Βιώσιμος τουρισμός και συμμετοχή πολιτών: Ο ρόλος της τοπικής κοινωνίας στην ανάπτυξη του μέλλοντος Γιώτα Μοσχοπουλίδου - DTN

Η βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη απαιτεί ενεργό συμμετοχή των κατοίκων, διαφάνεια στη διακυβέρνηση και συνεργασία όλων των τοπικών φορέων.

Ο τουρισμός αποτελεί, δίχως αμφιβολία, έναν από τους κύριους μοχλούς ανάπτυξης για πολλές περιοχές, προσφέροντας τόνωση της τοπικής οικονομίας, δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και προβολή του πολιτιστικού και φυσικού πλούτου κάθε τόπου. Παρά τα σημαντικά οφέλη του, η τουριστική ανάπτυξη δεν συνοδεύεται πάντοτε από κοινωνική ισορροπία και περιβαλλοντική ευαισθησία. Αντιθέτως, σε αρκετές περιπτώσεις η οικονομική ευημερία συνυπάρχει με φαινόμενα κοινωνικού αποκλεισμού, περιβαλλοντικής επιβάρυνσης και σταδιακής αλλοίωσης της τοπικής ταυτότητας. Η προσήλωση σε βραχυπρόθεσμα κέρδη και η υιοθέτηση πολιτικών χωρίς ουσιαστική εμπλοκή των κατοίκων καταλήγουν συχνά σε αποσπασματικές, αναποτελεσματικές παρεμβάσεις. Σε αυτό το πλαίσιο, η μετάβαση από έναν συγκεντρωτικό σχεδιασμό σε ένα περισσότερο συμμετοχικό και ανοιχτό μοντέλο διακυβέρνησης δεν είναι πλέον επιλογή, αλλά επιτακτική ανάγκη. Όταν οι τοπικές κοινωνίες συμμετέχουν ενεργά στον σχεδιασμό και την υλοποίηση τουριστικών πολιτικών, δεν ενισχύεται μόνο η αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων — εξασφαλίζεται επίσης η κοινωνική συνοχή, η διατήρηση των φυσικών πόρων και η βιωσιμότητα του αναπτυξιακού μοντέλου.

Η σχετική βιβλιογραφία επισημαίνει πως η ενεργή συμμετοχή των κατοίκων δεν συνιστά απλώς μια μορφή δημοκρατικής έκφρασης, αλλά αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση για τη μακροπρόθεσμη επιτυχία και βιωσιμότητα κάθε πολιτικής. Όταν οι πολίτες έχουν φωνή και ρόλο στη λήψη αποφάσεων, ενισχύεται το αίσθημα του “ανήκειν”, καλλιεργείται η εμπιστοσύνη προς τους θεσμούς και προωθείται η συνεργασία μεταξύ τοπικών φορέων και κοινωνίας. Αντίθετα, η συστηματική απομάκρυνση των κατοίκων από τις διαδικασίες διαμόρφωσης στρατηγικών οδηγεί σε δυσπιστία, αποστασιοποίηση και, συχνά, σε ενεργή αντίδραση που μπορεί να εκτροχιάσει τη συλλογικά διαμορφωμένη προοπτική της περιοχής. Παρότι οι θεωρητικές προσεγγίσεις υπερθεματίζουν τη σημασία της συμμετοχικότητας, η εφαρμογή της στην πράξη αποδεικνύεται συχνά επιφανειακή ή προσχηματική. Οι κάτοικοι συμμετέχουν σε διαδικασίες διαβούλευσης, όχι ως ισότιμοι συνομιλητές, αλλά ως θεατές εκ των υστέρων, καλούμενοι να επιβεβαιώσουν προειλημμένες αποφάσεις. Η πρόσβαση στην πληροφόρηση είναι συνήθως ανεπαρκής, τα εργαλεία συμμετοχής περιορισμένα και τα θεσμικά κανάλια διάδρασης υπολειτουργούν ή απουσιάζουν εντελώς. Το έλλειμμα αυτό ενισχύει το χάσμα μεταξύ κοινωνίας και διοίκησης, επιτείνοντας το αίσθημα αποκλεισμού και περιθωριοποίησης των τοπικών πληθυσμών.

Η σύγχρονη τεχνολογία διαμορφώνει πλέον νέα δεδομένα στη σχέση πολιτών και δημόσιας διοίκησης, δημιουργώντας ευκαιρίες για ουσιαστικότερη συμμετοχή στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Ψηφιακές πλατφόρμες, εργαλεία ηλεκτρονικής διαβούλευσης και εφαρμογές συμμετοχής επιτρέπουν στους πολίτες να καταθέτουν απόψεις, να διατυπώνουν προτάσεις και να συμβάλλουν ενεργά στον σχεδιασμό πολιτικών, χωρίς γεωγραφικούς ή χρονικούς περιορισμούς. Παράλληλα, η αξιοποίηση τεχνολογιών όπως η ανάλυση μεγάλων δεδομένων, η δυναμική των κοινωνικών δικτύων και οι μέθοδοι συλλογής πληροφορίας από τους ίδιους τους πολίτες (crowdsourcing), μετασχηματίζουν τη διαχείριση πληροφοριών σε μια πιο ανοικτή, διαφανή και τεκμηριωμένη διαδικασία. Αυτές οι καινοτομίες προσφέρουν σημαντικά εργαλεία για τη βελτίωση της τουριστικής διακυβέρνησης και την κατανόηση των αναγκών τόσο των κατοίκων όσο και των επισκεπτών.

Ωστόσο, η τεχνολογία δεν αποτελεί από μόνη της πανάκεια. Για να επιτύχει ο στόχος της ενίσχυσης της συμμετοχής, απαιτείται ο σχεδιασμός ψηφιακών εργαλείων που είναι κατανοητά, προσβάσιμα και ασφαλή για όλους. Η διασφάλιση της προστασίας των προσωπικών δεδομένων, η θεσμική αναγνώριση της αξίας της συμμετοχής και η δημιουργία πλαισίων ενσωμάτωσης της ψηφιακής συμμετοχής στον ευρύτερο δημόσιο διάλογο είναι ουσιώδεις προϋποθέσεις. Η εμπειρία καταδεικνύει πως η ισορροπημένη συνύπαρξη ψηφιακών και παραδοσιακών μορφών διαβούλευσης – όπως οι δημόσιες συνελεύσεις, τα θεματικά εργαστήρια και οι τοπικές ομάδες διαλόγου — ενισχύει την εγκυρότητα των αποτελεσμάτων και διευρύνει τη δημοκρατική συμμετοχή. Κρίσιμος παράγοντας επιτυχίας είναι η συνεχής και έγκυρη ενημέρωση των πολιτών, η ουσιαστική αξιοποίηση των προτάσεών τους, καθώς και η ύπαρξη μηχανισμών ανατροφοδότησης που διατηρούν τον διάλογο ενεργό και ενδυναμώνουν την έννοια της συλλογικής ευθύνης.

Το πρόσφατο συνέδριο της Εταιρείας Ανδρίων Επιστημόνων με θέμα “Βιώσιμη Ανάπτυξη Τουρισμού στην Άνδρο” αποτέλεσε ένα σημαντικό βήμα προς την κατεύθυνση ενός ουσιαστικού διαλόγου για το μέλλον του νησιού. Η συνάντηση επιστημόνων, επαγγελματιών, θεσμικών φορέων και κατοίκων ανέδειξε την ανάγκη για έναν στρατηγικό σχεδιασμό που θα βασίζεται στις αρχές της συμμετοχικότητας, της διαφάνειας και της στήριξης της τοπικής κοινωνίας. Κατά τη διάρκεια του συμμετοχικού εργαστηρίου “Τι Ανάπτυξη έχουμε, τι Ανάπτυξη θέλουμε – Τουρισμός και Βιωσιμότητα”, υπό την επιστημονική επιμέλεια του καθηγητή κ. Ιωάννη Σπιλάνη, τέθηκαν επί τάπητος κρίσιμα ζητήματα που σχετίζονται με τη διαχείριση της τουριστικής ανάπτυξης, την περιβαλλοντική προστασία και τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής. Έγινε εμφανές πως η επιδίωξη ενός ισορροπημένου τουριστικού μοντέλου απαιτεί συνδυασμό επιστημονικής τεκμηρίωσης και ενεργού εμπλοκής της τοπικής κοινωνίας.

Σε ερώτηση για τα κατάλληλα εργαλεία και μηχανισμούς που μπορούν να διασφαλίσουν τη συμμετοχή των κατοίκων στη λήψη αποφάσεων, ο κ. Σπιλάνης απάντησε με αναφορές τόσο σε διεθνή πρότυπα όσο και στην ελληνική εμπειρία. Όπως επεσήμανε, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τουρισμού (UNWTO) έχει θέσει ως βασική προϋπόθεση για τη βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη την ύπαρξη διαφανούς και συμμετοχικής διακυβέρνησης. Η εκπροσώπηση όλων των εμπλεκόμενων φορέων και η αξιοποίηση τεκμηριωμένων δεδομένων αποτελούν ακρογωνιαίους λίθους αυτής της προσέγγισης. Παράλληλα, το Παγκόσμιο Συμβούλιο Βιώσιμου Τουρισμού (GSTC) αναγνωρίζει τη διακυβέρνηση ως κρίσιμο πεδίο αξιολόγησης της βιωσιμότητας ενός προορισμού.
Ωστόσο, όπως παρατήρησε ο κ. Σπιλάνης, η εφαρμογή αυτών των αρχών στην Ελλάδα παραμένει προβληματική. Τα Εθνικά και Τοπικά Παρατηρητήρια Τουρισμού, τα οποία θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως βασικά εργαλεία παρακολούθησης και αξιολόγησης, είτε δεν υφίστανται είτε υπολειτουργούν. Εξαίρεση αποτελεί το Παρατηρητήριο Βιώσιμου Τουρισμού Αιγαίου του Πανεπιστημίου Αιγαίου, το οποίο έχει εκπονήσει αξιόλογες μελέτες. Η μετάβαση από τις παραδοσιακές Επιτροπές Τουριστικής Προβολής σε σύγχρονους και λειτουργικούς Φορείς Διαχείρισης Προορισμών, με διαφάνεια και θεσμική ευθύνη, εξελίσσεται με αργό ρυθμό, αφήνοντας ανεπίλυτα σημαντικά θέματα όπως η αντιμετώπιση της εποχικότητας, η ανάδειξη της τοπικής ταυτότητας, η σύνδεση του τουρισμού με την πρωτογενή παραγωγή και η ενσωμάτωση της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς στο τουριστικό προϊόν. Παρά τις αξιόλογες τοπικές πρωτοβουλίες, όπως το βραβευμένο δίκτυο μονοπατιών Andros Routes, πολλές προσπάθειες παραμένουν κατακερματισμένες, χωρίς σταθερή υποστήριξη. Μικροί επιχειρηματίες, πολιτιστικοί και περιβαλλοντικοί σύλλογοι λειτουργούν πολλές φορές χωρίς συντονισμό ή θεσμική κάλυψη, γεγονός που περιορίζει τη συνολική τους αποτελεσματικότητα.

Ο κ. Σπιλάνης τόνισε την ανάγκη υιοθέτησης ενός μοντέλου συνεργασίας που θα βασίζεται στην αρχή της “πενταπλής έλικας” – δηλαδή τη σύμπραξη μεταξύ τοπικής αυτοδιοίκησης, επιχειρηματιών, κοινωνίας πολιτών, ακαδημαϊκής κοινότητας και εργαζομένων. Μόνο μέσα από αυτή τη λειτουργική διασύνδεση και σε ένα πλαίσιο θεσμικής υποστήριξης μπορεί να διασφαλιστεί μια τουριστική ανάπτυξη πραγματικά βιώσιμη, που να ανταποκρίνεται στις ανάγκες της τοπικής κοινωνίας και στις προκλήσεις της εποχής.

Η βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη δεν μπορεί να ιδωθεί ως ένα στενά τεχνικό ή διαχειριστικό ζήτημα. Αντιθέτως, αποτελεί μια σύνθετη και απαιτητική διαδικασία που προϋποθέτει τη συνεργασία, τη γνώση και την ενεργό συμμετοχή όλων των εμπλεκομένων – από την τοπική αυτοδιοίκηση και τους επαγγελματίες του τουρισμού έως τους ίδιους τους πολίτες. Η επιτυχία της δεν εξαρτάται μόνο από σχεδιασμούς, δείκτες και στρατηγικές, αλλά κυρίως από τη διαμόρφωση μιας κουλτούρας συμμετοχής, διαφάνειας και κοινού οράματος. Μόνο μέσα από τη διαρκή ενημέρωση, την ανοιχτή επικοινωνία και την ειλικρινή εμπλοκή της τοπικής κοινωνίας μπορεί να χαραχθεί μια πορεία ανάπτυξης που θα σέβεται τον τόπο, τους ανθρώπους και το περιβάλλον. Στο πλαίσιο αυτό, ο τουρισμός μπορεί να μετατραπεί σε μοχλό κοινωνικής συνοχής, ενίσχυσης της τοπικής ταυτότητας και ενδυνάμωσης της περιβαλλοντικής συνείδησης.

Η ουσιαστική πρόοδος δεν πηγάζει μόνο από την ύπαρξη σχεδίων ή την ανάλυση δεδομένων, προκύπτει όταν οι άνθρωποι που ζουν και δραστηριοποιούνται σε έναν τόπο αισθανθούν ότι έχουν λόγο, ρόλο και ευθύνη. Η επένδυση στη γνώση, ο σταθερός διάλογος και η εμπιστοσύνη ανάμεσα στους θεσμούς και τους πολίτες συνιστούν το σταθερό έδαφος πάνω στο οποίο μπορεί να οικοδομηθεί ένα τουριστικό μέλλον βιώσιμο, ανθεκτικό και δίκαιο για όλους.

 

 

 

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΤΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΓΙΑ ΒΙΩΣΙΜΕΣ ΚΥΚΛΑΔΕΣ

Οκτώβρης 2024

Η Κοινωνία των Πολιτών μαζί με την Αυτοδιοίκηση μπορούν να τα καταφέρουν στην  προστασία του δημοσίου συμφέροντος

 

Tον τελευταίο ενάμιση χρόνο διαπιστώνεται μια έντονη δραστηριότητα στις τοπικές κοινωνίες που αντιδρούν σε κυβερνητικές πολιτικές γύρω από θέματα χρήσης του χώρου και αναπτυξιακής στρατηγικής, διατυπώνοντας όχι μόνο αντιρρήσεις αλλά και προτάσεις για μια διαφορετική προσέγγιση αυτού που αποκαλούμε «ανάπτυξη». Ιδιαίτερα στις Κυκλάδες, αλλά όχι μόνο, αναπτύσσεται μια κινητικότητα που φαίνεται σε κάποιο βαθμό να έχει ήδη σημαντικά θετικά αποτελέσματα και να δημιουργεί ελπίδες για ακόμα περισσότερα.

Σε αρκετές περιπτώσεις, και  ιδιαίτερα όταν οι προσπάθειες των πολιτών ενισχύονται και υποστηρίζονται από τις αυτοδιοικητικές αρχές, έχουμε ήδη ορατές νίκες αυτών των προσπαθειών των πολιτών και αξίζει να τις σημειώσουμε γιατί αποτελούν την καλύτερη απόδειξη πως υπάρχει κι άλλος δρόμος, και ότι η επιβολή καταστροφικών παρεμβάσεων στο χώρο μέσα από λογικές real estate δεν είναι μονόδρομος.

Σταχυολογούμε ενδεικτικά:

- Η περσινή κινητοποίηση των πολιτών του «Κινήματος των Παραλιών» ανάγκασε κάποιες υπηρεσίες  να κινητοποιηθούν και τελικά την Κυβέρνηση δια του Υπ. Οικονομικών κ. Χατζηδάκη να πάρει μέτρα «τακτοποίησης» και τιμωρίας των μεγάλων παρανομιών. Παρόλο το ότι η νομοθετική ρύθμιση έχει αρκετές «τρύπες» που αφήνουν απροστάτευτα τα παράκτια οικοσυστήματα και τον δημόσιο χώρο από την αρπακτική και κοντόφθαλμη επιχειρηματικότητα και την κλιματική κρίση, εντούτοις, τουλάχιστον στο κομμάτι της αυθαίρετης χρήσης για ομπρελοκαθίσματα, επέβαλλε μια σχετική νομιμότητα

- Η κινητικότητα των πολιτών στους Δήμους της Αττικής και οι προσφυγές των Δημάρχων στο ΣτΕ κατά του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ) που έδινε δύο επιπλέον ορόφους σε όσους έβαζαν πράσινο στις ταράτσες των κτιρίων (ο ορισμός του greenwashing) έφερε αναστολή της εφαρμογής του, παρά τις λυσσαλέες αντιδράσεις του ΤΕΕ.

-  Οι  προσπάθειες ομάδας πολιτών της Σίφνου που κινήθηκαν δικαστικά ενάντια σε σχέδιο λιμενικών έργων στην Σίφνο, πρόσφατα δικαιώθηκαν και το  σχέδιο ακυρώθηκε.

- Οι αντιδράσεις των κατοίκων, των φίλων και του Δήμου Αστυπάλαιας οδήγησε σε αναδίπλωση της κυβερνητικής στάσης αναγκάζοντας τον κ. Ταγαρά να δηλώσει στη Βουλή ότι δεν θα υπογράψει το έκτρωμα που ενέκριναν οι υπηρεσίες του Υπουργείου και το ΚΕΣΥΠΟΘΑ. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος έχει ήδη υιοθετήσει σιωπηρά την πρακτική του να αρνείται την έγκριση ειδικών πολεοδομικών που κατατίθενται από μεγαλο-«επενδυτές», μέχρι την εκπόνηση των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων (ΤΠΣ).

Σημειώνουμε εδώ ότι οι κυβερνητικές υπαναχωρήσεις, παρόλο που δίνουν μια πίστωση χρόνου, σε καμμιά περίπτωση δεν συνεπάγονται κάποιου είδους παραίτηση της κυβερνητικής πολιτικής από την προοπτική  της καταστροφικής υπερεκμετάλλευσης του χώρου. Αυτό φαίνεται ξεκάθαρα από τις προτάσεις  για το Χωροταξικό του Τουρισμού αλλά και από το περιεχόμενο των σεναρίων που προτείνονται για τα επικείμενα Τοπικά Πολεοδομικά.  Πρόκειται μόνο για μια αναβολή που δεν ακυρώνει καθόλου την προοπτική να επανέλθουν στο προσκήνιο οι εγκρίσεις ειδικών πολεοδομικών, αλλά και πλείστων άλλων παρεμβάσεων υπέρ της πλήρους και άνευ όρων τουριστικοποίησης, στηριγμένες πλέον στο ασφαλέστερο νομικά πλαίσιο.

Όμως σε αυτό ακριβώς το σημείο γίνεται φανερή η σημασία της τοπικής αυτοδιοίκησης και της στάσης της:

Πρόσφατα ο Δήμος Σκύρου με ομόφωνη απόφασή του απέρριψε τα «αναπτυξιακά» σενάρια για τη Σκύρο που προωθούν Υπουργείο & ΤΕΕ μέσω  των προτάσεών του για το νέο Τ.Π.Σ της Σκύρου. Λίγο νωρίτερα, ο Δήμος της Σαντορίνης εξέφρασε σοβαρές αντιρρήσεις για το προτεινόμενο Ειδικό Χωροταξικό του Τουρισμού.

Παράλληλα, δήμαρχοι 7 νησιών των Κυκλάδων (Τήνου, Αντιπάρου, Σαντορίνης, Πάρου, Κέας, Ανάφης και Αμοργού) που συμμετέχουν στο Δίκτυο των Μπλέ Δήμων (https://bluemunicipalities.org/ ) μαζί με άλλους 12 δημάρχους κυρίως της νησιωτικής χώρας, έστειλαν επιστολή στον Πρωθυπουργό ζητώντας του να αντιμετωπίσει το θέμα της υπερδόμησης και της υπέρβασης της φέρουσας ικανότητας των νησιών τους. Παρόμοια επιστολή που εστιάζει κυρίως στα υπόσκαφα, στα ειδικά πολεοδομικά και τις πισίνες στάλθηκε επίσης από τον Δήμο Πάρου.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και το Δίκτυο για Βιώσιμες Κυκλάδες (https://sustainablecyclades.eu/), που μέσα από την ιδρυτική του διακήρυξη πριν ένα χρόνο, επισήμανε τον κίνδυνο οριστικής απώλειας της ταυτότητας των νησιών μέσα από τις εκτός κλίμακας ιδιωτικές και δημόσιες κατασκευές, προτείνοντας παράλληλα ένα εναλλακτικό αναπτυξιακό σενάριο. Στο ψήφισμα που διακινεί αυτή την περίοδο μεταξύ πολιτών και δημοτικών συμβουλίων ζητά τη λήψη άμεσων μέτρων όπως η απαγόρευση κατασκευής πισίνας, η κατάργηση των υπόσκαφων που αλλοιώνουν το τοπίο (λαμβάνοντας ως bonus 50% επιπλέον δόμηση!), η προστασία των μονοπατιών, ο περιορισμός διάνοιξης νέων δρόμων, η αποφυγή των ΕΣΧΑΣΕ και ΕΣΧΑΔΑ και η εφαρμογή της νομολογίας του ΣτΕ σχετικά με την εκτός οικισμού δόμηση.

Ένα χρόνο μετά τη σύσταση του Δικτύου, ο δρόμος που έχουμε μπροστά μας είναι μακρύς και δύσκολος. Οι μικρές ή μεγάλες επιτυχίες των προσπαθειών των πολιτών και των τοπικών αρχών δεν διασφαλίζουν το αίσιο τέλος. Στην Ίο, στην Αμοργό, στη Σύρο και αλλού υπάρχουν πολύ σημαντικές τοπικές κινήσεις αντίδρασης που αγωνίζονται ήδη για χρόνια, χωρίς προς το παρόν να έχουν επιτύχει τελικά αποτελέσματα. Όμως, ακριβώς η μαζικοποίηση των προσπαθειών και οι συνεργασίες που βαθμιαία οργανώνονται, δίνουν μια νέα ελπιδοφόρα δυναμική. Όλοι μαζί μπορούμε να υπερασπιστούμε το δημόσιο συμφέρον και την ανθεκτικότητα των νησιών. Υπάρχει άλλος δρόμος για πραγματικά βιώσιμη ανάπτυξη. Και ξέρουμε να τον περπατήσουμε.

Συντονιστικό του Δικτύου για Βιώσιμες Κυκλάδες

(Κ. Κανακάρη, J.Moe, Τ. Παντελαίου, Ε.Παπαζώη, Γ. Σπιλάνης, Ν. Στεφάνου, Α. Ψάλτη )

ΟΙ «ΛΥΣΕΙΣ» ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΟ ΚΑΙ Η ….. ΑΦΩΝΙΑ ΤΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ.

Πρόσφατα ο κυβερνητικός βουλευτής κ. Αθανασίου επιβεβαίωσε τη πολιτική των κλειστών-δομών φυλακών (το μέγεθος;.. θα τα βρούμε στο δρόμο, άλλωστε τρώγοντας έρχεται η όρεξη), ενώ ρίχνει πάντα στο τραπέζι και τη δυνατότητα «φιλοξενίας» (φύλαξης κατά τη κυβέρνηση και τον κ. Αθανασίου, αφού όλοι είναι παράνομοι και πρέπει να αντιμετωπίζονται ως τέτοιοι) των προσφύγων σε ακατοίκητα νησιά αντί των   5άστερων ξενοδοχείων (η Μόρια, η ΒΙΑΛ, το Βαθύ αλλά και η Αμυγδαλέζα είναι μερικά από αυτά).

Αυτά ανέφερε στη συγκέντρωση της Μόριας και ο Αντιπεριφερειάρχης κ. Χατζηκομνηνός, αλλά όπως μας διαβεβαίωσε το έχει πει και στον Πρωθυπουργό, χωρίς ο απών κ. Μουτζούρης να αντιδράσει, αφού προφανώς οι απόψεις που κατέθεσε ο κ. Χατζηκομνηνός είχαν τη δική του έγκριση. Αντέδρασε όμως, ιδιαίτερα χαλαρά είναι αλήθεια, στην δήλωση του κ. Αθανασίου ότι οι αυτοδιοικητικοί έχουν συμφωνήσει στις κλειστές δομές και ειδικά σε αυτή της Μόριας. Και επειδή ο κ. Αθανασίου δεν μας έχει συνηθίσει να μην ξέρει τι λέει, προφανώς είπε φωναχτά όσα ψιθυρίζουν εδώ και καιρό οι νησιώτες. Άλλωστε ο κ. Μουτζούρης έχει δηλώσει πολλές φορές ότι είναι ευχαριστημένος με την νέα κυβερνητική πολιτική, αρκεί να μην υπήρχαν κάποιες …… τρύπες τα σύνορα.

 Στη Σάμο γίνεται αυτή τη στιγμή σιωπηρά η επέκταση του κέντρου Ζερβού που ξεκίνησε εδώ και 1,5 χρόνο για  1.200 άτομα ώστε να αποσυμφορήσει το Βαθύ, με έκταση που θα χωράει 5000+ άτομα. Όπως ήταν ο αρχικός σχεδιασμός της Κυβέρνησης όταν έκανε τις επιτάξεις των χώρων με νομοθέτημα που ακόμη ισχύει και δημιούργησε τον ξεσηκωμό του περασμένου Φεβρουαρίου. Ο κ. Μουτζούρης που ήταν Σάμο πριν τρεις ημέρες, δεν ….. είχε το χρόνο να επισκεφθεί τη περιοχή και κατά συνέπεια να κάνει κάποια δήλωση. Αλλά όταν υλοποιείται ακριβώς το αντίθετο απ’ ότι διακήρυττες πριν μερικούς μήνες ως «οδηγός της επανάστασης» τι νόημα έχουν οι δηλώσεις, ιδιαίτερα όταν είναι χαμηλόφωνες. Η μήπως έχουν και το ξέρει αυτό ο κ. Αθανασίου που άλλωστε ήταν και ένας από τους πολιτικούς μέντορες του;

Πολλοί λένε ότι η Κυβέρνηση δεν έχει συγκεκριμένη στρατηγική στο προσφυγικό. Εμείς πιστεύουμε το αντίθετο και μάλιστα ξεδιπλώθηκε σε δύο φάσεις:

Η πρώτη προεκλογικά αλλά και μετεκλογικά με τη δημιουργία:

• αισθήματος φόβου που καλλιεργείται εδώ και χρόνια ότι κινδυνεύουμε από τους αλλόθρησκους εισβολείς, με σφαγές και ισλαμοποίηση.
• αισθήματος μίσους προς πρόσφυγες και μετανάστες ότι αυτοί απολαμβάνουν προνόμια που δεν έχουμε εμείς οι Έλληνες, ενώ γνώριζαν και γνωρίζουν πολύ καλά ότι τα όποια χρήματα προέρχονται από ειδικά κονδύλια της ΕΕ και άλλες πηγές.

Η δεύτερη, μετά την επανασύσταση του Υπουργείου Μετανάστευσης, με δύο στόχους:

• να δημιουργήσει τόση πίεση από τους μετανάστες ώστε οι τοπικοί πληθυσμοί να δεχτούμε με ανακούφιση τη δημιουργία κλειστών κέντρων-φυλακών όσο μακρύτερα γίνεται από κατοικημένες περιοχές, ακόμη και σε ξερονήσια.
• να δημιουργήσει μια στρατιά «ωφελούμενων» από το προσφυγικό είτε μέσα από διορισμούς (ήδη τοποθέτησε τους «διευθυντές στα κέντρα αυτά, ενώ προσλαμβάνει συνοριοφύλακες), είτε με κάθε είδους αναθέσεις και προμήθειες που αφορούν στη κατασκευή και στη λειτουργία τους, αλλά και σε άλλες θέσεις που αφορούν στη διαχείριση του μεταναστευτικού (πχ. νομικές υπηρεσίες) χωρίς να ξεχνάμε και τα περιβόητα μυστικά κονδύλια. Ένας πακτωλός χρημάτων που η Κυβέρνηση παίρνει σιγά-σιγά στα χέρια της για να ελέγξει όλο το παιχνίδι με σαφείς εκλογικούς στόχους.

Η ΣΥΜΠΑΡΑΤΑΞΗ ΠΟΛΙΤΩΝ πιστή στη θέση της ότι δεν αντιπολιτεύεται, αλλά πολιτεύεται στη προσπάθεια να βρεθούν λύσεις στα πολύπλοκα προβλήματα της περιφέρειας όπως το μεταναστευτικό, έχει υποστηρίξει ότι δεν πρέπει να διαχειριζόμαστε το πρόβλημα σαν να είναι πρόβλημα μεταξύ νησιών και υπόλοιπης χώρας, πόσο μάλλον ως πρόβλημα μεταξύ των χωριών του ίδιου νησιού με τη διοργάνωση κινητοποιήσεων εσωτερικής κατανάλωσης. Από πολύ νωρίς υποστήριξε ότι:

• Πρέπει να υπάρξει η αποσυμφόρηση των νησιών όπως την υποσχέθηκε προεκλογικά ο πρωθυπουργός και την υπόσχεται κάθε μήνα ο Υπουργός Μετανάστευσης ώστε να υπάρξει ειλικρινής διάλογος σε κλίμα εμπιστοσύνης στο εσωτερικό της χώρας
• Χρειάζεται πρέπει να λειτουργεί μόνιμη επιτροπή διαχείρισης κρίσης του μεταναστευτικού με εκπροσώπους των Υπουργείων Μετανάστευσης και Ασύλου, Προστασίας του Πολίτη και Υγείας από τη μια πλευρά και Περιφέρειας και Δήμων από την άλλη που να ασχολείται καθημερινά με την αντιμετώπιση των προβλημάτων που προκύπτουν για να μειωθούν τα προβλήματα της καθημερινότητας
• Χρειάζεται χάραξη εθνικής μεταναστευτικής πολιτικής. Για το λόγο αυτό θα πρέπει να ενημερωθεί από τους νησιώτες η Πρόεδρος της Δημοκρατίας και στη συνέχεια να συγκαλέσει σύσκεψη των αρχηγών των κομμάτων υπό τη προεδρεία της
• Χρειάζεται εμείς οι νησιώτες να ενημερώσουμε τα διεθνή και ευρωπαϊκά όργανα που εμπλέκονται με το προσφυγικό για το πρόβλημα που βιώνουμε και να πιέσουμε μέσω της κοινής γνώμης να υπάρξουν αποφάσεις που να μην θίγουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια των κατοίκων των νησιών και άλλων περιοχών της ΕΕ και των προσφύγων. Το πρόβλημα είναι ευρωπαϊκο-τουρκικό και δεν είναι ούτε διένεξη Ελλάδας -Τουρκίας (όπως το έχει υποβιβάσει η κυβέρνηση παίζοντας την ασπίδα της Ευρώπης για τριάκοντα αργύρια), ούτε βέβαια εσωτερικό πρόβλημα της χώρας μεταξύ νησιών και υπόλοιπης Ελλάδας.

Η ΣΥΜΠΑΡΑΤΑΞΗ ΠΟΛΙΤΩΝ είναι εδώ για να στηρίξει πρωτοβουλίες που δεν διχάζουν την ελληνική κοινωνία, αλλά που χρησιμοποιούν όποιο πρόσφορο μέσο στη διαχείριση της μεταναστευτικής κρίσης για να μειώσει τις αρνητικές συνέπειες και να πάρει όποια οφέλη μπορεί για τις τοπικές κοινωνίες.

ΑΝΤΙ ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ: ΤΑ ΑΠΟΝΕΡΑ Ή ΚΑΤΥΤΕΡΑ ΤΟ ΤΣΟΥΝΑΜΙ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ

Πολύ συζήτηση έχει γίνει τα τελευταία χρόνια για τα θέματα των εκλογικών νόμων τόσο σε ότι αφορά στην κεντρική κυβέρνηση και την αυτοδιοίκηση. Όπως γίνεται συνήθως, τουλάχιστον από την εποχή του Βυζαντίου, δημιουργήθηκαν δύο ομάδες που αντάλλαξαν και ανταλλάσσουν ακόμη πυρά, παρά επιχειρήματα. Όμως διάλογος δεν γίνεται με τον τρόπο αυτό και οι πολίτες προσπαθούν να καταλάβουν και να επιλέξουν, μάλλον με βάση το «ποιος έχει το πάνω χέρι».

Όμως ξεχνάμε, ή κάποιοι θέλουν να ξεχνάμε, κάτι βασικό: ότι τα εκλογικά συστήματα που δίνουν ισχυρές ομάδες διακυβέρνησης τα δοκιμάσαμε τουλάχιστον εδώ και 50 χρόνια. Τα αποτελέσματα είναι γνωστά σε εθνικό επίπεδο (πτώχευση της χώρας με τη δημιουργία ενός τεράστιου δημοσιονομικού ελλείμματος και της χαμηλής ανταγωνιστικότητας της οικονομίας κλπ), τα βιώνουμε μέχρι και σήμερα, ενώ θα μας απασχολούν για πολλές δεκαετίες ακόμη και δεν χρειάζεται να επεκταθούμε.

Παρόμοια αποτελέσματα βιώνουμε και σε αυτοδιοικητικό επίπεδο και το σύνολο των θεμάτων που ήρθαν στο τελευταίο Περιφερειακό συμβούλιο της απερχόμενης αρχής έχουν σχέση με αυτό. Αναφέρομαι στην εκκαθάριση της ΑΕΝΑΛ και στην πληρωμή υποχρεώσεων της που έχουν δικαστικές αποφάσεις, αλλά και στην πρόταση του αντιπεριφερειάρχη και νέου Δημάρχου Χίου κ.Κάρμαντζη για ικανοποίηση δικαστικών αποφάσεων για χρέη της ΕΝΑ Χίου που εκκρεμούσαν από το 2011.

Παρακολουθούμε το ίδιο έργο που παίχτηκε σε εθνικό επίπεδο με εξαιρετική επιτυχία το 2009, και γι’ αυτό συνεχίζεται μέχρι και σήμερα. Κανείς δεν έχει αναλάβει μέχρι σήμερα την πολιτική ευθύνη για την κατάρρευση των δύο, και όχι μόνον, Αναπτυξιακών Εταιρειών των πρώην Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων, ενώ γνωρίζουμε ότι τα χρέη δημιουργήθηκαν επί των ημερών των Π.Βογιατζή και Π.Λαμπρινούδη, σε Λέσβο και Χίο αντίστοιχα. Αντίθετα ζήτησαν, μέσω του σημερινού Περιφερειακού Συμβουλίου και μάλιστα στη τελευταία του συνεδρίαση και μετά τις εκλογές, ώστε να μην επηρεάσει πολιτικά η όποια συζήτηση (τυχαίο, δεν νομίζω), να αναλάβει αυτά τα χρέη το κοινωνικό σύνολο αφού υποχρεωτικά περιορίζεται ο διαθέσιμος προϋπολογισμός για άλλες πολιτικές. Δηλαδή το κοινωνικό σύνολο να πληρώσει για τα πολιτικά παιχνίδια των προηγούμενων που είχαν αποκλειστικό στόχο να ικανοποιήσουν τους προσωπικούς τους σχεδιασμούς ώστε να συνεχίσουν να εκλέγονται (είτε οι ίδιοι, είτε οι πολιτικοί τους φίλοι) και να έχουν το χέρι (όχι το δάχτυλο) στο μέλι.

Οι οπαδοί της κυβερνησιμότητας θέλουν να ξεχνάμε ότι τα ισχυρά πλειοψηφικά εκλογικά συστήματα έφεραν αλαζονεία, αδιαφάνεια, οικογενειοκρατεία, διαφθορά και διαπλοκή. Έφεραν την Περιφέρεια μας στο επίπεδο χαμηλής ανάπτυξης, τον πρωτογενή τομέα σε διάλυση να προσπαθεί να στηριχθεί στα δεκανίκια των επιδοτήσεων, την μεταποίηση υπό εξαφάνιση, τον τουρισμό στο χαμηλότερο επίπεδο όλων των περιφερειών, τον πολιτισμό και το περιβάλλον να τα επικαλούνται ως άλλοθι σε όμορφους αλλά κενούς περιεχομένου λόγους. Και βέβαια έφεραν το ΠΣ να συζητά αν θα εγκρίνει την εκκαθάριση της ΑΕΝΑΛ και αν θα πληρωθούν οι πιστωτές της σε Λέσβο και Χίο με τους πρωτεργάτες της κατάστασης αυτής στο απυρόβλητο.

Το τσουνάμι των αρνητικών εξελίξεων δεν σταματά εδώ. Η ΑΕΝΑΛ και η ΕΝΑ Χίου είναι 2 από τα παραδείγματα συλλογικών προσπαθειών στο Βόρειο Αιγαίο που κατέρρευσαν όπως οι Ναυτιλιακές Λέσβου και Χίου, όπως οι Αγροτικοί Συνεταιρισμοί, όπως η Συνεταιριστική Τράπεζα και άλλες δομές. Δηλαδή όλα τα εργαλεία ανάπτυξης που είχε η Περιφέρεια στη διάθεση της πτώχευσαν, από την ίδια ομάδα ανθρώπων που σήμερα επιμένει ότι πρέπει να έχουμε «κυβερνησιμότητα», δηλαδή κανέναν έλεγχο στη λήψη αποφάσεων από μια πλειοψηφία που δίνει ο νόμος και όχι οι πολίτες.

Από την Κυριακή αναλαμβάνει η νέα Περιφερειακή Αρχή (ΠΑ) σε ένα πλαίσιο που πολύ μοιάζει με αυτό που ζούμε μέχρι σήμερα αφού η νέα κυβέρνηση, εχθρός του συστήματος της απλής αναλογικής, τροποποίησε σημαντικές διατάξεις του Κλεισθένη προσπαθώντας να μας «επαναφέρει στην κανονικότητα της κυβερνησιμότητας» στήνοντας ανύπαρκτες πλειοψηφίες. Η νέα ΠΑ δεν μπορεί να κάνει μια νέα αρχή αφού έχει να διαχειριστεί τα βαρίδια των προηγούμενων σε όλα τα επίπεδα, αλλά κυρίως, γιατί από τα πρώτα βήματα της φαίνεται να περπατά πάνω στα χνάρια τους.   

Όπως μέχρι σήμερα με την παράταξη ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ έτσι και στο νέο Περιφερειακό Συμβούλιο με την ΣΥΜΠΑΡΑΤΑΞΗ ΠΟΛΙΤΩΝ στο Βόρειο Αιγαίο οι προσπάθειες μου θα έχουν τον ίδιο στόχο: να δημιουργήσουν το πλαίσιο εκείνο που θα επιτρέψει στο Β.Αιγαίο να αλλάξει πορεία σε ότι αφορά την κοινωνικο-οικονομική του ανάπτυξη αξιοποιώντας ιδιαιτερότητες και συγκριτικά πλεονεκτήματα. Τα υπόλοιπα δεν με αφορούν.

ΥΓ.  Δεν εκπλήσσει κανέναν ότι διαχρονικά μέλη του ΠΣ που συμμετείχαν με θέσεις ευθύνης της εποχή της κατάρρευσης των δύο αυτών εταιρειών που είχε σαν αποτέλεσμα να μείνουν υψηλά χρέη προς εργαζόμενους, συνεταιρισμούς και επιχειρήσεις – με αποτέλεσμα επιχειρήσεις να κλείσουν και εργαζόμενοι να παραμείνουν άνεργοι και χωρίς χρήματα – έρχονται σήμερα και μας κουνάνε το δάχτυλο γιατί θέλουμε να τηρήσουμε την νομιμότητα στις διαδικασίες. Μια λέξη που γι’ αυτούς ήταν πάντα ψιλά γράμματα, αφού καταφέρνουν να χρησιμοποιούν τους δημόσιους πόρους προς ίδιο όφελος, έχοντας εξασφαλισμένη την ατιμωρησία μέσα από τα δίκτυα της εξουσίας στα οποία εμπλέκονται. Προφανώς και είμαστε υπέρ της εξόφλησης των χρεών που αυτοί δημιούργησαν, με τις πράξεις ή/και τις παραλήψεις ή/και την ανοχή τους. Και και μάλιστα, προτείνουμε να ενημερωθούν όλοι που έχουν να λαμβάνουν από τις εταιρείες των πρώην Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων ώστε να προχωρήσουν δικαστικά για την έκδοση αποφάσεων υπέρ τους, και δεσμευόμαστε να υποστηρίξουμε το αίτημα τους για εξόφληση τους από την Περιφέρεια. Επίσης δεσμευόμαστε να πιέσουμε ώστε να προχωρήσει η εκκαθάριση του αμαρτωλού Lesvos Shop που αποτέλεσε ταφόπλακα πολλών μικρών τοπικών επιχειρήσεων. Αυτό όμως που θέλουμε να αποτρέψουμε είναι να επαναληφθεί αυτή η κατάσταση.

Γιάννης Σπιλάνης

Περιφερειακός Σύμβουλος