντίθετα συνολικά το Αιγαίο είναι γνωστός προορισμός και θα μπορούσε και το σλόγκαν να είναι «Exploring the Aegean Constellation».

-          Επιμένει στην αποκομμένη οπτικά προβολή του Β.Αιγαίου από την υπόλοιπη Ελλάδα και τα Τουρκικά παράλια που δεν αντιλαμβανόμαστε τι εξυπηρετεί. Ο προορισμός βρίσκεται στο «πουθενά»; Αυτή θα είναι και η βάση της προβολής στην «αόρατη» Τουρκία που στις σημερινές συνθήκες εμφανίζεται από τους ενδιαφερόμενους επιχειρηματίες ως η μόνη σανίδα σωτηρίας για το 2017; Ας αφήσουμε ότι η Σάμος συνδέεται καθημερινά με Κυκλάδες και Δωδεκάνησα και μόνο 3 φορές την εβδομάδα με Χίο και Λέσβο.

-          Δεν τεκμηριώνει για ποιους λόγους επέλεξε συγκεκριμένες αγορές στόχους στους οποίους δεν περιλαμβάνονται αγορές όπως η Γαλλία, η Ισπανία, η Ιταλία που έχουν σημαντική παρουσία στη χώρα, με εταιρείες χαμηλού κόστους που έρχονται ακόμη και στα νησιά μας, με τουρίστες που ταξιδεύουν συχνά χωρίς οργανωμένα πακέτα (ώστε να καλύψουμε το πρόβλημα της μη ύπαρξης charter) και έχουν προφίλ «απαιτήσεων» που ταιριάζει στα χαρακτηριστικά το Β.Αιγαίου. Παράλληλα καμία αναφορά δεν γίνεται για τις αγορές της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας που μπορούν εύκολα να προσεγγίσουν τα νησιά μας μέσα από το δίαυλο της Καβάλας. Τέλος δεν γίνεται αντιληπτό γιατί η αγορά της Μ. Βρετανίας είναι β’ κατηγορίας όταν πχ. ένα από τα ειδικά προϊόντα της Περιφέρειας, το bird-watching, μπορεί να βρει εκεί μεγάλη αγορά.   

-          Επιμένει στο island hopping όταν οι συνδέσεις μεταξύ των νησιών είναι προβληματικές και ακριβές; Η ότι μπορεί χωρίς δυσκολία να έρθει στη Λήμνο με πτήση charter και να φύγει από τη Σάμο; Αντίθετα μάλιστα και σε σύγκριση με τα μικρά νησιά του Ν.Αιγαίου όπου ο επισκέπτης σε 3 μέρες έχει δει το νησί και θέλει να επισκεφτεί ένα ή δύο ακόμη, ένα συγκριτικό πλεονέκτημα των 5 μεγάλων νησιών του Β.Αιγαίου είναι ότι ο επισκέπτης μπορεί να παραμείνει μια εβδομάδα χωρίς να βαρεθεί Με αυτό φαίνεται ότι αγνοεί το τι σημαίνει «ειδικές μορφές τουρισμού». Όταν ένας επισκέπτης επιλέξει τη Λέσβο για birdwatching επειδή γνωρίζει ότι αυτός ο προορισμός είναι σημαντικός γι’αυτό το προϊόν, μετά θα πάει στη Χίο για ορχιδέες ή το αντίστροφο; 

-          Δεν αναφέρει πουθενά την ανάγκη διαφοροποίησης της προβολής στις επιμέρους αγορές, ξεκινώντας από τη βασική διάκριση μεταξύ εσωτερικής και εξωτερικής αγοράς. Θα διαφοροποιηθούν σλόγκαν και εικόνες ή θα έχουν το ίδιο περιεχόμενο για όλους όπως μας έδειξαν.

-          Στην επικοινωνιακή της στρατηγική δεν εντάσσει την «αντιμετώπιση του προσφυγικού». Ένα υπαρκτό θέμα, ένα θέμα που έφερε ειδικά τη Λέσβο αλλά και τα άλλα νησιά του Β.Αιγαίου στη παγκόσμια επικαιρότητα, προσπαθούμε να το κρύψουμε από το χαλί.  Αντίθετα στη πρόσφατη ημερίδα, εκφράστηκε η άποψη ότι δεν μπορεί να αγνοηθεί ειδικά αφού υπάρχει ο φόβος να αναζωπυρωθεί ανά πάσα στιγμή

-          Η ενδιαφέρουσα πρόταση όπως είναι αυτή της «κάρτας ταξιδιωτικών προνομίων» είναι ελάχιστα αναπτυγμένη τόσο ως προς το περιεχόμενο και τον τρόπο λειτουργίας της. Θα περιλαμβάνει δημόσιο και ιδιωτικό τομέα; Ποιούς και με ποια κριτήρια; Δεν μπορεί να φαντάζεται κανείς ότι χωρίς συγκεκριμένη στρατηγική αυτό μπορεί να ετοιμαστεί, να λειτουργήσει και να αποδώσει άμεσα.

-          Προτείνει ο μελετητής να υπάρξει και μηχανή κρατήσεων. Προτείνει να γίνει ένας φορέας DMMO που θα αναλάβει να υποστηρίζει τη λειτουργία και τη παρακολούθηση του όλου έργου ή όχι; Η απλά μια σελίδα χωρίς διαχειριστή και όπου βγει; Και μετά του χρόνου ξαναρχίζουμε από την αρχή; 

-          Τέλος δεν υπάρχει κοστολόγιο για την υλοποίηση όσων αναφέρθηκαν, αλλά κυρίως για την υποστήριξη τους σε βάθος χρόνου. Είναι εύκολο να απαντά κανείς ότι μπορούν να προστεθούν όσες γλώσσες θέλουμε αλλά με ποιο κόστος; Από ποιους θα γίνει η συνεχής, καθημερινή υποστήριξη των δράσεων στο διαδίκτυο και με ποιο κόστος;

Η παράταξη μας ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ, συνεπής όπως μέχρι τώρα στη προσπάθεια συμβολής στη αναπτυξιακή προσπάθεια, καταθέτει ακόμη μια φορά τις προτάσεις της:

-          Αμεση δημιουργία Περιφερειακού Συμβουλίου Τουρισμού με τη συμμετοχή εκπροσώπων των νησιών και των τουριστικών επαγγελματιών τους.

-          Αμεση ενεργοποίηση της Αναπτυξιακής Εταιρείας της Περιφέρειας που πρόσφατα ανασυστάθηκε να συγκεντρώσει τις πάμπολλες μελέτες που έχουν γίνει μέχρι σήμερα από διαφορετικούς φορείς και σε συνεργασία με την Διεύθυνση Τουρισμού της Περιφέρειας και το Πανεπιστήμιο Αιγαίου που έχει εξειδικευμένους επιστήμονες να καθίσουν άμεσα να δουλέψουν για την εκπόνηση πρότασης που θα αντιμετωπίζει τόσο τα άμεσα όσο και τα δομικά προβλήματα του τουρισμού. Προφανώς σε συνεχή επικοινωνία με το Περιφερειακό Συμβούλιο Τουρισμού και την Περιφερειακή Αρχή.

-          Αμεση έναρξη διαδικασιών για την υλοποίηση ολοκληρωμένου τουριστικού σχεδιασμού και προβολής με τη δέσμευση όλων των φορέων της ΠΒΑ ότι τουλάχιστον ολόκληρο το «πακέτο» των 25 εκ € που πρόσφατα αποφάσισε να δώσει η Κυβέρνηση να «δεσμευτεί» για την αντιμετώπιση του κρισιμότερου προβλήματος που αντιμετωπίζουν σήμερα τα νησιά: του τουρισμού. Ταυτόχρονα υπάρχουν και οι πόροι προβολής από το ΠΕΠ της τάξεως του 1,2 εκ € που δεν επιτρέπεται στις σημερινές συνθήκες να σπαταληθούν όπως γινόταν μέχρι χτες. Χρειάζεται ένας ολοκληρωμένος σχεδιασμός που να γίνει τώρα.

Συμπερασματικά, ο επικοινωνιακός σχεδιασμός που μας παρουσιάστηκε, παρά το γεγονός ότι έχει το πλεονέκτημα να στηρίζεται στο διαδίκτυο σε σχέση με ότι έχουμε δει μέχρι σήμερα, δεν φαίνεται ούτε να αναγνωρίζει τα υπάρχοντα προβλήματα, ούτε να δρομολογεί τη θεραπεία τους. Και βέβαια δεν ασχολείται καθόλου με την τρέχουσα περίοδο ούτε απαντά στο ερώτημα του Υπουργείου Τουρισμού στο τι θέλει σήμερα η Περιφέρεια για την αντιμετώπιση της κρίσης.

Όπως αναφερθήκαμε ήδη, η Περιφέρεια από το 2015, όταν φάνηκε ότι η προσφυγική κρίση δημιουργεί πρόβλημα στον τουρισμό, δεν έκανε τίποτα στο να το αντιμετωπίσει. Αυτό φαίνεται από το γεγονός ότι στο διάστημα αυτό των δύο χρόνων έγιναν μόλις δύο συναντήσεις φορέων Λέσβο και συνεχίστηκε η ίδια πολιτική προβολής και για το 2017 όπως και πριν τη κρίση. Και με τον σχεδιασμό που μας παρουσίασε φαίνεται να μην έχει αντιληφθεί ότι είναι δικός της ρόλος να το αντιμετωπίσει, με τους δικούς της οικονομικούς και ανθρώπινους πόρους. 

Το ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ έχει υποβάλλει προτάσεις για τα θέματα τουρισμού πριν και μετά τη προσφυγική κρίση, και είναι πάντα παρούσα και διαθέσιμη ώστε να συμβάλει σε μια πραγματική αλλαγή σελίδας στον τουρισμό.     

Γιάννης Σπιλάνης

ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ

Όχι στη παραχώρηση και Δημιουργία Ρυθμιστικής Αρχής Νησιωτικών Μεταφορών για τον έλεγχο ποιότητας και τιμολόγησης των παρεχόμενων υποδομών και υπηρεσιών

Το θέμα της παραχώρησης δημόσιων υποδομών και της ιδιωτικοποίησης υπηρεσιών δημοσίου συμφέροντος είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Για το λόγο αυτό είχαμε τοποθετηθεί πριν τρία χρόνια κατά τη προεκλογική περίοδο με σαφήνεια.

Είχαμε πει ότι η κατασκευή, η οργάνωση και η λειτουργία των υποδομών και υπηρεσιών δημοσίου συμφέροντος (όπως είναι πχ. οι θαλάσσιες και αεροπορικές μεταφορές, η ενέργεια, η ύδρευση, υγεία, οι τηλεπικοινωνίες, τα μέσα ενημέρωσης κλπ) είχαν στη χώρα μας όλα τα χαρακτηριστικά της λειτουργίας του κράτους: χαμηλό επίπεδο υπηρεσιών και υψηλό κόστος λειτουργίας που διαχέονταν στο κοινωνικό σύνολο μέσα από τον κρατικό προϋπολογισμό. Αποτέλεσμα αυτού ήταν η δυσαρέσκεια των πολιτών για τις υπηρεσίες που απολάμβαναν, ενώ πολλές φορές λειτουργούσαν ανασταλτικά στην ανάπτυξη των επιχειρήσεων. Δεν υπάρχει ούτε ένας πολίτης σ’ αυτή τη χώρα που να μην έχει αγανακτήσει, έστω μια φορά στη ζωή του, γι’ αυτές τις υπηρεσίες.

Τα παραπάνω είναι συνέπειες του πως δομήθηκε και λειτούργησε το κράτος πρακτικά από τη σύσταση του: αδιαφάνεια στη λειτουργία, απαράδεκτη συμπεριφορά προς τους πολίτες, διαπλοκή, συναλλαγή, διαφθορά, πελατειακές σχέσεις με υπερβολικούς διορισμούς, ανάθεση της διοίκησης τους σε αποτυχημένους κομματικούς φίλους με διατεταγμένη υπηρεσία. Αποτέλεσμα: υψηλό κόστος λειτουργίας με χαμηλού επιπέδου υποδομές και υπηρεσίες Τα παραδείγματα πολλά και ο καθένας μας έχει ανάλογη εμπειρία. Το συμπέρασμα είναι ότι οι υποδομές & οι υπηρεσίες αυτές δεν λειτουργούσαν με γνώμονα το δημόσιο συμφέρον.

Με βάση τα παραπάνω, η αναδιοργάνωση της λειτουργίας των φορέων αυτών ήταν και παραμένει επιτακτική, ενώ η δημιουργία συνθηκών ανταγωνισμού στη θέση του κρατικού μονοπωλίου, όπου αυτό είναι εφικτό αλλά χωρίς πλήρη απόσυρση του κράτους, είναι ευπρόσδεκτη. Σε πολλές περιπτώσεις, η ανάθεση της λειτουργίας σε κοινωνικούς φορείς (π.χ. στη Γαλλία η λειτουργία λιμανιών και αεροδρομίων από τα Επιμελητήρια) ή ακόμη και απελευθέρωση της παροχής των υπηρεσιών (π.χ. τηλεπικοινωνίες στην Ελλάδα) λειτούργησε θετικά, ειδικά στις άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εκεί βέβαι εφαρμόζονται οι κανόνες δημόσιας λογοδοσίας και κοινωνικού ελέγχου - με βάση την ισχύουσα κοινοτική νομοθεσία- ανεξάρτητα αν ο πάροχος της υπηρεσίας είναι ιδιώτης ή το κράτος. Σε άλλες περιπτώσεις (π.χ. ύδρευση, σιδηροδρομικές υπηρεσίες) διαπιστώθηκε ότι η παραχώρηση ή και η εκποίηση των δημόσιων υπηρεσιών είχε αρνητικά αποτελέσματα τόσο στην ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών όσο και στο κόστος τους, με αποτέλεσμα κυβερνήσεις και αυτοδιοίκηση να αναλαμβάνουν και πάλι τη λειτουργία τους.

Η επιμονή της ΕΕ για εκποίηση ή μακροχρόνια μίσθωση υποδομών και υπηρεσιών δημοσίου συμφέροντος όχι μόνο δεν εξασφαλίζει το δημόσιο συμφέρον μακροχρόνια, αλλά ούτε καν τα βραχυχρόνια προσδοκώμενα ταμειακά οφέλη για την αντιμετώπιση του δημόσιου χρέους. Η πολιτική αυτή πρέπει να αναθεωρηθεί άμεσα και να βρεθούν λύσεις μέσα από συναίνεση των ενδιαφερόμενων μερών (π.χ. τοπικοί φορείς, επαγγελματίες) και πάντα με μοναδικό στόχο την προστασία του δημόσιου συμφέροντος, ενώ το δημόσιο χρέος θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί είτε με την εκποίηση καθαρά παραγωγικών υποδομών (πχ. ξενοδοχεία, πολυκατοικίες, οικόπεδα και αγροτεμάχια χωρίς στρατηγικό ενδιαφέρον) που υπάρχουν στη κατοχή του κράτους για διάφορους λόγους.

Δεν είναι δυνατόν όταν η ίδια η ΕΕ έχει αναγνωρίσει τη σημασία των υπηρεσιών Δημοσίου Συμφέροντος (τόσο των οικονομικών, όσο και των γενικών) σε ότι αφορά στη συνοχή μέσα στη συνθήκη της Λισαβόνας (άρθρο 14) , η ίδια η ΕΕ να έρχεται και με τις επιταγές της να την αναιρεί. Ειδικά στο νησιωτικό χώρο, όπου λόγω του μικρού μεγέθους και της απομόνωσης των νησιών το κόστος κατασκευής, συντήρησης και λειτουργίας των υπηρεσιών δημόσιου συμφέροντος είναι υψηλό και δεν υπάρχουν συνθήκες λειτουργίας ανταγωνισμού, η όλη διαδικασία προμηνύει αρνητικές συνέπειες, που θα λειτουργήσουν αθροιστικά στις επιπτώσεις της κρίσης, δημιουργώντας συνθήκες αποκλεισμού των νησιωτών και των νησιωτικών επιχειρήσεων από αυτές τις ζωτικές υπηρεσίες, είτε λόγω έλλειψης, είτε λόγω υψηλού κόστους στη λειτουργία των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών καθιστώντας τα νησιά ακόμη λιγότερο ελκυστικά. Αυτό είναι προφανές (με ελάχιστες εξαιρέσεις) σε ότι αφορά τη παροχή των υπηρεσιών ακτοπλοΐας και αεροπλοΐας από τους ιδιώτες χωρίς στοιχειώδη έλεγχο από το κράτος και δεν αναμένεται τα πράγματα να είναι καλύτερα με τη παραχώρηση χρήσης των υποδομών. Αλλωστε και ο Διεθνής Αερολιμένας της Αθήνας θεωρείται από τους ακριβότερους.  Όταν οι ίδιοι οι εφοπλιστές διαμαρτύρονται ότι η παραχώρηση των υπηρεσιών αποκομιδής αποβλήτων στα λιμάνια σε ιδιώτες έχει αυξήσει τα τέλη ελλιμενισμού, τι θα πουν οι τουριστικοί επιχειρηματίες όταν θα αυξηθούν τα κόστη επίγειας εξυπηρέτησης των αεροπλάνων και τα εισιτήρια; Θα ζητούν να τα πληρώσει ποιος ώστε να μειωθεί το συνολικό κόστος των εισιτηρίων;    

Η πρόταση μας είναι συνολική για τη λειτουργία των Υπηρεσιών Δημοσίου Συμφέροντος και ειδικά για αυτές των μεταφορών: δημιουργία μιας Ρυθμιστικής Αρχής Νησιωτικών Μεταφορών που θα παρακολουθεί και θα αξιολογεί την ποιότητα και τη χρέωση των παρεχόμενων υπηρεσιών ανεξάρτητα του φορέα που τις παρέχει.

Οι νησιώτες δεν είμαστε πολίτες 2ης κατηγορίας και επομένως Ευρωπαϊκή Ένωση και Ελλάδα οφείλουν να βρουν τώρα τους χρηματοδοτικούς και οργανωτικούς μηχανισμούς, ώστε να μας παρέχουν υπηρεσίες σε ποιότητα και τιμή ανάλογες με αυτές στην ηπειρωτική χώρα. Είναι ο μοναδικός τρόπος ώστε τα νησιά να είναι ελκυστικά για εγκατάσταση ανθρώπων και επιχειρήσεων. Είναι βασική προϋπόθεση για να μιλάμε για Εδαφική Συνοχή. Η εφαρμογή της «ρήτρας νησιωτικότητας» έχει πάρει τη μορφή του κατεπείγοντος. Το προβλέπουν η Συνθήκη της Λισσαβόνας και το Ελληνικό Σύνταγμα. Το θεσμικό πλαίσιο ετοιμάστηκε. Αυτό που λείπει είναι η πολιτική βούληση.  Ε μ ε ί ς  την έχουμε.

Γιάννης Σπιλάνης

Το προσφυγικό-μεταναστευτικό: το ΠΣ είναι όργανο λήψης αποφάσεων και πρέπει να συζητά επί σχεδίου δράσης

Ενας σχεδόν χρόνο μετά τη προηγούμενη συζήτηση του μεταναστευτικού, έρχεται ξανά το θέμα στο ΠΣ.

Όπως είχαμε τονίσει και πέρσι, το ΠΣ οφείλει να συζητά όλα τα θέματα που απασχολούν τις ζωή των νησιωτών όχι για «εκτόνωση» των συμμετεχόντων ή για τις όποιες πολιτικές σκοπιμότητες, αλλά με στόχο να διαμορφώνει αποφάσεις-προτάσεις για παρεμβάσεις πού είτε θα υλοποιήσει η ίδια η Περιφέρεια -εφόσον έχει την αρμοδιότητα- είτε θα εισηγείται στους καθ’ ύλη φορείς αρμόδιους φορείς για να τις υλοποιήσουν. Παραμένει λοιπόν το ερώτημα αν η Περιφέρεια έχει αρμοδιότητα στο θέμα, ποια είναι αυτή και πως την υλοποιεί και αν όχι ποιος την έχει και αν η Περιφέρεια μπορεί σε κάτι να συμβάλει με τις προτάσεις της και τις δράσεις της

Το ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ δεν θεωρεί σκόπιμο να τοποθετηθεί γενικά και αόριστα στο θέμα δίνοντας έμφαση είτε στο «συναισθηματικό» του θέματος, είτε σε θέματα που αφορούν άλλους και δεν μπορεί να επηρεάσει. Αντίθετα θεωρεί ότι ο μόνος τρόπος εξυπηρέτησης των συμφερόντων των νησιωτών είναι, αφού κάνει μια πολύ σύντομη αποτίμηση της κατάστασης, να καταθέσει προτάσεις για το πώς μπορεί να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα που δημιουργεί το προσφυγικό στις τοπικές κοινωνίες και ιδιαίτερα στο ρόλο που μπορεί να έχει η Περιφέρεια στη διαχείριση της κρίσης.

Κατά την άποψη μας, το προσφυγικό-μεταναστευτικό:

-          Αποτελεί για τη χώρα μας ουσιαστικά μια εμπόλεμη κατάσταση χωρίς πόλεμο που αλλάζει διαρκώς μορφή και ένταση, αφού αλλάζουν οι εξωτερικές συνθήκες που το δημιουργούν αλλά και το ρυθμίζουν, με αποτέλεσμα να χρειάζεται διαρκώς αναπροσαρμογή των χειρισμών στη διαχείριση του. Ετσι μετά τις αθρόες αφίξεις μεταναστών το 2015, με βάση την ισχύουσα αλλά ιδιαίτερα εύθραυστη συμφωνία η έμφαση σε τοπικό επίπεδο εστιάζεται στην δημιουργία καλύτερων συνθηκών παραμονής των μεταναστών στα νησιά που ξεκινά από τις κατάλληλες εγκαταστάσεις παραμονής (μεγάλης διάρκειας απ’ότι φαίνεται) μέχρι και το θέμα της εκπαίδευσης των παιδιών αλλά και της ενδεχόμενης  ενσωμάτωσης τους. 

-          έχει δημιουργήσει ένα ανεπανάληπτο κύμα αλληλεγγύης από Ελληνες και την παγκόσμια κοινότητα που μαζί με τις ΜΚΟ και τους επίσημους φορείς αγωνίστηκαν να διαχειριστούν τις χιλιάδες ατόμων που διακινήθηκαν ειδικά από τα νησιά μας και τώρα τη διαχείριση της παραμονής των εγκλωβισμένων, μέχρι να υπάρξει κάποια απόφαση. Παράλληλα υπάρχουν και όλοι αυτοί που επωφελούνται εκμεταλλευόμενοι τον ανθρώπινο πόνο και αυτό δεν αφορά μόνο τους διακινητές αλλά και πολλούς άλλους πάνω στο έδαφος των νησιών μας.

-          έχει δημιουργήσει «κερδισμένους» και «χαμένους» στις τοπικές κοινωνίες. Από την μια μεριά δημιούργησε υψηλούς τζίρους για σειρά επιχειρήσεων μόνιμων ή προσωρινών, θέσεις εργασίας και άλλα εισοδήματα σε επαγγελματικές τάξεις που σε άλλους επέτρεψαν να αντιμετωπίσουν την κρίση και σε άλλους να βγάλουν πολλαπλά εισοδήματα κυρίως σε επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στα ανατολικά τμήματα των νησιών μας. Από την άλλη πλευρά έχουν δημιουργηθεί προβλήματα, ειδικά σε επιχειρήσεις του τουριστικού τομέα, τους εργαζόμενους σε αυτές και τους προμηθευτές τους που δραστηριοποιούνται στις άλλες περιοχές, αφού η τουριστική κίνηση από το εξωτερικό ήταν ιδιαίτερα μειωμένη για το 2016 και τουλάχιστον προβληματική για το 2017 αλλά και τις επόμενες χρονιές αν δεν υπάρξουν οι κατάλληλες πολιτικές.

-          έχει δημιουργήσει πολλές πιέσεις σε υπηρεσίες και δομές όπως τις δομές παροχής υγείας, θαλάσσιας και χερσαίας αστυνόμευσης, στα συστήματα διαχείρισης στερεών αποβλήτων και νερού.

Ο ρόλος της αυτοδιοίκησης οφείλει να είναι ουσιαστικός στη διαχείριση του προσφυγικού ρεύματος, ιδιαίτερα στα νησιά όπου η παρουσία του κεντρικού κράτους είναι περιορισμένη. Ενώ είναι ένα από τα θέματα για τα οποία δεν υπάρχουν αρμοδιότητες στον χάρτη της αυτοδιοίκησης, θα έπρεπε να υπάγεται στις διατάξεις περί Πολιτικής Προστασίας και Εκτάκτων Αναγκών και να ενεργοποιούνται με απόφαση του αρμόδιου Υπουργείου με βάση συγκεκριμένα υπαρκτά σχέδια, αλλά και άμεσες δυνατότητες παρέμβασης. Αντίθετα διαπιστώσαμε ότι ενώ οι υπηρεσίες υπάρχουν σε επίπεδο Περιφέρειας και Δήμου, δεν υπάρχουν τα αντίστοιχα σχέδια με αποτέλεσμα τα ΠΣΕΑ να απουσιάζουν παντελώς από την όποια  δράση, έστω συντονιστική, με τρόπο ανάλογο με αυτόν των φυσικών καταστροφών. Επομένως εμφανίζεται η εικόνα ότι καμια υπηρεσία δεν είναι αρμόδια.

Με βάση τα βασικά προβλήματα που αναφέραμε προηγούμενα και λαμβάνοντας υπόψη  ότι η βελτίωση της λειτουργίας των αρμόδιων υπηρεσιών του κράτους και των ΗΕ στην ταυτοποίηση των προσφύγων και στη ρύθμιση των ροών ανάλογα με τις συνθήκες που επικρατούν, ερώτημα είναι ποιος είναι ο ρόλος της Περιφέρειας. Από τη κατανομή των αρμοδιοτήτων στη Περιφέρεια με βάση τον Καλλικράτη, η Περιφέρεια μπορεί να παρέμβει σε θέματα δημόσιας υγείας και σε θέματα έκτακτης ανάγκης. Ταυτόχρονα η Περιφέρεια έχει καθοριστικό ρόλο στον αναπτυξιακό τομέα και ειδικά στον τουρισμό. Όμως ποια είναι η δράση της Περιφέρειας όταν η ίδια δεν λειτούργησε τη Διαπαραταξιακή Επιτροπή που συστήθηκε με δική της πρωτοβουλία; Αδικα χαιρετίσαμε θετικά τη περσινή πρωτοβουλία, ενώ σήμερα δεν είχαμε τοποθέτηση της Περιφερειακής Αρχής.

Ειδικότερα η κα Καλογήρου θα έπρεπε να μας πει ποια ήταν η συνέχεια που έδωσε:

-  στην εγκεκριμένη πρόταση με χρηματοδότηση από την Τράπεζα του Συμβουλίου της Ευρώπης για δομή ασυνόδευτων ανηλίκων

- στη απορρόφηση χρηματοδοτήσεων από την ίδια Τράπεζα που όπως πληροφορηθήκαμε διέθεσε 400.000€ που έμειναν αζήτητα, ενώ θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για θέματα δημόσιας υγείας όπου και υπάρχει ρητή αρμοδιότητα

- στη διεκδίκηση κονδυλίων από άλλους φορείς πχ. Ταμείο Ασύλου για άλλες παρεμβάσεις

- στη υλοποίηση δράσεων για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων του προσφυγικού στον τουρισμό

Αφού μέσα σε ένα χρόνο τίποτα δεν έχει γίνει, οφείλουμε να επανέλθουμε στις περσινές μας προτάσεις:

-          Στη λειτουργία ενός συντονιστικού οργάνου στο πλαίσιο της Περιφερειακής Επιτροπής Διαβούλευσης  με τη συμμετοχή που θα επισημαίνει τα άμεσα και έμμεσα προβλήματα που δημιουργεί το μεταναστευτικό όπως είναι το θέμα διαχείρισης ναυαγίων και εγκαταλελειμμένων πλοίων, διαχείρισης στερεών αποβλήτων, θεμάτων δημόσιας υγείας όπου υπάρχουν αρμοδιότητες της Περιφέρειας ώστε να υπάρχει αποτελεσματική δράση, αλλά και τα κατάλληλα αιτήματα που εθνικούς και διεθνείς φορείς για οικονομική ενίσχυση και στελέχωση.

-          Την ενεργοποίηση και τον συντονισμό των υπηρεσιών που ασχολούνται με θέματα τιμών και αισχροκέρδειας για περιορισμό του προβλήματος

-          Στην επεξεργασία σχεδίου αντιμετώπισης της τουριστικής κρίσης.  

Δυστυχώς η Περιφερειακή Αρχή μέχρι τώρα:

- έχει περιοριστεί σε συναντήσεις «υψηλού επιπέδου» χωρίς όμως να καταθέτει συγκεκριμένες και κοστολογημένες προτάσεις ενταγμένες σε ένα σχέδιο δράσης.

- «απενεργοποίησε» την Επιτροπή Διαχείρισης της Κρίσης που είχε συσταθεί κατά προτροπή της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Τουρισμού και επιδίδεται σε επικοινωνιακές συναντήσεις χωρίς συγκεκριμένο περιεχόμενο, ενώ δεν φαίνεται να διεκδίκησε ή να αξιοποίησε τους πρόσθετους πόρους που πήρε για το λόγο αυτό το Υπουργείο Τουρισμού όπως μάθαμε πρόσφατα από τον Αναπληρωτή Υπουργό Ανάπτυξης. Αντίθετα όπως φαίνεται από τα δημοσιεύματα μετά από 20 μήνες δεν κατάφερε ούτε καν να συντονίσει τους φορείς ώστε να κατατεθεί μια πρόταση.

- δεν χρησιμοποίησε μέχρι τώρα τους πρόσθετους πόρους που πήρε από τη Κυβέρνηση για να υλοποιήσει ένα αναπτυξιακό σχέδιο που να αντιμετωπίζει τη προσφυγική κρίση στον τομέα αρμοδιότητα της που είναι ο αναπτυξιακός σχεδιασμός και ειδικά ο τουριστικός σχεδιασμός και η αντιστροφή της τουριστικής εικόνας στο εσωτερικό και στο εξωτερικό. Αντίθετα διαθέτει όλους τους πόρους σε έργα οδικού δικτύου. Ερώτημα παραμένει πως αξιοποιήθηκαν όσοι πόροι έχουν έρθει στη Περιφέρεια για το προσφυγικό και πως θα αξιοποιηθούν τα 25 εκ. που διαθέτει η Κυβέρνηση από εθνικούς πόρους. Ούτε το ετήσιο σχέδιο που θα «εγκριθεί» από την απόλυτα υποβαθμισμένη Επιτροπή Διαβούλευσης στην αρχή της εβδομάδας πείθει για κάτι τέτοιο.

Τελειώνοντας ως ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ θα υποστηρίξουμε ότι έστω και σήμερα χρειάζεται να υπάρξει σχέδιο για την αντιμετώπιση τόσο των προβλημάτων που χρονίζουν, όσο και των όσων μας προέκυψαν λόγω του μεταναστευτικού.

Ως ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ έχουμε αποδείξουμε ότι θέλουμε να είμαστε χρήσιμοι για τα νησιά μας με ουσιαστική συμμετοχή και συγκεκριμένες προτάσεις που ο κάθε πολίτης του Β.Αιγαίου μπορεί να βρει στο fb και στη σελίδα μας. Είμαστε εδώ και περιμένουμε έστω και σήμερα το ΠΣ να ενεργοποιήσει την Επιτροπή Διαχείρισης της Κρίσης του Μεταναστευτικού για να σχεδιάσει τα επόμενα βήματα, αφού το πρόβλημα αυτό δεν θα τελειώσει σύντομα,.

Γιάννης Σπιλάνης

ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ

ΕΠΕΡΩΤΗΣΗ ΠΡΟΣ την κα ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΧΗ

Θεμα: Αναπτυξιακός Σχεδιασμός και Απολογισμός Εργου Περιφέρειας

Κα Περιφερειάρχη,

Με βάση το άρθρο 185 του ν.3852/10 η Περιφερειακή Αρχή οφείλει μέχρι τις 31/1 κάθε έτους να παρουσιάσει τον απολογισμό του προηγούμενου έτους της Περιφερειάρχου και της Εκτελεστικής Επιτροπής. Σήμερα 21/3, δύο σχεδόν μήνες από την ημερομηνία αυτή δεν υπάρχει καμία σχετική ενημέρωση.

Το θέμα θα μπορούσε να θεωρηθεί τυπικό, ειδικά αν η περιφερειακή αρχή προκρίνει να κάνουν απολογισμό οι υπηρεσίες και όχι εσείς η ίδια και η Εκτελεστική Επιτροπή όπως ορίζει ο νόμος, αν το πνεύμα του νόμου δεν όριζε ότι αυτή η διαδικασία αυτή έχει ως στόχο να ενημερωθούν οι πολίτες της Περιφέρειας για όσα έχουν συμβεί τον ένα χρόνο και για τις μελλοντικές δεσμεύσεις της περιφερειακής αρχής.

Όμως η ενημέρωση αυτή είναι σημαντική και για τα μέλη του Περιφερειακού Συμβουλίου που μέχρι σήμερα δεν έχουμε ΚΑΜΜΙΑ ενημέρωση σε ότι αφορά την υλοποίηση όσων έχουμε αποφασίσει, αλλά και για τη λειτουργία των υπολοίπων δομών (Περιφερειακό Ταμείο Ανάπτυξης, ΚΕΚΑΠΕΛ, Γραφείο Βρυξελλών, Διαχειριστική Αρχή) των οποίων ο ρόλος είναι συμπληρωματικός.

Μεταξύ άλλων δεν έχουμε ενημερωθεί:

-          Πως προχωρά η εκτέλεση του επιχειρησιακού προγράμματος της Περιφέρειας και ποιοι είναι οι δείκτες υλοποίησης και αποτελεσμάτων

-          Πως προχωρά η υλοποίηση του ΠΕΠ, ποιοι είναι οι δείκτες υλοποίησης και αποτελεσμάτων

-          Για την εκτέλεση του τεχνικού προγράμματος 2016: τι ψηφίστηκε και τι υλοποιήθηκε

-          Για την εκτέλεση του τακτικού προϋπολογισμού 2016: τι ψηφίστηκε και τι υλοποιήθηκε

-          Για το επιχειρησιακό πρόγραμμα πολιτισμού: τι ψηφίστηκε το 2015 και τι υλοποιήθηκε μέχρι σήμερα

-          Για το ετήσιο πρόγραμμα τουρισμού 2016: τι ψηφίστηκε και τι υλοποιήθηκε

Ταυτόχρονα ενημερωνόμαστε μέσω του τύπου ότι:

-          Το Υπουργείο Ανάπτυξης έδωσε το 2016 πρόσθετη επιχορήγηση 8.000.000€ στη Περιφέρεια για την αντιμετώπιση του μεταναστευτικού το οποίο δεν γνωρίζουμε πως υλοποιήθηκε

-          Το Υπουργείο Ανάπτυξης έδωσε πρόσθετη χρηματοδότηση στο Υπουργείο Τουρισμού για τη προβολή των νησιών που πλήγηκαν από το μεταναστευτικό και ότι η Περιφέρεια δεν έχει καταθέσει πρόταση, ενώ το προσφυγικό υπάρχει εδώ και 20 μήνες

-          Το Υπουργείο Ανάπτυξης δίνει κατ’αρχή ενίσχυση 25.000.000 € στους φορείς της Περιφέρειας Β.Αιγαίου και δεν γνωρίζουμε αν υπάρχει σχεδιασμός για την απορρόφηση των χρημάτων αυτών και προς ποια κατεύθυνση, όταν διαρκώς «τονίζουμε» για ανεπάρκεια πόρων και περικοπές προϋπολογισμών και όταν ο τουρισμός αποτελεί τον «μεγάλο χαμένο» της προσφυγικής κρίσης.

Με βάση τα παραπάνω κα Περιφερειάρχη σας ζητούμε

- να μας ενημερώσετε τόσο απολογιστικά για όσα έχουν γίνει και να μας παρουσιάσει τον σχεδιασμό για το επόμενο διάστημα

- να προγραμματίσετε άμεσα τον απολογισμό πεπραγμένων της Περιφερειάρχη και της Εκτελεστικής Επιτροπής με βάση τα όσα προβλέπει το νόμος σε ότι αφορά τη διαδικασία και τη δημοσιότητα (άρθρο 185, παρ. 2-4) και να ενημερώσετε σχετικά το ΠΣ  .

Μυτιλήνη 21/03/2017

Γ.Σπιλάνης

Περιφερειακός Σύμβουλος και Επικεφαλής της παράταξης ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ

ΣΑΝ ΝΑ ΜΗΝ ΠΕΡΑΣΕ ΜΙΑ ΜΕΡΑ ….. ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ

Το γνωστό αυτό τραγούδι θυμίζει έντονα τον τρόπο που λειτουργεί η Περιφερειακή Αρχή 2,5 χρόνια μετά την ανάληψη των καθηκόντων της. Σε κάθε συνεδρίαση του ΠΣ επιβεβαιώνεται η αδυναμία της στην άσκηση της σημαντικότερης αρμοδιότητας που ο νομοθέτης έχει αναθέσει στην αιρετή αυτοδιοίκηση 2^ου βαθμού, που είναι ο αναπτυξιακός σχεδιασμός. Ο σχεδιασμός αυτός έπρεπε να έχει εκπονηθεί σε συνεργασία με τους άμεσα ενδιαφερόμενους στο πλαίσιο της Περιφερειακής Επιτροπής Διαβούλευσης και να αποτελεί κύριο θέμα των συνεδριάσεων του Περιφερειακού Συμβουλίου που θα έπρεπε να εξειδικεύει και να δίνει το πλαίσιο εφαρμογής του. Αντίθετα συνεχίζονται συμπεριφορές που παραπέμπουν στην προ κρίσης εποχή σε τέτοιο βαθμό που σου έρχεται να πεις ότι ευτυχώς που η δημοσιονομική κρίση έχει περιορίσει τους διαθέσιμους πόρους.

Μόνο θλίψη μπορεί να προκαλέσει ο τρόπος που η περιφερειακή αυτοδιοίκηση χειρίζεται θέματα που έπρεπε να έχουν προ πολλού σημάνει «συναγερμό» όπως αυτό της δακοκτονίας αφού έχει άμεση επίδραση στη ποιότητα ενός βασικού αγροτικού προϊόντος κυρίως για τη Λέσβο και δευτερευόντως για τη Σάμο, την Ικαρία και τη Χίο. Ενώ θα έπρεπε εδώ και καιρό να έχει αντιμετωπιστεί η πανθομολογούμενη «ακριβή» και «αναποτελεσματική» δακοκτονία όπως υλοποιείται εδώ και χρόνια, στο πλαίσιο μιας δυναμικής και επιθετικής ολοκληρωμένης στρατηγικής για το λάδι μέσα στη λογική «από το χωράφι στο ράφι», απλά «παρακολουθεί τις εξελίξεις και διαμαρτύρεται» με τις τιμές του λαδιού στο ναδίρ (όπως γράφτηκε πρόσφατα) και τις παραγόμενες ποσότητες να κατρακυλούν από χρόνο σε χρόνο.

Τι και αν η κα Καλογήρου δήλωνε στην αρχή της θητείας της ότι δημιούργησε «Επιτροπή Αγροτικής Ανάπτυξης» επειδή δίνει ιδιαίτερη σημασία στον πρωτογενή τομέα; Πως εκφράζεται αυτό; Με ποιες συγκεκριμένες πρωτοβουλίες που θα αναστρέψουν τη πορεία αυτή; Ποιες είναι οι συζητήσεις με τους εμπλεκόμενους φορείς και που έχουν καταλήξει; Απολύτως τίποτα. Και οι παρεμβάσεις των περιφερειακών συμβούλων να κινούνται σε λογικές παρελθόντος όταν «λεφτά υπήρχαν» για τη δημιουργία «στρατιών ημετέρων» μέσα από τη δακοκτονία. Τι και αν η σημερινή πραγματικότητα είναι διαφορετική απ’ ότι πριν μια δεκαετία με την εξάπλωση της βιολογικής παραγωγής και την εγκατάλειψη πολλών εκτάσεων ελαιώνων, παράλληλα με την ευρύτερη συνειδητοποίηση των αρνητικών συνεπειών από τη χρήση φυτοφαρμάκων στην ανθρώπινη υγεία εξελίξεις, γεγονότα που θα έπρεπε να είχαν οδηγήσει στον πλήρη ανασχεδιασμό του έργου αυτού κάτω από την ευθύνη της Περιφέρειας. 

Μέσα στη κατάσταση αυτή, η αλλαγή στη διαδικασία προμήθειας φαρμάκων στη δακοκτονία - που φαίνεται να επιβάλει η πρόσφατη απόφαση του νομικού Συμβουλίου του Κράτους στα συναρμόδια Υπουργεία διαπιστώνοντας ότι η αρμοδιότητα της δακοκτονίας έχει μεταφερθεί στο σύνολο της στις Περιφέρειες με βάση το άρθρο 186 του 3852/10 (Καλλικράτης)- έρχεται να δημιουργήσει θύελλες στα τελματωμένα νερά. Γιατί αυτή η αρμοδιότητα δεν μεταφέρθηκε από την αρχή ισχύος του νόμου; Δεν θα μάθουμε όσοι δεν «παροικούμε στην Ιερουσαλήμ». Αποτέλεσμα των παραπάνω είναι ότι αντί το Περιφερειακό Συμβούλιο να ασχολείται με θέματα ουσίας της αγροτικής ανάπτυξης και ειδικά της ελαιοκαλλιέργειας, η συζήτηση να εστιάζεται στο ποιος θα αγοράσει τα φάρμακα και αν προλαβαίνει, που είναι ένα θέμα καθαρά διοικητικό. Αλλωστε και η προηγούμενη συζήτηση που αφορούσε την ελαιοκαλλιέργεια είχε να κάνει με το αν θα συναινέσουμε ή όχι στη παράνομη λειτουργία των ελαιοτριβείων «καταργώντας» τον νόμο και όχι το πώς θα βοηθήσουμε ώστε το παραγόμενο προϊόν να είναι ποιοτικό και να δίνει ικανοποιητικά εισοδήματα σε όλη την αλυσίδα παραγωγής.

Μια αντίστοιχη εικόνα επικρατεί στον πολιτισμό και στον τουρισμό, θέματα που βρίσκονται στην αρμοδιότητα της Περιφερειάρχη δεδομένου ότι στο πρόσφατο ορισμό αντιπεριφερειαρχών δεν έδωσε αυτές τις αρμοδιότητες. Εχοντας εγκαταλείψει από την αρχή το φιλόδοξο και ανεδαφικό σχέδιο δράσης στον Πολιτισμό που είχε εισηγηθεί η κα Θαλασσινού πριν 2 χρόνια, επιστρέψαμε στις καλές εποχές που μοιράζονταν άφθονα χρήματα όχι για την ανάπτυξη της πολιτιστικής παραγωγής ή τη σύνδεση πολιτισμού και τουρισμού, αλλά για τη χρηματοδότηση «φιλικών» εκδηλώσεων για εσωτερική κατανάλωση. Ετσι καταλήγει κανείς στο να λέει ευτυχώς που «χρήματα δεν υπάρχουν».

Στον τουρισμό η κατάσταση παραμένει στο απόλυτο μηδέν. Αλλωστε δεν χρειάστηκε να συσταθεί Επιτροπή Τουρισμού, ούτε να εκπονηθεί περιφερειακό σχέδιο δράσης (παρά τη αντίθετη διαβεβαίωση που έδινε ο εκτελεστικός γραμματέας στην ημερίδα που οργάνωσαν  την Κυριακή που μας πέρασε ο Δήμος Λέσβου και το Πανεπιστήμιο Αιγαίου), αλλά να συνεχιστεί η παλαιά πρακτική των εκθέσεων ως βασικό εργαλείο προβολής. Επίσης η Επιτροπή διαχείρισης της κρίσης εξ αιτίας του προσφυγικού που συστάθηκε μετά από προτροπή της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Τουρισμού τον Σεπτέμβριο του 2015 λειτούργησε τυπικά για δύο μήνες και μετά διαλύθηκε σιωπηρά γιατί απλά ….δεν υπήρχε ανάγκη. Όλα τα θέματα είχαν λυθεί. Τι και αν οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι το προσφυγικό –που έβαλε κυριολεκτικά τη Λέσβο στον παγκόσμιο χάρτη – δεν μπορεί να αποσιωπηθεί αλλά οφείλουμε να το διαχειριστούμε αξιοποιώντας ότι ευκαιρίες μας προσφέρει.

 Τι και αν όλες οι έρευνες δείχνουν ότι οι τουρίστες αντλούν πληροφόρηση είτε από φίλους και συγγενείς είτε από το διαδίκτυο και όχι από εκθέσεις και έντυπα, ενώ και αυτός ο ρόλος των πρακτόρων ως διαμεσολαβητών έχει περιοριστεί εντυπωσιακά. Εμείς σταθεροί στις …..παραδόσεις που δεν έχουν αποδώσει την τελευταία 20ετία τίποτα όπως δείχνουν και τα στοιχεία αφίξεων αλλοδαπών τουριστών με charter αποφασίσαμε να προβάλουμε τη Λέσβο στην ……Εκθεση του Αρζεμπαϊτζαν. Πώς να αποδώσουν άλλωστε αφού οι ειδικοί στο marketing που μίλησαν στην ίδια ημερίδα επιβεβαίωσαν τα προφανή: δεν έχει εστιάσει στους πόρους που προβάλει κατά προτεραιότητα, δεν έχει προχωρήσει σε δημιουργία εικόνας, δεν έχει …. δεν έχει , δεν έχει …. Μετά από τα όσα χρήματα ξοδεύτηκαν τόσα χρόνια που «λεφτά υπήρχαν» και όσα,  -πολύ λιγότερα- συνεχίζουν να δαπανώνται σήμερα.       

Ο αυτοσχεδιασμός της δράσης της Περιφερειακής Αρχής αποτυπώνεται και στις συνεχείς αναθεωρήσεις του προϋπολογισμού, που υλοποιείται χωρίς ούτε καν ετήσιο σχέδιο αλλά με βάση ότι προκύψει.

Και αν παρά τη μη τήρηση των ορθών διαδικασιών υπήρχε αποτέλεσμα, θα μπορούσε κανείς να κάνει τα «στραβά μάτια». Όμως το μηδενικό αποτέλεσμα επιβάλει παρεμβάσεις σε όλα τα επίπεδα.

Ως ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ θα περιμένουμε να τοποθετηθούμε εφ’ όλης της ύλης στην αναμενόμενη ετήσια δημόσια συνεδρίαση για τον απολογισμό της δράσης του 2016 που με βάση τον νόμο θα έπρεπε να είχε γίνει ήδη μέχρι το τέλος Γενάρη. Ας ελπίσουμε ότι αυτή τη χρονιά δεν θα έχουμε τους μακροσκελείς απολογισμούς των υπηρεσιών, αλλά μια παρουσίαση του αναπτυξιακού έργου της Περιφέρειας και του έργου των φορέων που εποπτεύει (Περιφερειακό Ταμείο, ΚΕΠΑΕΛ, Γραφείο Βρυξελλών). 

Ως ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ έχουμε δημόσια τοποθετηθεί για τις αλλαγές που πρέπει να υπάρξουν στον Καλλικράτη έτσι ώστε:

- να ξεχωρίσουν οι αρμοδιότητες μεταξύ του κεντρικού κράτους και της αυτοδιοίκησης με στόχο να είναι αποκλειστικές ώστε να έχει πλήρως την ευθύνη της εφαρμογής τους, αντικαθιστώντας τον αναχρονιστικό κατάλογο «αρμοδιοτήτων» που περιλαμβάνει σήμερα ο νόμος

- να βρεθούν οι νομικές διαδικασίες ώστε η μη τήρηση των διαδικασιών που προβλέπει ο νόμος να συνεπάγεται κυρώσεις για τη περιφερειακή αρχή που δεν τις τηρεί.

- να ξεκαθαριστεί ότι η εφαρμογή της νομιμότητας δεν είναι αντικείμενο απόφασης αιρετών οργάνων (μονοπρόσωπων και πολυπρόσωπων), αλλά της διοίκησης.

-   να είναι το Περιφερειακό Συμβούλιο το κέντρο λήψης των αποφάσεων σε ότι αφορά την αναπτυξιακή πορεία της περιφέρειας ούτε ένα γρανάζι τυπικής έγκρισης διαδικασιών ούτε forum διαλόγου και διαμαρτυριών.

- να είναι δεσμευτική η ενεργοποίηση των συμμετοχικών διαδικασιών στη λήψη των αποφάσεων όπως είναι  η Περιφερειακή Επιτροπή Διαβούλευσης, η Επιτροπή Ισότητας και εσωτερικού ελέγχου όπως ο Συμπαραστάτης του Πολίτη και της Επιχείρησης και ο απολογισμός της Εκτελεστικής Επιτροπής.

Καλούμε όλες τις δυνάμεις που ενδιαφέρονται να αλλάξει η πορεία της χώρας και της Περιφέρειας να καταθέσουν τεκμηριωμένες προτάσεις για την αλλαγή πορείας και απαλλαγή από τις δουλείες και τις γάγγραινες που μας έφεραν στη σημερινή κατάσταση. Ζητάμε πολλά;

Γιάννης Σπιλάνης

ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ

Η τουριστική ανάκαμψη της Περιφέρειας Β.Αιγαίου ξεκινά από το Αρζεμπαϊτζάν

Στο πρόσφατο Περιφερειακό Συμβούλιο ήρθε το θέμα της τροποποίησης του τουριστικού προγράμματος ώστε να μπορέσει η Περιφέρεια Β.Αιγαίου να συμμετάσχει στη τουριστική έκθεση του Μπακού, της πρωτεύουσας του Αρζεμπαϊτζάν τον προσεχή Μάρτη. Θα μπορούσε να εκληφθεί ως «αστείο» της υπηρεσίας αν δεν είχε την υπογραφή της κας Περιφερειάρχη.

Από περιέργεια διαβάσαμε την εισήγηση για να δούμε πως τεκμηριώνεται η απόφαση αυτή. Με περισσή έκπληξη διαβάσαμε το σκεπτικό που μπορεί να συνοψιστεί στα παρακάτω:

-          Το Αρζεμπαϊτζαν έχει 9,5 εκ. κατοίκους αλλά και πολλούς περισσότερους που κατοικούν στις γύρω χώρες

-          Η έκθεση του Μπακού είναι «η κορυφαία διεθνής έκθεση στην περιοχή του Καυκάσου. Αντικατοπτρίζει τη δυναμική ανάπτυξη της πολλά υποσχόμενης αγοράς του τουρισμού στην περιοχή και δημιουργεί μια σταθερή πλατφόρμα για τις εγχώριες και διεθνείς επιχειρήσεις για να αναπτύξουν συνεργασίες σε όλα τα είδη του τουρισμού».

-          1 εκατομμύριο τουρίστες της χώρας μεσαίου και υψηλού εισοδήματος (15% είναι πολυτελείας) έρχονται στα παράλια της Τουρκίας (Αδραμύτι, Σμύρνη, Μπόντρουμ και Αττάλεια) για οικογενειακές διακοπές 2-4 εβδομάδων. Αλήθεια έχουν δει στο χάρτη σε πόση απόσταση από τα νησιά μας βρίσκονται το Μοντρούμ και η Αττάλεια, αν θεωρήσουμε ότι η σύνδεση με Σμύρνη και Αδραμύτι έχει λυθεί (που δεν νομίζουμε). 

Και η εισήγηση τελειώνει ως εξής «Με δεδομένο ότι η ΠΒΑ έχει στόχο, πέρα από τη διατήρηση και ενίσχυση των παραδοσιακών της αγορών, την προώθηση των νησιών σε νέες αγορές – όπως και το πραγματοποιεί με τη συμμετοχή της σε εκθέσεις και διοργανώσεις σε Βαλκανικές και Ανατολικές χώρες - θεωρούμε ότι η συμμετοχή μας στην ανωτέρω έκθεση θα έχει πολλαπλά οφέλη προς την κατεύθυνση αυτή».

Αν ως χώρα βρισκόμασταν σε άλλη οικονομική κατάσταση θα μπορούσε κανείς να πει «έλα βρε αδερφέ, ένα ταξιδάκι θέλουν να πάνε, τι πειράζει. Λεφτά υπάρχουν». Αν ως Περιφέρεια είχε την τουριστική ανάπτυξη της Σαντορίνης, της Μυκόνου, της Ρόδου ή της Κω, θα μπορούσαμε να πούμε γιατί αφού εξαντλήσαμε τις παραδοσιακές αγορές της χώρας να μην πάμε και στις «εξωτικές». Σε μια τέτοια περίπτωση θα μπορούσε κάποιος να το «αφήσει να περάσει».

Όμως τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά:

-          Η χώρα βρίσκεται σε παρατεταμένη κρίση και οι πόροι που έρχονται στην αυτοδιοίκηση έχουν περιοριστεί υπερβολικά

-          Η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, από την ανάλυση των δεδομένων του Παρατηρητηρίου Βιώσιμου Τουρισμού Αιγαίου προκύπτει ότι εδώ και 15 χρόνια παρουσιάζει έντονα προβλήματα στασιμότητας ή και μείωσης του τουρισμού όχι μόνο σε αριθμούς αλλά κυρίως σε έσοδα, γεγονός που σημαίνει ότι υπάρχει σημαντικό πρόβλημα στην ασκούμενη τουριστική πολιτική: από το προϊόν που έχει μέχρι και τον τρόπο που το διαφημίζει. Ειδικά σε ότι αφορά στο τελευταίο, και ενώ ΟΛΕΣ οι έρευνες δείχνουν ότι πάνω από το 50% των τουριστών συμβουλεύονται το ιντερνετ για να επιλέξουν προορισμό, ενώ κάτω από 10% τις εκθέσεις.

-          Η Περιφέρεια Β.Αιγαίου λόγω του προσφυγικού έχει σημαντικό πρόβλημα να διατηρήσει τους παραδοσιακούς πελάτες της περιοχής και της χώρας γενικότερα και η κα Περιφερειάρχης συμμετέχει σε συσκέψεις με κυβερνητικά στελέχη και ζητά από το Υπουργείο τουρισμού πόρους για ειδική προβολή.

-          Η Περιφέρεια Β.Αιγαίου σνομπάρει «μικρές» εκθέσεις όπως τη πρόσφατη στη Μαδρίτη, μιας πόλης που έχει πληθυσμό όσο το Αρζεμπαιτζάν ολόκληρο και κατά κεφαλή εισόδημα τριπλάσιο, ενώ εδώ δύο χρόνια ισπανική εταιρεία χαμηλού κόστους (Volotea) πετά στη Λέσβο. Στη Μαδρίτη μάλιστα ειδικά φέτος που είναι το Παγκόσμιο Ετος βιώσιμου Τουρισμού, έγιναν ειδικές εκδηλώσεις με υψηλή προσέλευση και δημοσιότητα.

Τέλος ευθύνη έχουν και οι φορείς του τουρισμού. Φορείς οι οποίοι «φωνασκούν» γενικώς και καταθέτουν υπομνήματα δεξιά-αριστερά, αλλά σιωπούν προκλητικά στις πράξεις και παραλήψεις της Περιφερειακής Αρχής. Ιδιαίτερα προκαλεί εντύπωση ότι ενώ η Περιφέρεια έχει λάβει από τη Κυβέρνηση έκτακτη ενίσχυση για την αντιμετώπιση της κρίσης από το προσφυγικό ύψους μερικών εκατομμυρίων, αντι αυτά να διατεθούν κατά προτεραιότητα στον τουρισμό που έχει θιγεί με την εκπόνηση ενός ειδικού προγράμματος, γίνονται μπετά και άσφαλτος κατά τη προσφιλή συνήθεια των διοικούντων  και δεν υπάρχει κάποια αντίδραση.

  Το ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ έχει από την αρχή της θητείας του Περιφερειακού Συμβουλίου τοποθετηθεί πολλές φορές για την αναγκαιότητα αλλαγής του τουριστικού σχεδιασμού και ειδικά της τουριστικής προβολής καταθέτοντας συγκεκριμένες προτάσεις που μπορεί ο οποιοσδήποτε να δει στο ioannispilanis. blogspot.gr. Η ανταπόκριση της Περιφερειακής Αρχής και ειδικά της κας Καλογήρου που έχει αναλάβει προσωπικά τον τουρισμό είναι ανύπαρκτη. Η ευθύνη των συμβούλων της συμπολίτευσης και ειδικά αυτών που συμμετέχουν στην Οικονομική Επιτροπή και εγκρίνουν τελικά τις δαπάνες είναι μεγάλη.

Γ.Σπιλάνης

ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ

Περιφερειακό Σχέδιο Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων: ένα άλλο σχέδιο ……χωρίς σχέδιο

Ένα άλλο σχέδιο της παρούσας Περιφερειακής Αρχής έρχεται για ψήφιση με την ίδια λογική όπως και τα προηγούμενα: αποτελεί προαπαιτούμενο για να μην σταματήσουν οι χρηματοδοτήσεις (στη συγκεκριμένη περίπτωση του ΕΣΠΑ) και όχι για να αντιμετωπίσουν ένα υπαρκτό πρόβλημα. Εχουν προηγηθεί τα σχέδια για τον πολιτισμό, για τον τουρισμό, για την αντιμετώπιση της φτώχειας, για τους Ρομά κλπ. Αποκορύφωμα ήταν το Στρατηγικό Σχέδιο της Περιφέρειας που συντάχθηκε απλώς γιατί ήταν προαπαιτούμενο. Και μετά τέλος. Και ας είναι ο υποχρεωτικός μπούσουλας για το ετήσιο τεχνικό πρόγραμμα, τις δαπάνες του τακτικού προϋπολογισμού και κυρίως για την καθημερινή λειτουργία της Περιφέρειας. Ψιλά γράμματα θα πείτε.

Ειδικά όταν επικαιροποιείται ένα σχέδιο δράσης, όπως είναι το ΠΕΣΔΑ, υπάρχουν ορισμένα υποχρεωτικά βήματα:

-          Πρώτα, εξετάζεται ο βαθμός υλοποίησης του προηγούμενου σχεδίου και διερευνώνται οι λόγοι που δεν επιτεύχθηκαν οι στόχοι. Όχι τόσο για να αποδοθούν πολιτικές ευθύνες σε όσους απέτυχαν να υλοποιήσουν όσα είχαν σχεδιάσει, αλλά για να αποκαλυφθούν τα «λάθη» του προηγούμενου σχεδιασμού και της πολιτικής που υπήρξε για την υλοποίηση του, έτσι ώστε να μην επαναληφθούν. Αν διαβάσει κανείς το κείμενο των μελετητών βλέπει αναφορές στα προβλήματα που υπήρξαν χωρίς να αναλύονται τα εμπόδια που δεν επέτρεψαν να υλοποιηθεί ούτε το 20% του προηγούμενου σχεδίου. Δεν φαίνεται όμως τα λάθη αυτά να έχουν ληφθεί υπόψη στον νέο σχεδιασμό. Αντίθετα βλέπει κανείς να επαναλαμβάνονται με την ίδια ή ακόμη μεγαλύτερη ένταση.

-          Δεύτερο, εξετάζεται το υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο σε ευρωπαϊκό και εθνικό πλαίσιο το οποίο είναι υποχρεωτικό. Στη συγκεκριμένη περίπτωση το ευρωπαϊκό πλαίσιο έχει γίνει πολύ πιο αυστηρό σε ότι αφορά τη μείωση παραγωγής αποβλήτων και το ποσοστό που επιτρέπεται να πηγαίνει για ταφή, ενώ το εθνικό πλαίσιο βάζει κανόνες για το πώς θα υλοποιηθούν οι στόχοι αυτοί. Και ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθεί τη Κυκλική Οικονομία (με την οποία συμφωνεί και η κα Περιφερειάρχης όπως μας έγραψε στο ΔΤ από τη πρόσφατη συμμετοχή της σε σχετικό συνέδριο στη Κρήτη), εμείς εδώ παλεύουμε να κλείσουμε τους ΧΑΔΑ και να σταματήσουμε την ανεξέλεγκτη απόθεση σκουπιδιών.

-          Τρίτο, γίνεται μια σοβαρή εκτίμηση των παραγόμενων στερεών αποβλήτων και της εκτίμησης της μελλοντικής παραγωγής με αξιόπιστα σενάρια ώστε να διερευνηθούν οι εναλλακτικές τεχνικές λύσεις και να εκτιμηθούν ρεαλιστικοί στόχοι. Τι να υποθέσουμε όταν διαβάζουμε στη μελέτη το πώς έχουν εκτιμηθεί οι όγκοι των αποβλήτων και η σύσταση τους ή ότι τα πληθυσμιακά μεγέθη υπολογίζονται με βάση την απογραφή του 2001 (σ. 25 της μη τεχνικής έκθεσης). Βέβαια όταν διαβάζουμε στο σχέδιο ότι «Τα απόβλητα που θα οδηγούνται για ταφή θα πρέπει να είναι ποσοτικά τα λιγότερα δυνατά» παίρνουμε μια καλή γεύση πως αντιλαμβάνονται τη στοχοθεσία και τον σχεδιασμό συνολικά. Και βέβαια δυσκολευόμαστε να αντιληφθούμε το πώς η εισήγηση που ήρθε σήμερα για ψήφιση αναφέρει ως στόχο ανακύκλωσης των αστικών αποβλήτων  το 75%  όταν ούτε οι στόχοι του προηγούμενου προγράμματος δεν θα μπορέσουν να καλυφθούν ούτε μέχρι το 2020. 

-          Τέταρτο, εξετάζεται με ποιόν τρόπο θα υλοποιηθούν οι στόχοι, δηλαδή με ποιο ανθρώπινο δυναμικό, με ποιους πόρους και με ποιο θεσμικό πλαίσιο. Στην  εισηγητική έκθεση διαβάζουμε ότι δεν έχει αποφασιστεί αν θα υπάρξει Μονάδα Επεξεργασίας Αποβλήτων (μονάδες με μεγάλο κόστος κατασκευής και υψηλό λειτουργικό κόστος που θα επιβαρύνει τους πολίτες) ή όχι, επιλογή που επηρεάζει καθοριστικά όλο τον σχεδιασμό σε ότι αφορά τα έργα αλλά και το πώς καλούνται να ενεργοποιηθούν οι πολίτες στη προσπάθεια επίτευξης των στόχων.

-          Πέμπτο, για να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις επιτυχίας ενός τέτοιου σχεδίου χρειάζεται να εμπλακούν στο σχεδιασμό του οι άμεσα ενδιαφερόμενοι όπως είναι οι δήμοι, οι διαφορετικές ομάδες επιχειρηματιών (έμποροι, ξενοδόχοι, εστιάτορες, αγρότες, κτηνοτρόφοι), οι περιβαλλοντικές οργανώσεις και οι απλοί πολίτες, προτείνοντας δράσεις που θα συνέβαλαν προς τη κατεύθυνση επίτευξης των στόχων. Ο νόμος του Καλλικράτη προέβλεψε για το λόγο αυτό τη λειτουργία της Περιφερειακής Επιτροπής Διαβούλευσης που όμως η Περιφερειακή Αρχή φρόντισε να απονομιμοποιήσει και να την αφήσει στην αδράνεια. Αλλά το σχέδιο δεν προβλέπει ούτε καν δράσεις ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης έστω και αν αυτές μπορούν να χρηματοδοτηθούν από το ΕΣΠΑ.  

Αναρωτιόμαστε για το πόσο και η Περιφερειακή Αρχή του Β.Αιγαίου αντιμετωπίζει με σοβαρότητα θέματα όπως αυτό της διαχείρισης των στερεών αποβλήτων για τα οποία τα πρόστιμα που ήδη πληρώνουμε ως χώρα είναι μεγάλα και κινδυνεύουν να γίνουν ακόμη μεγαλύτερα, αλλά και παράλληλα αποτελούν τον πρώτο παράγοντα δυσαρέσκειας των τουριστών. Διαπιστώνεται για μια ακόμη φορά με πόση προχειρότητα η σημερινή περιφερειακή αρχή διαχειρίζεται ζωτικά θέματα ακολουθώντας τα βήματα των προηγούμενων που προτιμούσαν να χαϊδεύουν αυτιά μαζεύοντας ψήφους αντί να αντιμετωπίζουν προβλήματα. Το παράδειγμα των ελαιοτριβείων και της διαχείρισης των αποβλήτων τους μας επιβεβαιώνει απόλυτα και δίνει μια πρόγευση για το τι θα ακολουθήσει και στο θέμα των στερεών αποβλήτων. Αυτή είναι η φυσική συνέπεια των επιλογών της Περιφερειακής Αρχής που αντί να αντιμετωπίζει προβλήματα, απλά ….σπρώχνει τα σκουπίδια κάτω από το χαλί.  Η ανεξέλεγκτη  απόρριψη των αδρανών, αποτελεί ένα ακόμη πρόβλημα που …. θα λυθεί αφού δεν κατασκευάστηκαν μέχρι σήμερα οι σχεδιασμένοι ΧΥΤΑ που βρίσκονται …ακόμη στη διαδικασία αδειοδότησης, με αποτέλεσμα τα αδρανή να πέφτουν στους χείμαρρους, αυτοί να πλημυρίζουν και οι υπεύθυνοι «κατόπιν εορτής» να χύνουν «κροκοδείλια δάκρυα» πάνω από τις κατεστραμμένες περιουσίες.

Τέλος η Περιφερειακή Αρχή δεν φρόντισε να αναδείξει το πρόβλημα της νησιωτικότητας μέσα από τη δημιουργία ειδικού κεφαλαίου στο Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων σε ότι αφορά τουλάχιστον τρια σημαντικά στοιχεία για την αντιμετώπιση του προβλήματος:

-          τη διαφοροποίηση των στόχων που οφείλει να πετύχει μια νησιωτική περιφέρεια λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της, έστω και αν οι νησιωτικές κοινωνίες και οι επιχειρηματίες οφείλουν να δραστηριοποιηθούν στη κατεύθυνση επίτευξης του μέγιστου δυνατού αποτελέσματος για να προστατεύσουν τα συγκριτικά πλεονεκτήματα των νησιών

-          τη διαφοροποίηση της οργάνωσης του ΦΟΣΔΑ για να λάβει υπόψη τη φυσική κατάτμηση του χώρου

-          το σχετικά υψηλότερο κόστος κατασκευής και λειτουργίας των υποδομών που καλούνται να λειτουργήσουν για σχετικά μικρούς πληθυσμούς που αυξομειώνονται μέσα στο χρόνο.

Το ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ μέσα από τη συμμετοχή του στην Επιτροπή Περιβάλλοντος έχει κατ’ επανάληψη θέσει το θέμα του ολοκληρωμένου περιβαλλοντικού σχεδιασμού, ουσιαστικού και όχι προσχηματικού,  με στόχο να δρομολογηθεί η αντιμετώπιση των προβλημάτων που δημιουργούνται από την ανθρώπινη δραστηριότητα ενώ ταυτόχρονα να αξιοποιηθούν όλα τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του μέσα σε ένα διαφορετικό μοντέλο ανάπτυξης. Όμως ο κ.Αντιπεριφερειάρχης δεν έχει ανταποκριθεί μέχρι σήμερα ακολουθώντας τη γενική πρακτική της περιφερειακής αρχής να λειτουργεί χωρίς σχέδιο. Η καλύτερα να λειτουργεί χωρίς αναπτυξιακό σχέδιο προς όφελος των συμπολιτών μας, αλλά με μόνο σχέδιο την προετοιμασία του εδάφους για την επανεκλογή της. Η διατήρηση στην εξουσία αποτελούσε την παλαιά και πάγια πρακτική που έφερε τη χώρα στη σημερινή κατάσταση και εξακολουθεί να αποτελεί ακόμη και σήμερα τρόπο λειτουργίας. Μια λειτουργία που έχει «διαφθείρει» την κοινωνία στο σύνολο της (πολιτικούς, δημόσιους λειτουργούς, επιχειρηματίες, απλούς πολίτες) με αποτέλεσμα να έχει «εγκατασταθεί» βολικά στις πρακτικές της άμεσης προσωπικής εξυπηρέτησης παρά της εξυπηρέτησης του μακροχρόνιου δημόσιου συμφέροντος. Ολες οι παθογένειες από τη λειτουργία του συστήματος και της λειτουργίας της παρούσας περιφερειακής αρχής συναντώνται και στο παρόν σχέδιο.

Το ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ για το ΑΙΓΑΙΟ έχει, από την εποχή της προεκλογικής εκστρατείας, επεξεργαστεί προτάσεις ώστε τα νησιά μας να μετατρέψουν τις ιδιαιτερότητες τους σε πλεονεκτήματα δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στο περιβάλλον (ioannispilanis.blogspot.com). Επειδή το Περιφερειακό Συμβούλιο αποτελεί εντελώς ακατάλληλο περιβάλλον για την προώθηση προτάσεων που να ξεφεύγουν της διεκπεραιωτικής λογικής της Περιφερειακής Αρχής, θα επιχειρήσει να τις δημοσιοποιήσει στο άμεσο μέλλον.    

Γ.Σπιλάνης

ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ

Γράμμα από τη Κορσική 4 - Η διάχυση της ανάπτυξης σε περιφερειακό επίπεδο είναι εφικτή χωρίς ανάλογους μηχανισμούς; Η εμπειρία της Κορσικής

Σήμερα ανακοινώθηκε από τον υπουργό Ανάπτυξης η ενεργοποίηση του Ταμείου Επιχειρηματικότητας (ΤΕΠΙΧ ΙΙ) και το Ταμείο Συμμετοχών που έχει ως στόχο να στηρίξει τις πολύ μικρές, μικρές και μεσαίες δυναμικές και καινοτόμες επιχειρήσεις. Αντίστοιχες πρωτοβουλίες έχουν υπάρξει και τα προηγούμενα χρόνια για την αξιοποίηση των κοινοτικών πόρων για την επιχειρηματικότητα, αλλά το αποτέλεσμα δεν μπορεί να θεωρηθεί ενθαρρυντικό αν αναλύσει κανείς τους αριθμούς, αφού μεταξύ κεντρικών σχεδιασμών και τοπικής υλοποίησης.

Ενώ σε ότι αφορά το θέμα της παραγωγής δημόσιων έργων υπάρχει από παλιά ένας μηχανισμός που συνδέει την κεντρική διοίκηση και την αυτοδιοίκηση μέσα από τη ΓΓ Δημοσίων Εργων αποκεντρωμένες υπηρεσίες της οποίας ήταν οι αντίστοιχες νομαρχιακές υπηρεσίες που μετεξελίχθησαν σε υπηρεσίες της περιφερειακές αυτοδιοίκησης, με πολύ προσωπικό υπεύθυνο στην ωρίμανση και υλοποίηση έργων υποδομής, δεν ισχύει κάτι αντίστοιχο σε ότι αφορά στη στήριξη της επιχειρηματικότητας. Οι Διευθύνσεις Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΔΙ.Π.Α), είτε της κρατικής , είτε σήμερα της αιρετής Περιφέρειας, είναι «αδύναμες» να διαδραματίσουν αυτόν τον ρόλο τόσο για λόγους υποστελέχωσης όσο και για λόγους έλλειψης αρμοδιοτήτων.

Στη προσπάθεια να διερευνηθεί τι γίνεται στην Περιφέρεια της Κορσικής διαπιστώθηκαν δύο μεγάλες διαφορές σε σχέση με το τι συμβαίνει στη χώρα μας:

-          Η πρώτη αφορά την ύπαρξη αποκεντρωμένης υπηρεσίας του κράτους που ασχολείται τόσο με την υποστήριξη των υφιστάμενων επιχειρήσεων και με την στήριξη των νέων, όσο και με την απασχόληση (και την επιθεώρηση της), την κατάρτιση, την αντιμετώπιση της ανεργίας. Υποστηριζόμενη από μια μονάδα στατιστικής τεκμηρίωσης και ανάλυσης φροντίζει για την εφαρμογή των εθνικών πολιτικών σε περιφερειακό επίπεδο.

Για παράδειγμα όταν μια επιχείρηση της περιφέρειας βρίσκεται σε δυσκολία συγκεντρώνονται οι αρμόδιοι υπάλληλοι του κράτους, της Περιφέρειας και της Τράπεζας της Γαλλίας (που έχει την πληροφόρηση από όλες τις τράπεζες για την οικονομική κατάσταση της επιχείρησης) για να αποφασίσουν αν και πως θα βοηθήσουν με βάση τόσο τις οριζόντιες πολιτικές του κράτους όσο και τις περιφερειακές προτεραιότητες. Κάποια ανάλογη διαδικασία υπάρχει και για την στήριξη νέων επιχειρήσεων με προτεραιότητα την καινοτομία.

Σε ότι αφορά τα θέματα απασχόλησης και κατάρτισης υπάρχει ένα αντίστοιχο όργανο που συγκεντρώνει εκπροσώπους του κράτους, της περιφέρειας, των επιμελητηρίων, των συνδικάτων εργοδοτών και εργαζομένων, των δομών που παρέχουν εκπαίδευση και κατάρτιση για να αποφασίσουν ανάλογα. Και εδώ υπάρχει μια δομή υποστηρικτική που συγκεντρώνει και αναλύει πληροφορίες για την ανεργία, τα επαγγέλματα, τις τάσεις της αγοράς κλπ και εισηγείται. Οι εμπλεκόμενες δομές έχουν έναν καθορισμένο ρόλο για να ενεργοποιήσουν το ανθρώπινο δυναμικό και τους χρηματοδοτικούς πόρους που η καθεμία διαθέτει ώστε να αναληφθούν οι κατάλληλες δράσεις και να μην υπάρχουν επικαλύψεις.

Σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις οι αποφάσεις λαμβάνονται σε περιφερειακό επίπεδο και στη συνέχεια υλοποιούνται, χωρίς μεσολάβηση κάποιας κεντρικής αρχής.

-          Η δεύτερη αφορά τον τρόπο που λειτουργεί η Περιφέρεια. Ειδικά στη Κορσική, λόγω του ειδικού καθεστώτος που έχει, υπάρχει μια Αναπτυξιακή Εταιρεία που αναλαμβάνει να υλοποιήσει την περιφερειακή αναπτυξιακή πολιτική που έχει αποφασίσει το Περιφερειακό Συμβούλιο. Επικεφαλής της Εταιρείας είναι ένας αντιπεριφερειάρχης.

H Εταιρεία αποτελεί τον μοναδικό φορέα της Περιφέρειας για την ανάπτυξη των οικονομικών κλάδων προτεραιότητας, την υποστήριξη της καινοτομίας, την υποστήριξη, την παρακολούθηση και τη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων παλαιών και νέων. Υποστηρίζει ακόμη τις εξαγωγές, τη δημιουργία θέσεων εργασίας, την ενσωμάτωση των φοιτητών στη οικονομική ζωή. Για την υλοποίηση του ρόλου της, κυρίως σε ότι αφορά στον αναπτυξιακό σχεδιασμό και στην ανάπτυξη κλάδων προτεραιότητας, αλλά και των καινοτόμων επιχειρήσεων διαθέτει μεταξύ άλλων ένα εκκολαπτήριο επιχειρήσεων και μια μονάδα στατιστικής τεκμηρίωσης και ανάλυσης.

Η Εταιρεία διαθέτει περίπου 40 υπαλλήλους και διαχειρίζεται έναν προϋπολογισμό περίπου 20 εκ. € που προέρχεται από ευρωπαϊκούς, εθνικούς και περιφερειακούς πόρους.

 

Όπως φαίνεται από την παραπάνω ανάλυση, η Γαλλία δεν έχει αφήσει το αντικείμενο της επιχειρηματικότητας απλά στη πρωτοβουλία του ιδιωτικού τομέα, αρκούμενη να διαθέτει τους πόρους. Όχι απλά έχει μια ολοκληρωμένη πολιτική με σειρά μέτρων, αλλά έχει και αποκεντρωμένες δομές που ασχολούνται στο πεδίο για την εφαρμογή της πολιτικής αυτής. Παράλληλα, η Γαλλία έδωσε στις περιφέρειες ανάλογες δομές και εργαλεία για να αποκτήσουν την δική τους αναπτυξιακή στρατηγική βασισμένη στις ιδιαιτερότητες της κάθε περιφέρειας. Τα δύο επίπεδα του κράτους συνεργάζονται μεταξύ τους, ενώ εμπλέκουν τα επιμελητήρια, το τραπεζικό σύστημα και άλλους εξειδικευμένους φορείς σε όλες της διαδικασίες.

Σε αντίθεση, στην Ελλάδα, υπάρχει το απόλυτο κενό. Από την πλευρά του κεντρικού κράτους δεν υπάρχουν αποκεντρωμένες υπηρεσίες με ανάλογο αντικείμενο, ενώ σε επίπεδο αιρετής περιφέρειας η ΔΙ.Π.Α έχει «παθητικό» ρόλο στη διαχείριση των επιδοτήσεων πάνω σε προκηρύξεις που καθορίζονται από το κεντρικό κράτος και υλοποιούνται από τις Διαχειριστικές Αρχές.  Παράλληλα δεν υπάρχουν θεσμοθετημένα όργανα που να χειρίζονται συλλογικά το θέμα της επιχειρηματικότητας, το οποίο έχει αφεθεί στα χέρια των ιδιωτών συμβούλων επιχειρήσεων. Ταυτόχρονα οι Αναπτυξιακές Εταιρείες -που στην Δ.Ευρώπη αναπτύχθηκαν από τη δεκαετία του ’80 για να συμπληρώσουν τη λειτουργία των κρατικών δομών σε έναν τομέα όπου χρειάζεται μεγαλύτερη ευελιξία και ειδικές γνώσεις που δεν διαθέτει η διοίκηση και οι λειτουργοί της-, στην Ελλάδα πέρασαν από σαράντα πολιτικά κύματα και είχαν ελάχιστη παρέμβαση στον τομέα επιχειρηματικότητας και στην αξιοποίηση των τοπικών πόρων. Πόσο καιρό θα περιμένουμε ακόμη ώστε να δημιουργηθούν επιχειρήσεις σε τομείς όπως ο τουρισμός ευεξίας αξιοποιώντας τα ιαματικά νερά των νησιών σε συνδυασμό με τη φύση τους, ο συνεδριακός τουρισμός αξιοποιώντας τις υπάρχουσες αλλά υποχρησιμοποιούμενες δημόσιες και ξενοδοχιακές εγκαταστάσεις, ο θαλάσσιος τουρισμός αξιοποιώντας τα λιμάνια που κατασκευάστηκαν αλλά παραμένουν άδεια, τη χλωρίδα των νησιών για τη δημιουργία αρωμάτων και καλλυντικών, την ίδρυση επιχειρήσεων εφαρμογών πληροφορικής και πολλά άλλα χωρίς κάποια οργανωμένη στήριξη της επιχειρηματικής δραστηριότητας και ειδικά της καινοτομίας; 

Επειδή έχει ανοίξει η συζήτηση για την αναθεώρηση του Καλλικράτη και η πίεση θα ασκηθεί για μεγαλύτερη αποκέντρωση αρμοδιοτήτων και πόρων, είναι καλό οι εμπλεκόμενοι να εξετάσουν τα διαφορετικά σχήματα πως λειτουργούν και ποια αποδοτικότητα έχουν. Δεν είναι απαραίτητο, ίσως και να μην είναι πλέον εφικτό, να αντιγραφεί το γαλλικό σύστημα, αλλά πρέπει να υπάρξει τεκμηριωμένη άποψη που να αντιμετωπίζει τα θέματα διαφάνειας και συντονισμού τόσο μεταξύ κράτους και περιφέρειας όσο και μεταξύ των περιφερειακών φορέων.

Με δεδομένο ότι ο αναπτυξιακός σχεδιασμός έχει δοθεί στη Περιφέρεια πρέπει να αποκτήσει τις αρμοδιότητες και τις δομές για να υλοποιεί όχι μόνο υποδομές αλλά και να στηρίζει την επιχειρηματικότητα, την καινοτομία και την απασχόληση. Όμως πριν περάσουμε στην νέα εποχή η Περιφέρεια οφείλει να καθορίσει αναπτυξιακούς άξονες προσαρμοσμένους στις νησιωτικές ιδιαιτερότητες ενεργοποιώντας την Περιφερειακή Επιτροπή Διαβούλευσης και να εξαντλήσει τα εργαλεία που διαθέτει για την υλοποίηση τους όπως είναι η Αναπτυξιακή Εταιρεία ΕΝΑ ΧΙΟΥ ΑΕ και το Κέντρο Επαγγελματικής Κατάρτισης της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου (ΚΕΚΑΠΕΛ ΑΕ) αναδιαρθρώνοντας το μετοχικό τους κεφάλαιο ώστε να συμμετάσχουν οι βασικοί αναπτυξιακοί φορείς σε επίπεδο περιφέρειας και τη δομή τους ώστε να ανταπεξέλθουν στις σύγχρονες απαιτήσεις. 

  Το γεγονός ότι οι επιχειρήσεις των νησιών είναι και θα παραμείνουν πολύ μικρές και μικρές, έχουν την ανάγκη καλά οργανωμένων δομών στήριξης πρόσβασης στη χρηματοδότηση, στην καινοτομία, σε εκπαιδευμένο ανθρώπινο δυναμικό για να μπορέσουν να αξιοποιήσουν τοπικούς πόρους σε προϊόντα και υπηρεσίες υψηλής ποιότητας και προστιθέμενης αξίας που θα τις κάνει ανταγωνιστικές.

Γ.Σπιλάνης