ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΟΥ ΦΠΑ ΣΤΑ ΝΗΣΙΑ. ΕΝΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΛΥΨΕΙ ΠΟΛΛΑΠΛΕΣ ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΟΥ ΦΠΑ ΣΤΑ ΝΗΣΙΑ. ΕΝΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΛΥΨΕΙ ΠΟΛΛΑΠΛΕΣ ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ

Εχω τοποθετηθεί δημόσια και ξεκάθαρα για το θέμα σε ανάλογες περιστάσεις στο παρελθόν, αφού το θέμα της μείωσης του ειδικού καθεστώτος του ΦΠΑ στα νησιά βρίσκεται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων από τη πλευρά των πιστωτών της χώρας ήδη από το 2012, όταν ήμουν ΓΓ Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής.

Η θέση μου είναι ξεκάθαρη:

-          Είμαι γενικά αρνητικός σε υψηλούς συντελεστές ΦΠΑ γιατί υποκρύπτουν αρνητική προοδευτικότητα στο φορολογικό σύστημα. Για να υπάρχει κοινωνική δικαιοσύνη θα πρέπει το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων του να το αντλεί από τη φορολογία εισοδημάτων και περιουσίας. Δυστυχώς το χρόνιο πρόβλημα που υπάρχει στον φορολογικό μηχανισμό οδηγεί όλες τις κυβερνήσεις στις εύκολες λύσεις του ΦΠΑ και των άλλων έμμεσων φόρων.

-          Είμαι αρνητικός σε υψηλούς συντελεστές άμεσης φορολογίας γιατί αντί να αυξάνουν τα έσοδα, αυξάνουν τη φοροκλοπή των χρημάτων που πληρώνουμε εμείς οι καταναλωτές για το ΦΠΑ και τη φοροδιαφυγή, αφού δεν δηλώνονται αντίστοιχα έσοδα των επιχειρήσεων. Δυστυχώς αυτό το κλίμα έχει εμπεδωθεί εδώ και χρόνια όπως διαπιστώνεται από τα χαμηλά έσοδα του κράτους διαχρονικά και κανείς (συμπεριλαμβανομένων και των φορέων των επιχειρήσεων και των επαγγελματιών, αλλά και των κομμάτων που διαμαρτύρονται σήμερα) δεν είπε και κυρίως δεν έκανε κάτι για να σταματήσει η κατάσταση αυτή. Και τον λογαριασμό τον πληρώνουμε διαχρονικά οι ίδιοι, οι μισθωτοί του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα και οι συνταξιούχοι όπως δείχνουν τα στοιχεία του Υπουργείου Οικονομικών.

-          Είμαι αρνητικός στην κατάργηση του ειδικού καθεστώτος μειωμένου ΦΠΑ που αποτελεί μερική αντιστάθμιση του αυξημένου λειτουργικού κόστους των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών των νησιών όπως έχω τονίσει σε όλα τα διεθνή φόρα που έχω βρεθεί συνεργαζόμενος με την Επιτροπή Νησιών της CRPM από το 1989 και έχω γράψει στη μελέτη για τα ευρωπαϊκά νησιά (EUROISLANDS) που εκπονήθηκε κάτω από την επιστημονική μου επίβλεψη τη περίοδο 2008-2011 (βλ. Ευρωπαϊκά Νησιά και Πολιτική Συνοχής σ.228).

Παρά το γεγονός ότι είμαι αντίθετος με την αύξηση του ΦΠΑ γενικά και ειδικά στα νησιά, αρνούμαι πλήρως να συμπαραταχθώ με το κύμα καταστροφολογίας που έχει εξαπλωθεί στη χώρα και ιδιαίτερα στα νησιά για δύο κυρίως λόγους:

-          Ο πρώτος έχει να κάνει ειδικά με τον τομέα του τουρισμού και ειδικά του τουρισμού των νησιών για τον οποίον «χύνονται άφθονα κροκοδείλια δάκρυα» ειδικά στη Περιφέρεια μας. Από τα πρώτα στοιχεία που υπάρχουν για τον τουρισμό το φετινό Πάσχα σε Σαντορίνη, Μύκονο και Πάρο υπήρξε κοσμοσυρροή. Ολως τυχαίως τα νησιά αυτά είναι μεταξύ των 6 νησιών στα οποία έχει καταργηθεί ο μειωμένος ΦΠΑ από το 2015. Καμία καταστροφή δεν υπήρξε, ούτε υπήρξε μετακίνηση τουριστών από τα «ακριβά» νησιά στα «φτηνά». Επομένως η κατάσταση που επικρατεί στον τουρισμό των νησιών δεν οφείλεται στο επίπεδο του ΦΠΑ, αλλά στο προϊόν που παράγουν και πωλούν οι διάφοροι προορισμοί. Ειδικά σε ότι αφορά στη Σαντορίνη είναι «χωρίς» αεροδρόμιο (δηλαδή με ανεπαρκείς κτηριακές εγκαταστάσεις), «χωρίς» λιμάνι (δηλαδή με υποτυπώδες λιμάνι για να υποδεχτεί έναν τόσο μεγάλο αριθμό επιβατών ακτοπλοΐας και κρουαζιέρας, «χωρίς» νερό (η λειτουργία αφαλατώσεων και υδροφόρων καλύπτει τις ανάγκες) και άλλα προβλήματα, έχει σε μια «καλή» μέρα τόσους τουρίστες όσους όλο το Β.Αιγαίο σε ένα χρόνο. Και βέβαια με διπλάσιες τιμές. Μην ψάχνετε να φορτώσετε τα προβλήματα σε ανύπαρκτες αιτίες. Η αποτυχία του Β.Αιγαίου να αναπτύξει τουρισμό όσα χρόνια είχε χαμηλό ΦΠΑ είναι ενδεικτικό της κατάστασης που επικρατεί σε ότι αφορά τον τουριστικό σχεδιασμό. Η Σαντορίνη, που βρίσκεται στη κορυφή των παγκόσμιων προορισμών, κάνει και σήμερα σοβαρές προσπάθειες για να βελτιώσει την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών (πχ. 2013 - Ετος γαστρονομίας) και να διαφοροποιήσει το τουριστικό της προϊόν με ανάπτυξη του αρχαιολογικού και του περιπατητικού-φυσιολατρικού τουρισμού. Εμείς; Η Σαντορίνη έχει 15 επισκέψιμες μονάδες παραγωγής κρασιού με γευσιγνωσία έχοντας και σαν εργαλείο το Aegean Cuisine. Εμείς; Η Σαντορίνη τυποποιεί και προωθεί παραγωγές ΠΟΠ (ντοματάκι, φάβα) και μέσα από τον τουρισμό. Εμείς τι κάνουμε με πολλαπλάσιες δυνατότητες στον πρωτογενή τομέα; Ακόμη και το η προσπάθεια για τοπικό πρωϊνό έχει «βουλιάξει». Χρειαζόμαστε μια τουριστική πολιτική που δεν έχουμε με δική μας ευθύνη.

-          Ο δεύτερος έχει να κάνει με το γεγονός που υπαινίχθηκα προηγούμενα: οι συντελεστές του ΦΠΑ αποτελούν μία μόλις παράμετρο μιας νησιωτικής πολιτικής που οφείλει να είναι πολυεπίπεδη και πολυτομεακή. Πολυεπίπεδη αφού αφορά μέτρα και δράσεις που πρέπει να υλοποιήσουν ΕΕ, Κυβέρνηση και αυτοδιοίκηση. Πολυτομεακή γιατί αφορά πολλές διαφορετικές πολιτικές: αγροτική-ανάπτυξης υπαίθρου, μεταφορών, ενέργειας, κρατικών ενισχύσεων, παροχής υπηρεσιών δημοσίου συμφέροντος, λειτουργίας της αυτοδιοίκησης, ενός σχεδιασμού με διαφορετικό περιεχόμενο για την  αξιοποίησης των συγκριτικών πλεονεκτημάτων των νησιών που αποτελούν τα εργαλεία για τη βελτίωση της ελκυστικότητας των νησιών και για παραγωγή προϊόντων και υπηρεσιών ποιότητας, για πράσινα νησιά και για νησιά ίσων ευκαιριών. Και τέτοια πολιτική δεν έχουμε δει μέχρι σήμερα παρά το γεγονός ότι οι νομοθετικές βάσεις για την αξιοποίηση του άρθρου 101 του Συντάγματος έχουν μπει ήδη από το 2013.

Δυστυχώς καμία πρωτοβουλία δεν έχει ξεκινήσει προς αυτή τη κατεύθυνση από τους άμεσα ενδιαφερόμενους από τα όργανα τους όπως είναι η ΕΝΠΕ, η ΚΕΔΕ, ο ΕΟΑΕΝ, το Ξενοδοχειακό Επιμελητήριο κλπ για την επεξεργασία μιας ολοκληρωμένης πολιτικής παρά τις επανειλημμένες εκκλήσεις μας. Αντίθετα περισσεύουν τα ταξίδια, οι κινήσεις δημοσίων σχέσεων και πρόσκαιρου εντυπωσιασμού μέσω Δελτίων Τύπου που ξεχνιούνται την επόμενη μέρα και οι γενικόλογες δηλώσεις που ακούγονται «ευχάριστα» χωρίς όμως να αντιστοιχούνται σε δράσεις. Αυτό που λείπει είναι η συστηματική δουλειά, ο μακροχρόνιος σχεδιασμός που να πατά πάνω σε πραγματικά δεδομένα.

Μιλώντας για δεδομένα, οι αυτοδιοικητικοί και επιχειρηματικοί φορείς της Περιφέρειας θα έπρεπε να γνωρίζουν ότι το 34% του ΑΕΠ της Περιφέρειας Β.Αιγαίου παράγεται από τον ευρύτερο δημόσιο τομέα, 17% οφείλεται στον τομέα εκμετάλλευσης σπιτιών και καταστημάτων (πραγματικά και τεκμαρτά ενοίκια από ιδιόχρηση), 10% από το εμπόριο και μόλις 5% από τον πρωτογενή τομέα, 4% από τη μεταποίηση και 7% από τον κλάδο ξενοδοχείων-εστιατορίων. Με τα στοιχεία αυτά γίνεται αντιληπτό ότι η οικονομία των νησιών στηρίζεται στη κατανάλωση που τροφοδοτεί ο δημόσιος τομέας και όχι από τα έσοδα του ιδιωτικού τομέα που δεν μπόρεσε να γίνει μέχρι σήμερα ανταγωνιστικός. Με βάση αυτά και άλλα δεδομένα (όπως για παράδειγμα τα στοιχεία του ΦΠΑ) θα έπρεπε να προχωρά πρώτα η ανάλυση, μετά ο σχεδιασμός με βάση τα υπάρχοντα εργαλεία (εθνικές και ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις για αναβάθμιση υποδομών, παραγωγικού, ανθρώπινου και φυσικού κεφαλαίου), και στη συνέχεια τα αιτήματα για αλλαγές στις εθνικές και ευρωπαϊκές πολιτικές ώστε να λάβουν υπόψη τη νησιωτικότητα. Χρειαζόμαστε και νέες επενδύσεις αλλά στη συζήτηση για τον νέο αναπτυξιακό νόμο είμαστε απόντες. Εμείς προτάσεις έχουμε και τις καταθέτουμε.

κα Περιφερειάρχη,

-          Δεν αρκεί να πηγαίνετε στα διάφορα διεθνή φόρα όπως πριν μερικές ημέρες στο Ντουμπρόβνικ και να λέτε ότι το Β.Αιγαίο χρειάζεται μέτρα στήριξης για να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις του μεταναστευτικού, αλλά ταυτόχρονα να απουσιάζετε πλήρως από τη συζήτηση για τον αναπτυξιακό νόμο, να μην είστε η πρώτη που πετυχαίνει χρηματοδοτήσεις από το πακέτο Γιούγκερ αφού όλοι γνωρίζουν ότι το προσφυγικό έχει επιβαρύνει ιδιαίτερα τα νησιά μας, να φτιάχνεται γραφείο στις Βρυξέλλες που δεν ξέρει κανείς τι κάνει, να μην προχωράτε δράσεις όπως το Κέντρο Φιλοξενίας των ασυνόδευτων ανηλίκων και την αναστήλωση των θερμοπηγών στη Θερμή που εσείς πομπωδώς ανακοινώσατε ως μεγάλες επιτυχίες σας.

-          Δεν μπορείτε να αναφέρεστε δεξιά και αριστερά για ανάπτυξη των ειδικών μορφών τουρισμού για τουρισμός 365 ημερών όπως κάνατε προχτές στην Ευρωπαϊκή Διακοινοβουλευτική Διάσκεψη και να μην έχετε κάνει απολύτως τίποτα για την ανάπτυξη του τουρισμού ευεξίας, του του θαλάσσιου τουρισμού, του συνεδριακού τουρισμού, του φυσιολατρικού τουρισμού, του  των νησιών αξιοποιώντας συγκριτικά πλεονεκτήματα και υπαρκτές υποδομές.

-          Δεν μπορείτε να ανακοινώνετε τη δημιουργία επιτροπής του ΠΣ για την διαχείριση της προσφυγικής κρίσης και των συνεπειών της –γεγονός που θα επέτρεπε να συζητήσουμε επιτέλους το αναπτυξιακό θέμα των νησιών- και 3 μήνες μετά να μην έχει γίνει απολύτως τίποτα.

Κυρία Περιφερειάρχη, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Που είναι το ολοκληρωμένο σχέδιο σας 16 μήνες μετά την ανάληψη της Περιφέρειας; Φαίνεται να αγνοείτε ότι η ευθύνη της χάραξης και της υλοποίησης της αναπτυξιακής στρατηγικής είναι δική μας αρμοδιότητα και ευθύνη.

Η αύξηση του ΦΠΑ στη χώρα είναι πράγματι μια αρνητική εξέλιξη για μόνιμους κατοίκους και τουρισμό και η κατάργηση του ειδικού καθεστώτος των νησιών επίσης. Δεν είναι όμως η καταστροφή όπως ισχυρίζεστε. Καταστροφή αποτελεί η συνέχιση της πολιτικής των προκατόχων σας να προχωράτε έτσι χωρίς σχέδιο, χωρίς στόχους. Γιατί και με μηδενικό ΦΠΑ τα πράγματα δεν θα ήταν καλύτερα.

Το ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ και εγώ προσωπικά είμαστε εδώ για να καυτηριάσουμε τα λάθη και να συμβάλουμε σε λύσεις με τις προτάσεις μας.

Γιάννης Σπιλάνης

Περιφερειακός Σύμβουλος με τον συνδυασμό ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ

Αναπτυξιακός νόμος σε διαβούλευση: μια περίεργη σιωπή όλων

Αναπτυξιακός νόμος σε διαβούλευση: μια περίεργη σιωπή όλων

Η δημοσίευση του σχεδίου του αναπτυξιακού νόμου συμπίπτει όχι τυχαία μάλλον με την αναμενόμενη θετική ολοκλήρωση της αξιολόγησης του 3^ου μνημονίου και της έναρξης του διαλόγου για τη διευθέτηση του χρέους. Ο πολιτικός θόρυβος που γίνεται γύρω από το θέμα αυτό (αυτό που γίνεται δεν μπορείς να τον ονομάσεις και διάλογο) έχει οδηγήσει σε πλήρη αγνόηση του σημαντικού και πολυαναμενόμενου νομοσχεδίου, του αναπτυξιακού νόμου. Η σιωπή αυτή δεν προέρχεται μόνο από τα κόμματα αλλά και από τους άμεσα ενδιαφερόμενους περιφερειακούς και επιχειρηματικούς φορείς. Σημεία των καιρών αποτελεί η σιωπή επί θεμάτων ουσίας για τα οποία χρειάζεται ανάλυση και τεκμηριωμένα επιχειρήματα, ενώ υπάρχει φλυαρία για τα ασήμαντα.

Για να τεκμηριωθεί η αλλαγή ενός νόμου αλλά και η νέα κατεύθυνση που δίνεται πρέπει να βασίζεται σε στοιχεία, όπως, μεταξύ άλλων, το πόσες επενδύσεις έγιναν προ και κατά τη διάρκεια της κρίσης, τα ποσά που δόθηκαν, οι θέσεις εργασίας που δημιουργήθηκαν, οι τομείς στους οποίους έγιναν και η χωροθέτηση τους για να διαπιστωθούν τα αποτελέσματα του και να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα του στην επίλυση χρόνιων προβλημάτων της ελληνικής οικονομίας (πχ. αύξηση απασχόλησης, αύξηση εξωστρέφειας, μείωση περιφερειακών ανισοτήτων κλπ). Δυστυχώς τέτοια στοιχεία δεν δημοσιοποιήθηκαν (έστω και αν η οικονομική κατάσταση της χώρας υποδηλώνει έμμεσα την πλήρη αποτυχία των προηγούμενων νόμων) και επομένως η προσέγγιση μας θα είναι αναπόφευκτα ατελής και ποιοτική. Να περιμένουμε από τη Περιφέρεια να κάνει έναν απολογισμό της εφαρμογής των αναπτυξιακών νόμων και να καταθέσει προτάσεις έστω και κατόπιν εορτής;

Στα θετικά σημεία του νόμου θα πρέπει κανείς να αναφέρει:

-          Τη πρόβλεψη ενίσχυσης κατά προτεραιότητα επιχειρήσεων εξωστρέφειας και καινοτομικότητας για παραγωγή προϊόντων και υπηρεσιών υψηλής προστιθέμενης αξίας με αξιοποίηση ειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού, δικτύωση  και/ή συγχώνευση επιχειρήσεων, επιχειρήσεων με μικρό οικολογικό αποτύπωμα (άρθρα 1 & 12)

-          Την συμπερίληψη με διαφορετικό ελάχιστο μέγεθος επένδυσης των διαφορετικών κατηγοριών-τύπων επιχειρήσεων και την συμπερίληψη σε ξεχωριστές κατηγορίες των πολύ μικρών επιχειρήσεων, των συνεταιριστικών και των ΚΟΙΝ.Σ.ΕΠ. (άρθρο 6)

-          Την εξαίρεση από τις κρατικές ενισχύσεις σειράς παραγωγικών κλάδων που δεν τηρούν εξ ορισμού τις κορυφαίες προτεραιότητες της εξωστρέφειας και της καινοτομικότητας (άρθρο 7).

-          Την επαναφορά στη πρώτη γραμμή των κινήτρων τις φορολογικές ελαφρύνσεις αντί των άμεσων επιδοτήσεων γεγονός που ενισχύει τις «σοβαρές» επιχειρήσεις (άρθρο 10).

-          Την υπαγωγή σε ειδικό καθεστώς επιχειρήσεις που βρίσκονται σε μειονεκτικές περιοχές όπως είναι οι ορεινές, οι παραμεθόριες, οι νησιωτικές (για νησιά μικρότερα των 3.000 κατοίκων), οι περιοχές με υψηλή πληθυσμιακή μείωση και οι περιοχές με υψηλές μεταναστευτικές ροές (άρθρο 12).  Ενδιαφέρον θα είναι να δούμε αν τα κριτήρια αυτά θα εκτιμηθούν και αθροιστικά, αυξάνοντας τα ποσοστά ενίσχυσης όσων περιοχών πληρούν παραπάνω από ένα κριτήρια.

-          Την μακροχρόνια παρακολούθηση των επιχειρήσεων που επωφελούνται από κρατικές ενισχύσεις για το κατά πόσο τηρούνται οι δεσμεύσεις με δεδομένα τα κρούσματα που είχαμε στο παρελθόν με επιχειρήσεις που αφού πήραν τις επιδοτήσεις, είτε χρεωκόπησαν, είτε μετανάστευσαν, χωρίς κυρώσεις (άρθρο 22).

-          Την ετήσια αξιολόγηση του καθεστώτος κρατικών ενισχύσεων μέσα από έκθεση στη Βουλή και το καθεστώς διαφάνειας που προωθείται, αρκεί βέβαια στη πράξη να υλοποιηθούν γνωρίζοντας ότι η έλλειψη «ποινών» για την αθέτηση τέτοιων υποχρεώσεων οδηγεί συχνά στην απαξίωση τους (άρθρα 30 και 31). Η αξιολόγηση του καθεστώτος να πρέπει γίνεται με τη χρήση σύγχρονων εργαλείων όπως είναι εκείνο της χωρικής εκτίμησης επιπτώσεων που έχει ήδη υιοθετήσει η ΕΕ.

Στα «προβληματικά» σημεία του νομοσχεδίου θα πρέπει να αναφερθούν:

-          Η έλλειψη σαφούς δέσμευσης για το ύψος της ίδιας συμμετοχής (πέρα από το δάνειο) που δεν μπορεί παρά να είναι τουλάχιστον 20% του επενδυτικού σχεδίου και να πιστοποιείται με δέσμευση του ποσού σε έναν λογαριασμό για να αποφευχθούν πρακτικές του παρελθόντος με «καταθέσεις της μιάς μέρας».

-          Η έλλειψη σαφούς βαθμονόμησης των κριτηρίων επιλογής των επενδύσεων ώστε η εξωστρέφεια και η ανταγωνιστικότητα πραγματικά να υπερτερήσουν σε σχέση με την «ασφάλεια» των επενδυτικών σχεδίων. Γνωρίζουμε καλά ότι οι τράπεζες, αφού χρηματοδότησαν κατά καιρούς το οτιδήποτε με αποτέλεσμα τα υψηλά κόκκινα δάνεια σήμερα, προτιμούν τις «quick and dirty» επενδύσεις από τις επενδύσεις με ποιοτικά χαρακτηριστικά. Ας ελπίσουμε ότι οι σχετικές υπουργικές αποφάσεις θα δώσουν ξεκάθαρο μήνυμα για τις προτεραιότητες. Ας γίνει κατανοητό: τα νησιά δεν μπορούν να ξεπεράσουν τις ιδιαιτερότητες τους και να γίνουν ελκυστικά και ανταγωνιστικά παρά μόνο όταν βασιστούν στη ποιότητα των παραγόμενων προϊόντων και υπηρεσιών.

-          Την ενιαία λειτουργία των κριτηρίων πχ. σε ότι αφορά τις επιλέξιμες επενδύσεις αλλά και το ελάχιστο ύψος τους θεωρώντας ότι σε όλη τη χώρα μπορούν και πρέπει να αναπτυχθούν οι ίδιες επιχειρήσεις και παράλληλα το ελάχιστο μέγεθος μιας επιχείρησης για να  υποστηριχθεί μπορεί και πρέπει να είναι το ίδιο στην Αττική και στην Ανάφη ή στο Τσεπέλοβο λαμβάνοντας υπόψη τη παραγωγική δομή των επιμέρους περιοχών. Κρίσιμο στην αναπτυξιακή πολιτική είναι να καταταγούν οι περιοχές της χώρας σε 3-4 μεγάλες κατηγορίες (αστικές περιοχές μέχρι 50.000 το λιγότερο), αγροτικές περιοχές, ορεινές και νησιωτικές και τα κριτήρια να διαφοροποιηθούν ανάλογα.  

Τέλος σε ότι αφορά στη νησιωτικότητα φαίνεται να έχει ληφθεί υπόψη μόνο σε ένα κριτήριο που αφορά στην ένταξη σε ειδικό καθεστώς των νησιών με πληθυσμό λιγότερο από 3.000 κατοίκους. Θα θέλαμε να γνωρίζουμε πόσες και τι μεγέθους επενδύσεις έγιναν σ’αυτά τα νησιά τα προηγούμενα χρόνια σε σχέση με τα άλλα νησιά και με την ηπειρωτική χώρα για να διαπιστώσουμε αν η ρύθμιση αυτή είναι αποτελεσματική.

Η δική μας πρόταση για τον νησιωτικό χώρο έχει ως εξής:

-          Όλα τα νησιά –πλην Κρήτης- να υπαχθούν στην ίδια κατηγορία ενίσχυσης με αυτήν των μικρών νησιών και όχι μόνο τα νησιά κάτω των 3.000 κατοίκων, τα οποία ελάχιστα αφορούν επενδύσεις αυτού του ύψους.

-          Να μειωθούν τα κατώτερα όρια επένδυσης που επιτρέπεται να υπαχθούν στο νόμο κατά 50% για όλα τα νησιά κάτω των 5.000 κατοίκων ανεξαρτήτως επιπέδου ανάπτυξης. Αξίζει να υπογραμμιστεί ότι με βάση το άρθρο 107, παρ. 3c της Συνθήκης της Λισαβώνας τα νησιά αυτά περιλαμβάνονται στο ευνοϊκότερο καθεστώς εθνικών ενισχύσεων ανεξαρτήτως επιπέδου ανάπτυξης και επομένως δεν νοείται η χώρα μας να μην υιοθετεί αυτό το όριο.

-          Να υπάρξουν εξαιρέσεις για νέες επενδύσεις σε τουριστικά καταλύματα για τα νησιά που θεωρούνται κορεσμένα (πχ. νησιά που στο χωροταξικό του τουρισμού κατατάσσονται στη κατηγορία των αναπτυγμένων) και εκεί να επιτρέπονται μόνο αναβαθμίσεις μονάδων και επενδύσεις σε ειδικές μορφές τουρισμού.

-          Να υπάρξει δυνατότητα επανακαθορισμού των κατηγοριών δραστηριοτήτων που ενισχύονται στα νησιά μετά από εισήγηση του Συμβουλίου Νησιωτικής Πολιτικής που πρέπει επιτέλους να ενεργοποιηθεί.

-          Οι θεωρούμενες μεγάλες επενδύσεις των νησιών, των οποίων οι φάκελοι κατατίθενται και εξετάζονται κεντρικά, να κατατίθενται στη Γενική Γραμματεία Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής (ΓΓΑΙΝΠ) στην οποία να δημιουργηθεί αντίστοιχη υπηρεσία. Αλλωστε, μετά την μεταφορά της ολόκληρης της ακτοπλοϊας στη ΓΓ Ναυτιλίας, δεν υπάρχει πλέον λόγος η ΓΓΑΙΝΠ να υπάγεται στο Υπουργείο Ναυτιλίας αλλά πρέπει να μεταφερθεί στο Υπουργείο Ανάπτυξης και να αποκτήσει κεντρικό ρόλο σε όλα τα θέματα νησιωτικής πολιτικής ώστε να έχει λόγο ύπαρξης.

-          Τα νησιά να θεωρούνται ως ειδική κατηγορία σε ότι αφορά στη παρακολούθηση και αξιολόγηση της εφαρμογής του νόμου.

Οι κρατικές ενισχύσεις για την τόνωση της υποτονικής εδώ και χρόνια επιχειρηματικότητας (ας σημειωθεί ότι προ κρίσης τα ποσοστά ιδιωτικών επενδύσεων είχαν μειωθεί σημαντικά και περίπου του 60% αυτών κατευθυνόταν στην οικοδομή κυρίως στα νησιά) είναι κρίσιμος παράγοντας για την αντιστροφή της πορείας. Όμως δεν αρκούν αφού πρέπει να συνοδευτούν από μια αναπτυξιακή στρατηγική εξειδικευμένη στις μεγάλες περιοχές της χώρας που θα δίνει το πλαίσιο στους ιδιώτες, ενώ ο εξαιρετικά υψηλός αριθμός ΜΜΕ (και ειδικά πολύ μικρών επιχειρήσεων) απαιτεί αξιόπιστους και αποτελεσματικούς μηχανισμούς στήριξης τους και προώθησης της καινοτομίας, της εξωστρέφειας και των άλλων χαρακτηριστικών στα οποία δίνει προτεραιότητα το παρόν νομοσχέδιο.

Η σιωπή της Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης, της καθ’ύλη αρμόδιας αυτοδιοικητικής δομής για τον αναπτυξιακό σχεδιασμό, αλλά και των οργανώσεων των επιχειρηματιών μας τρομοκρατεί. Το ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ έχει προτάσεις και θα συνεχίσει να ενοχλεί ώστε να υπάρξει κινητοποίηση της Περιφέρειας και πρόσκληση τουλάχιστον των επικεφαλής των παρατάξεων με τους φορείς για μια σοβαρή συζήτηση.

Γιάννης Σπιλάνης

Περιφερειακός Σύμβουλος με το ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ.

Σκοπιμότητα και νομιμότητα των αποφάσεων του δημόσιου τομέα

Στη χώρα μας, ένα σημαντικό πρόβλημα που αφορά τη λειτουργία του κράτους και της αυτοδιοίκησης είναι η μη διάκριση των αποφάσεων σκοπιμότητας από αυτές της νομιμότητας, δηλαδή που απορρέουν από την εφαρμογή της υφιστάμενης νομοθεσίας. Αποτέλεσμα αυτών είναι να λέμε συχνά ότι νομοθεσία έχουμε αλλά δεν εφαρμόζεται. Γιατί; Γιατί είτε λόγω έλλειψης ελέγχων (συχνά σκόπιμης με ή χωρίς πολιτική πίεση) από τη πλευρά των υπηρεσιών και των σχετικών εισηγήσεων (που και αυτές επηρεάζονται είτε από τον ενδιαφερόμενο είτε από τη πολιτική ηγεσία), είτε λόγω της άρνησης της πολιτικής ηγεσίας που (κακώς) είναι αυτή που αποφασίζει τελικά αν θα επιβληθεί ένα μικρό ή μεγάλο πρόστιμο (και εδώ πολλές φορές η νομοθεσία επιτρέπει ευνοϊκή μεταχείριση των "δικών μας παιδιών") με βάση την υπηρεσιακή εισήγηση, τελικά η νομοθεσία παρακάπτεται.

Θα αναφέρω ένα παράδειγμα όχι από τις Σκουριές, αλλά από τα ελαιοτριβεία που το γνωρίζω καλύτερα.

Ειδικά στη Λέσβο η συντριπτική πλειοψηφία των ελαιοτριβείων λειτουργεί εδώ και 15 χρόνια παράνομα αφού δεν έχουν περιβαλλοντική άδεια από τότε που η ΕΕ άλλαξε την νομοθεσία για το ποιά απόβλητα μπρούν να διατίθενται χωρίς επεξεργασία στον φυσικό αποδέκτη. Η υπηρεσία φοβούμενη κυρώσεις λόγω παράβασης καθήκοντος δεν υπέγραφε τις άδειες, που τις υπέγραφε ο τότε αιρετός αντινομάρχης περιβάλλοντος ή ο νομάρχης πολλές φορές με τη "πολιτική κάλυψη" του Νομαρχιακού Συμβουλίου. Δηλαδή ένα σώμα αιρετών αποφάσιζε την "αναστολή" του νόμου. Οι λόγοι; Προφανείς; Να μην θιγούν επιχειρηματίες, εργαζόμενοι, αγρότες με το αντίστοιχο πολιτικό κόστος. Αυτό συνεχίστηκε και με την Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση μέχρι το 2015 όταν παρενέβει ο Εισαγγελέας και οι Επιθεωρητές Περιβάλλοντος με αποτέλεσμα τα πολιτικά όργανα να πάψουν να πέρνουν τις σχετικές "αποφάσεις" λόγω του κινδύνου να βρεθούν αυτοί αντιμέτωποι με τον εισαγγελέα για παράβαση καθήκοντος. (βλ .αναρτήσεις στο ioannispilanis.blogspot.com το 2014 & 2015). Η λειτουργία των περισσότερων δεν άλλαξε και το "πρόβλημα" εμφανίζεται κάθε φοιρά που θα γίνουν έλεγχοι. Δεν αντιμετωπίζεται κι'όλας

Τα πολιτικά όργανα (μονοπρόσωπα και πολυπρόσωπα) δεν έχουν καταλάβει ή -ακόμη χειρότερο- δεν θέλουν να καταλάβουν ότι βρίσκονται εκεί για να βρουν λύση στο θέμα πχ. χρησιμοποιώντας τις πιστώσεις του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων για το σκοπό αυτό και όχι να παρεμβαίνουν για μη εφαρμογή του νόμου. Τα προβλήματα ανά την Ελλάδα, άπειρα.

Θα αναφερθώ και σε ένα παράδειγμα χωρίς πολιτική σκοπιμότητα για να φανεί το μέγεθος του προβλήματος. Στα Πανεπιστήμια τα αιρετά όργανα (μονοπρόσωπα και πολυπρόσωπα όπως η Σύγκλητος) καλούνται να αποφασίσουν όχι μόνο αν θα διαθέσουν τις πιστώσεις τους για την υλοποίηση του χ έργου, αλλά μετά να εγκρίνουν και αν οι διαιδικασίες υλοποίησης είναι νόμιμες. Η νομιμότητα εγκρίνεται μέσω ψηφοφορίας. Πρωτοφανές....

Από την άλλη είναι επίσης κατακριτέο, όταν υπάρχει ΝΟΜΙΜΗ άδεια και ΝΟΜΙΜΗ λειτουργία μιας επιχείρισης ένα τυπικό αίτημα πχ. για συμμόρφωση στη νομοθεσία (όπως προβλέπει η διαδικασία του νόμου) πρώτα απ'όλα να πρέπει να το υπογράφει ο Υπουργός και όχι ένας διοικητικός παράγοντας και δεύτερο να υπάρχει πίεση να μην το υπογράψει ο Υπουργός παρανομώντας.

Το θέμα της διάκρισης των αποφάσεων σκοπιμότητας (αυτών που καλούνται τα αιρετά όργανα νά πάρουν πχ. για τη διάθεση των πόρων τους αλλά πάντα μέσα στα όρια της νομιμότητας) και των αποφάσεων νομιμότητας (την εφαρμογή του νόμου που αν δεν είναι σωστός πρέπει να αλλάξεικαι όχι να παραβιαστεί) είναι πολύπλοκο αλλά πρέπει να λυθεί κατά προτεραιότητα. Οι πρώτες πρέπει να φέρνουν την υπογραφή των πολιτικών οργάνων που ελέγχονται πολιτικά για αυτές και οι δεύτερες από τα διοικητικά όργανα που πρέπει να ελέγχονται διοικητικά γι'αυτό.

Η σύγχυση που επικρατεί εδώ και δεκαετίες (συχνά ακούγεται η φράση από αιρετούς "εμένα ψήφισε ο κόσμος και εγώ θα πω πως θα γίνει" που αποτυπώνει το πρόβλημα) δεν είναι τυχαία. Αποτελεί τη βάση της διαπλοκής και της διαφθοράς μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.

Απολογισμός της περιφερειακής αρχής: πολλά λόγια για να κρυφτεί η έλλειψη ουσίας και αποτελεσματικότητας. Μεγάλη η ευθύνη της Περιφερειακής Αρχής για την υποβάθμιση των διαδικασιών

Ο ετήσιος απολογισμός πεπραγμένων της περιφερειακής αρχής έγινε εκτός του πλαισίου που θέτει ο νόμος τόσο σε ότι αφορά τη διαδικασία όσο και την ουσία και ήταν προφανής η προσπάθεια της Περιφερειακής Αρχής να υποβαθμίσει μια ακόμη θεσμική λειτουργία διαφάνειας και δημόσιας διαβούλευσης που έχει θεσπίσει ο νόμος της αυτοδιοίκησης (γνωστός ως Καλλικράτης).

Πιό συγκεκριμένα, σε ότι αφορά στη διαδικασία:

- ο νόμος αναφέρει ότι ο απολογισμός πρέπει να γίνει μέχρι τις 31/1 κάθε έτους και έγινε 3 μήνες αργότερα.

- ο νόμος αναφέρει ότι το Περιφερειακό Συμβούλιο επιλέγει τον προσφορότερο χώρο για τη διεξαγωγή της συνεδρίασης. Ο Πρόεδρος του Περιφερειακού Συμβουλίου πήρε μόνος του την απόφαση ή καθ’ υπαγόρευση της κας Καλογήρου.

- ο νόμος αναφέρει ότι η συνεδρίαση ανακοινώνεται 15 τουλάχιστον ημέρες με κάθε πρόσφορο μέσο. Η συνεδρίαση ανακοινώθηκε μόλις μία εβδομάδα πριν και με τον συνήθη τρόπο (επιστολές). Βέβαια ούτε συζήτηση για ζωντανή μετάδοση της συνεδρίασης μέσα από το διαδίκτυο ώστε ο κάθε πολίτης των νησιών να μπορεί να παρακολουθήσει τη διαδικασία και να κρίνει. Σε συνδυασμό μάλιστα με την απεργία των δημοσιογράφων, η όλη διαδικασία πέρασε εντελώς απαρατήρητη.

- ο νόμος αναφέρει ότι καλούνται τα μέλη της Επιτροπής Περιφερειακής Διαβούλευσης και των κομμάτων για ενημέρωση και συζήτηση. Οι παραπάνω ενημερώθηκαν για τη συνεδρίαση (για να είμαστε τυπικά εντάξει) αλλά δεν κλήθηκαν να συζητήσουν, συνεχίζοντας τη πρακτική της υποβάθμισης όλων των θεσμών και διαδικασιών διαλόγου, συναίνεσης και συνεργασίας που θεσμοθέτησε ο "Καλλικράτης". Αποτέλεσμα να μην παραστεί ΑΠΟΛΥΤΩΣ ΚΑΝΕΝΑΣ Δήμαρχος, Πρόεδρος Επιμελητηρίου, επικεφαλής φορέα, πολίτης.

Οι ευθύνες τόσο της κας Περιφερειάρχη όσο και του κ. Προέδρου του Περιφερειακού Συμβουλίου σε ότι αφορά στην υποβάθμιση της λειτουργίας του κορυφαίου αυτού δημοκρατικού θεσμού της Περιφέρειας είναι μεγάλες. Σε ότι αφορά την αδιαφορία θεσμών και πολιτών να πληροφορηθούν το έργο της Περιφέρειας, αποτυπώνει και την αδιαφορία των πολλών για τον θεσμό. Και εδώ η ευθύνη είναι ακόμη μεγαλύτερη.

Σε ότι αφορά στην ουσία, ο νόμος αναφέρει ότι "ο απολογισμός πεπραγμένων της περιφερειακής αφορά την εφαρμογή του ετήσιου προγράμματος δράσης, την οικονομική κατάσταση και τη διοίκηση της περιφέρειας". Δηλαδή ο νομοθέτης ζητά να δημοσιοποιηθεί το αν αυτά που είχε σχεδιάσει η Περιφερειακή Αρχή υλοποιήθηκαν και αν πέτυχαν τους στόχους τους σε ότι αφορά την οικονομική ανάπτυξη της περιφέρειας, και το κατά πόσο εξυπηρετείται ο πολίτης στις συναλλαγές του με τις υπηρεσίες της Περιφέρειας.

Αντί αυτού ξεκίνησε ένας κατάλογος ομιλιών πολιτικών και υπηρεσιακών παραγόντων που ελάχιστη σχέση είχε με ένα κριτικό απολογισμό και αξιολόγηση έργου, αλλά ήταν απλά μια παράθεση κυρίως έργων και δευτερευόντως διοικητικών λειτουργιών. Προφανώς και κανείς δεν ισχυρίζεται ότι δεν γίνεται τίποτα, αλλά το ερώτημα που βάζει ο νομοθέτης είναι αν τα όσα γίνονται, γίνονται με σχέδιο και έχουν θετική επίπτωση στην ανάπτυξη και στη ζωή των πολιτών.

Δυστυχώς δεν ακούσαμε τίποτα από όλα αυτά ή για να είμαστε δίκαιοι ελάχιστα γεγονός που φανερώνει ότι δεν έχει γίνει αντιληπτός ο "προορισμός" της περιφέρειας -ειδικά σε σχέση με την κύρια αρμοδιότητα της που είναι η ανάπτυξη- ούτε από αυτούς που τον υπηρετούν, πόσο μάλλον από τον μέσο πολίτη. Αντι αυτού ακούσαμε πάλι για την υψηλή απορρόφηση του ΠΕΠ που όμως οφείλεται σε πολύ μεγάλο βαθμό σε διάφορους δικαιούχους έργων όπως οι Δήμοι, οι επιχειρήσεις, τα λιμενικά ταμεία, κρατικοί φορείς, το Πανεπιστήμιο κλπ, ακούσαμε για υλοποίηση οδικών έργων, λιμανιών, σχολείων και άλλων υποδομών, ακούσαμε για τις ελλείψεις σε μηχανικούς, γεωπόνους, οικονομολόγους κλπ.

Αντίθετα δεν ακούσαμε τίποτα για αποτελέσματα: δηλαδή για το πώς, εξ αιτίας των παρεμβάσεων, πήγε ο τουρισμός (σε αφίξεις τουριστών και έσοδα), ο αγροτικός τομέας (σε εξαγωγές προϊόντων), η μεταποίηση (παραγωγή και εξαγωγές), η απασχόληση και η ανεργία, το περιβάλλον κλπ με βάση τους στόχους που είχαν τεθεί για να διαπιστώσουμε πως συνέβαλε η δράση της περιφέρειας με τις παρεμβάσεις που αναφέρθηκαν στην βελτίωση της λειτουργίας της οικονομίας, στην ανάπτυξη.

Ενδεικτικά δεν ακούσαμε τίποτα σε ότι αφορά:

- στη προώθηση των παραγωγικών επενδύσεων και στην υποστελέχωση των δύο κρίσιμων Δ/νσεων αυτήν του Αναπτυξιακού Σχεδιασμού και αυτήν της Ανάπτυξης που έχουν αρμοδιότητα για τη έγκριση επιχορηγήσεων, την αδειοδότηση και τη παρακολούθηση της λειτουργίας των επιχειρήσεων. Προφανώς στη Περιφέρεια υπάρχουν υπηρεσίες και λειτουργίες δύο ταχυτήτων: αυτές που «βγάζουν» δελτία τύπου και αυτές που «βγάζουν» ουσία. Οι δεύτερες είναι «χαμένες από χέρι».

- στην ενεργοποίηση ενός αναπτυξιακού μηχανισμού που θα αναλάβει πρωτοβουλίες για τη καινοτομία, τη προώθηση της κοινωνικής οικονομίας, τη δικτύωση των επιχειρήσεων του πρωτογενή τομέα και του τουρισμού, τη καθιέρωση σήματος ποιότητας στις παραγωγικές δραστηριότητες, την ανάπτυξη των ειδικών μορφών τουρισμού αξιοποιώντας μοναδικούς πόρους και υποδομές όπως είναι τα θερμά νερά, οι περιβαλλοντικοί πόροι, τα τουριστικά καταφύγια, οι συνεδριακοί χώροι που βρίσκονται διάσπαρτοι σε ολόκληρη τη Περιφέρεια και είτε υπολειτουργούν είτε είναι εντελώς κλειστοί. Μετά την αρνητική απάντηση που έδωσε η Αποκεντρωμένη Διοίκηση στη προσπάθεια σας να φτιάξει η Περιφέρεια νέα Αναπτυξιακή Εταιρεία, η άμεση ενεργοποίηση της ΕΝΑ Χίου -αφού πάρει περιφερειακή και πολυμετοχική διάσταση με τη συμμετοχή της ΠΕΔ Β.Αιγαίου και των Επιμελητηρίων- αποτελεί επιτακτική ανάγκη. Πρέπει να τονίσουμε ότι η σωστή λειτουργία μιας δυναμικής Αναπτυξιακής Εταιρείας αποτελεί μονόδρομο για να μην ξανακούσουμε ότι και η προγραμματική σύμβαση για τα Θέρμα δεν έχει ακόμη υπογραφεί ή ότι δεν έχουν γίνει ενέργειες σχετικά με την λειτουργία σφαγείου στη Σάμο ώστε να πάψουν πρακτικές παράνομης λειτουργίας, προβλημάτων δημόσιας υγείας και ασφάλειας των καταναλωτών, πάταξης της φοροδιαφυγής ή ότι το Κέντρο Περιβαλλοντικής Ενημέρωσης Καλλονής …θα λειτουργήσει.

- στην εξοικονόμηση πόρων από την έγκαιρη διευθέτηση των εκκρεμοτήτων των υπό εκκαθάριση αναπτυξιακών εταιρειών ΑΕΝΑΛ (Lesvos Shop), ΕΤΑΣ, ΟΤΟΝΑΣ ώστε να μην ξαναζήσει η Περιφέρεια τον εξευτελισμό της κατάσχεσης των επίπλων από δικαστικό επιμελητή – αφού αργά η γρήγορα τα δικαστήρια θα «τιμωρήσουν» την Περιφέρεια, αλλά και να ξεκαθαρίσουν οι πολιτικές ευθύνες αυτών που τις χρεοκόπησαν.

- στη προστασία του περιβάλλοντος για την μη λειτουργία των Κλιμακίων Περιβαλλοντικού Ελέγχου σε Χίο και Σάμο, τους λόγους που δεν λειτουργούν και τις συνέπειες που αυτό έχει στη υποβάθμιση του Περιβάλλοντος. Εχουμε επισημάνει κατ’επανάληψη στην Επιτροπή Περιβάλλοντος ότι η σωστή διαχείριση του σημαντικού αυτού αναπτυξιακού πόρου χρειάζεται ένα ολοκληρωμένο σύστημα παρακολούθησης.

- στην εξυπηρέτηση των πολιτών, αφού θέματα όπως αυτά της λειτουργίας της Δ/νσης Μεταφορών ώστε να γίνονται οι εξετάσεις των υποψηφίων οδηγών έρχονται ως διαμαρτυρίες των ενδιαφερόμενων στο Περιφερειακό Συμβούλιο.

- στις δράσεις του Περιφερειακού Ταμείου από τη διαχείριση των ίδιων εσόδων του και τη συμμετοχή του σε προγράμματα, αλλά και τα αποτελέσματα των προγραμμάτων αυτών για τη Περιφέρεια.

- στη λειτουργία του ΚΕΚΑΠΕΛ, ενώ είναι γνωστό ότι το επίπεδο κατάρτισης του ανθρώπινου δυναμικού της Περιφέρειας (εργοδοτών, εργαζομένων και ανέργων) είναι ιδιαίτερα χαμηλό και απαιτούνται ενέργειες μεγάλης εμβέλειας για να βελτιωθεί η κατάσταση. 

- τέλος δεν ακούσαμε τίποτα συγκεκριμένο για τις δράσεις διαχείρισης του μεταναστευτικού με συγκεκριμένα ποσά που δαπανήθηκαν και για ποιες δράσεις και το πώς οι υπηρεσίες της Περιφέρειας εργάστηκαν σε συνεργασία με την  Ύπατη Αρμοστεία, τους Δήμους, τις ΜΚΟ, τους εθελοντές και το κράτος για να διαχειριστούν το πρόβλημα. Ούτε βέβαια πληροφορηθήκαμε για τη «μεγάλη επιτυχία» που ανακοίνωσε η κα Περιφερειάρχης πριν 6 μήνες, τη δημιουργία του ξενώνα, που ξεχάστηκε ήδη αφού δεν υπάρχει καμία προετοιμασία.

Ακόμη δεν είχαμε καμία ενημέρωση από τη συμμετοχή της κας Καλογήρου τόσο στην ΕΝΠΕ αλλά και στην Επιτροπή Παράκτιων Περιφερειών της ΕΕ (CRPM) με τη λειτουργία γραφείου στις Βρυξέλλες και τις συγκεκριμένες πρωτοβουλίες που έχει πάρει πχ. για τη προώθηση πολιτικής νησιωτικότητας σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο. Εκτός αν η εξωστρέφεια της Περιφέρειας (την οποία χαιρετήσαμε ως θετική ενέργεια) δεν έχει άλλο στόχο πέρα από την ανάπτυξη προσωπικών δημοσίων σχέσεων και την δικαιολόγηση ταξιδιών.

Σε μια ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο για τη χώρα και ειδικά για τη περιφέρεια που μεταφράζεται με τον περιορισμό της οικονομικής δραστηριότητας, και αύξηση της ανεργίας και της μετανάστευσης, η ουσιαστική αξιοποίηση των περιορισμένων οικονομικών και ανθρώπινων πόρων είναι υποχρέωση όλων μας. Δεν υπάρχουν περιθώρια για αντιπολιτευτικές αντιπαραθέσεις και κορώνες, αλλά ανάγκη για ουσιαστικές και παραγωγικές διαδικασίες για την αντιμετώπιση των συσσωρευμένων προβλημάτων. Απαιτείται σχεδιασμός, αξιολόγηση και δημόσια λογοδοσία.

Το ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ μέσα από την αυστηρή αλλά τεκμηριωμένη κριτική που συνοδεύεται πάντα από προτάσεις, προτάσσει το γενικό συμφέρον.

Γιάννης Σπιλάνης

Περιφερειακός Σύμβουλος

Η δήλωση Κάρμαντζη δεν είναι απλά ένα κομματικό θέμα

Είναι γνωστή η δήλωση  του αντιπεριφερειάρχη κ. Κάρμαντζη που ξεσήκωσε θύελλα διαμαρτυριών στην Ελλάδα και όχι μόνο. Η διευκρινιστική δήλωση του δεν νομίζουμε ότι διόρθωσε κάτι, μάλλον το αντίθετο. Αν οι δηλώσεις προέρχονταν από έναν ιδιώτη θα είχαν και την ανάλογη σημασία. Όμως προερχόμενη από ένα δημόσιο πρόσωπο, στέλεχος κόμματος που κατέχει και σήμερα μια δημόσια θέση έχει πολύ μεγαλύτερη βαρύτητα και πρέπει να τύχει της ανάλογης αντιμετώπισης.

Η δήλωση περί του «νεκρού και καλού Τούρκου» είναι πολλαπλά απαράδεκτη με πολλές και διαφορετικές συνέπειες:

-          Ηθικές: αφορά την ουσία των δηλώσεων του που χαρακτηρίστηκαν ως «εθνικιστικό παραλήρημα», ως «ρατσιστικές», ως «απαράδεκτες» και για την οποία δεν προβλέπεται κανενός είδους τιμωρία πέρα από την αλλαγή που θα δείξουν οι Χιώτες σε ότι αφορά την εκτίμηση τους στο πρόσωπο του που θα «μετρηθεί» στην επόμενη εκλογική αναμέτρηση ανεξάρτητα με ποιο κόμμα ή ποια αυτοδιοικητική παράταξη θα είναι υποψήφιος.

-          Εθνικές-πολιτικές: δεν είναι η πρώτη φορά που ένα δημόσιο πρόσωπο κάνει δηλώσεις που «εμποδίζουν» την άσκηση εξωτερικής πολιτικής της χώρας αλλά και το δημόσιο πρόσωπο του κόμματος στο οποίο ανήκει. Φανταζόμαστε ότι για το λόγο αυτό ο Πρόεδρος της Ν.Δ τον διέγραψε χωρίς καθυστέρηση. Ας ελπίσουμε ότι οι δηλώσεις αυτές δεν θα επηρεάσουν ή δεν θα αποτελέσουν πρόσχημα για να επηρεαστεί η όποια προσπάθεια συνεργασίας Ελλάδας – Τουρκίας για το προσφυγικό και όχι μόνο.

-          Περιφερειακές-πολιτικές: η δήλωση Κάρμαντζη αντιστρατεύεται ευθέως τη πολιτική ανοίγματος που έχει επιχειρήσει η Περιφέρεια Β.Αιγαίου προς τη γείτονα και ειδικά η κα Καλογήρου με τη πρόσφατη επίσκεψη της στη Σμύρνη η οποία έτυχε και ιδιαίτερης δημοσιότητας για τις συναντήσεις που είχε με αξιωματούχους της απέναντι πλευράς. Αλλωστε η επικείμενη σύνδεση Σμύρνης-Θεσσαλονίκης μέσω Λέσβου ανακοινώθηκε ως μία μεγάλη επιτυχία. Ερώτημα προς διευκρίνιση: οι αξιωματούχοι με τους οποίους συνομίλησε η κα Καλογήρου συγκαταλέγονται στους «νεκρούς Τούρκους»; Αναρωτιόμαστε ποια θα είναι η συνέχεια των σχέσεων της Περιφέρειας και ειδικά της κας Καλογήρου με την απέναντι πλευρά αφού αρκέστηκε σε μια χαλαρή αποδοκιμασία των δηλώσεων και μέχρι εκεί. Όχι μόνο δεν τον απέβαλε από την παράταξη της, αλλά δεν τον αντικατέστησε ούτε καν από την επιτροπή του Μεταναστευτικού. Φαίνεται ότι η κα Καλογήρου δεν θεωρεί ότι οι δηλώσεις αυτές θίγουν είτε την εικόνα της, είτε την πολιτική της. Αξίζει να σημειωθεί εδώ ότι οι προσωπικές σχέσεις Καλογήρου-Κάρμαντζη ήταν σε ιδιαίτερα κακό επίπεδο από τη περίοδο της προεκλογικής εκστρατείας και μόλις το τελευταίο τρίμηνο είχαν εξομαλυνθεί όπως διαπιστώναμε από τις «κορώνες» Κάρμαντζη υπέρ της κας Καλογήρου που δεν πέρασαν απαρατήρητες από κανέναν.

-          Οικονομικές:  στη δύσκολη συγκυρία που βιώνουν εδώ και χρόνια τα νησιά της Περιφέρειας εξ αιτίας της οικονομικής κρίσης -που είχε ως συνέπεια τη μείωση των ελλήνων επισκεπτών στα νησιά- ήρθε να προστεθεί και η κρίση του προσφυγικού. Οι Τούρκοι επισκέπτες καλύπτουν μέχρι τώρα ένα τμήμα αυτής απώλειας, ενώ δημιουργούν και μια αξιοσημείωτη κίνηση εκτός εποχής. Σε μια χρονική στιγμή που η Περιφέρεια δεν έχει κάνει καμία ουσιαστική κίνηση αντιμετώπισης του τουριστικού προβλήματος για να ανακουφίσει τους επιχειρηματίες των νησιών που αναμένεται να θιγούν από τη μείωση των αφίξεων τουριστών (όπως έχουμε πει το πρόβλημα υπάρχει σε συγκεκριμένες περιοχές και επιχειρηματίες αφού άλλοι επωφελήθηκαν από το μεταναστευτικό πολλαπλά), αν υπάρξει περιορισμός της κίνησης και από τη πλευρά των Τούρκων ποιος θα φταίει; Ας μην ξεχνάμε ότι πέρα από την ακτοπλοϊκή σύνδεση, αναμένεται να ξεκινήσει η σύνδεση Κωνσταντινούπολης- Μυτιλήνης με την αεροπορική εταιρεία Bora ή και αυτή θα «πεθάνει» με βάση τις επιθυμίες Κάρμαντζη; Αντίστοιχα ισχύουν και για όσους άλλους επαγγελματίες έχουν ανοίξει δρόμους με την γείτονα χώρα προσδοκώντας εξαγωγές.

Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι οι σχέσεις Ελλάδας – Τουρκίας δεν είναι αυτές που θα θέλαμε να έχουμε με μια γειτονική χώρα παρά τις βελτιώσεις που έχουν συμβεί τα τελευταία χρόνια. Είναι σχέσεις πάνω σε τεντωμένο σχοινί με ανοιχτά πολλά θέματα. Ούτε είμαστε από εκείνους που είδαν στη βελτίωση των σχέσεων αυτούς τη λύση των προβλημάτων των νησιών όπως κάποιοι που θεωρούν τα απέναντι παράλια ως ενδοχώρα των νησιών. Και αν αυτό συνέβαινε πριν 100-150 χρόνια (που πολύ αμφιβάλουμε) δεν ισχύει σήμερα όταν βλέπει κανείς την οικονομική και πληθυσμιακή δύναμη των δύο πλευρών.

Συμπερασματικά οι δηλώσεις Κάρμαντζη δεν μπορούν να θεωρηθούν άνευ σημασίας και να περιμένουμε στωικά να δούμε ποιες θα είναι οι επιπτώσεις τους. Η κα Καλογήρου οφείλει να τον αποπέμψει για τους λόγους που αναφέραμε. Αν δεν το κάνει, τότε η ίδια προσωπικά αλλά και το σύνολο της παράταξης της θα έχουν την ευθύνη. Εκτός αν πιστεύουν ότι οι κάτοικοι και οι επαγγελματίες των νησιών του Β.Αιγαίου ξεχνούν γρήγορα.

Γ.Σπιλάνης

Περιφερειακός Σύμβουλος

Επικεφαλής της Παράταξης ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ

Επιστολή διαμαρτυρίας προς τον Πρόεδρο του Π.Σ. - αποχή από τη συνεδρίαση

Προς Πρόεδρο του ΠΣ Β.Αιγαίου

Κοιν. Μέλη Περιφερειακού Συμβουλίου

         Περιφεριάρχη Β.Αιγαίου

Μυτιλήνη 29/03/16

Κύριε Πρόεδρε,

Όπως σας έχω κατ’ επανάληψη επισημάνει υπάρχει συστηματική υποβάθμιση της λειτουργίας του Περιφερειακού Συμβουλίου για μια σειρά από λόγους. Στη συνέχεια σημειώνω τους κυριότερους:

-          Αρνείστε να προγραμματίσετε τις τακτικές συνεδριάσεις του ΠΣ από την αρχή του χρόνου και να ορίζετε τις έκτακτες συνεδριάσεις μετά από διαβούλευση με τους επικεφαλής των παρατάξεων. Αποτέλεσμα αυτού είναι είτε να πρέπει να αλλάζουμε τις επαγγελματικές μας υποχρεώσεις με βάση την ημέρα που θα ορίσετε την σύγκληση του ΠΣ ή να είμαι υποχρεωμένος να απουσιάζω όπως θα συμβεί σήμερα. Ταυτόχρονα δεν βοηθάτε τις υπηρεσίες να έχουν εγκαίρως έτοιμα τα θέματα και τις εισηγήσεις τους με αποτέλεσμα να έρχονται αρκετά θέματα εκτός ημερησίας και χωρίς να μπορούμε να ενημερωθούμε.

-          Δεν μεριμνάτε για την έγκαιρη συγκέντρωση των εισηγήσεων για τα θέματα που συζητούνται έκτακτα στις συνεδριάσεις του ΠΣ και ειδικά αυτά που αναφέρονται σε οικονομικά θέματα και μάλιστα στην τροποποίηση του προϋπολογισμού

-          Δεν φροντίζετε να βελτιωθεί το σύστημα τηλεδιάσκεψης με αποτέλεσμα η συνεχείς συνεδριάσεις με αυτό το σύστημα να μην επιτρέπουν να υπάρχει συστηματικός διάλογος

-          Δεν προτάσσετε στην ημερήσια διάταξη του ΠΣ τα θέματα που έχει ζητήσει το 1/3 των Περιφερειακών Συμβούλων όπως έγινε πρόσφατα με το θέμα της υγείας (άρθρο 9 παρ.3)

-          Προτάσσετε τα εκτός ημερήσιας διάταξης θέματα στην αρχή  της συνεδρίασης, ρύθμιση που προβλέπεται μόνο για τα επείγοντα (άρθρο 8, παρ. 1).

-          Περιορίζετε τις τοποθετήσεις των επικεφαλής των παρατάξεων χωρίς να υπάρχει σχετική ρητή πρόβλεψη στον κανονισμό

-          Δεν έχετε μεριμνήσει να διεξαχθεί η ειδική δημόσια συνεδρίαση για τον απολογισμό πεπραγμένων του περιφερειάρχη και της εκτελεστικής επιτροπής μέχρι την 31/1 όπως προβλέπεται από το άρθρο 21, παρ. 2

Για τους παραπάνω λόγους δεν θα παρευρεθώ υποχρεωτικά στη περίπτωση μου στη σημερινή συνεδρίαση και επιφυλάσσομαι να καθορίσω στο μέλλον τη στάση μου ανάλογα με την ανταπόκριση σας στα θέματα που έχω θέσει.

Με τιμή

Γιάννης Σπιλάνης

Επικεφαλής του Συνδυασμού

ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ

Απολογισμός διετίας της περιφερειακής παράταξης «ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ»

Σύμφωνα με τον νόμο που διέπει τη λειτουργία των Περιφερειών (ν.3852/10-Καλλικράτης), η Περιφερειάρχης και η Εκτελεστική Επιτροπή όφειλαν μέχρι τις 31 Γενάρη να είχαν κάνει, σε ειδική δημόσια συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου, απολογισμό σε ότι αφορά στην «εφαρμογή του ετήσιου προγράμματος, την οικονομική κατάσταση και τη διοίκηση της Περιφέρειας».

Αφού η κα Περιφερειάρχης μέχρι στιγμή δεν έχει ανακοινώσει αν και πότε θα εφαρμόσει αυτή τη θεσμική της υποχρέωση, αποφασίσαμε ως παράταξη να «εορτάσουμε» τα 2 χρόνια από τη δημιουργία της και να παρουσιάσουμε τη δική μας παρουσία αυτό το διάστημα που περιλαμβάνει και τις τοποθετήσεις μας από τη προεκλογική περίοδο μέχρι σήμερα.

Είναι γεγονός ότι ο ρόλος της αντιπολίτευσης είναι άχαρος, αφού με βάση τον υφιστάμενο εκλογικό νόμο δίνει το 60% των εδρών στη πλειοψηφούσα παράταξη του Β^ου γύρου ανεξάρτητα του ποσοστού που έχει πάρει η ίδια παράταξη στον Α’ γύρο. Στη δική μας περίπτωση όπου η παράταξη της κας Καλογήρου πήρε 31% πού με την απλή αναλογική θα της έδινε 13-14 έδρες στις 42, ο εκλογικός νόμος της έδωσε 25. Κατά συνέπεια, η όποια αντιπολίτευση μείζων και ελάσσων περιορίζεται στον έλεγχο της πλειοψηφίας, ενώ έχει ελάχιστες δυνατότητες να επηρεάσει τις αποφάσεις της, αφού η τελευταία δεν έχει κάποιο λόγο να αποδεχτεί διαφορετική άποψη από αυτή που εισηγείται. Δεν υπάρχει κανένας λόγος για ανάπτυξη συναινέσεων και συνεργασιών, αλλά ούτε καν δυνατότητα ουσιαστικού ελέγχου των πράξεων της πλειοψηφίας με τον εκλογικό αυτό νόμο που πρέπει να αλλάξει άμεσα.

Αυτή είναι και η πραγματικότητα που βιώνουμε μέσα στο Περιφερειακό Συμβούλιο και στις επιτροπές του. Η συζήτηση γίνεται μόνο για να τηρηθούν οι τύποι, η Περιφερειακή Αρχή σπάνια δίνει απαντήσεις σε ερωτήματα της αντιπολίτευσης και η διαδικασία τελειώνει με έγκριση από τους πάντα σιωπηλούς συμβούλους της συμπολίτευσης. Επομένως η δημοσιοποίηση των θέσεων μας μέσα από τα ΜΜΕ και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελεί έναν τρόπο ενημέρωσης σας για τη δράση μας.

Ο συνδυασμός ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ από τη πρώτη ημέρα της δημιουργίας του έδωσε απόλυτη προτεραιότητα σε προτάσεις σε μια σειρά από θέματα που αφορούν τόσο την αντιμετώπιση προβλημάτων της Περιφέρειας Β.Αιγαίου, όσο και γενικότερες αναπτυξιακές προτάσεις που αφορούν σε όλο το νησιωτικό χώρο, αλλά και προτάσεις για θεσμικές αλλαγές στο θεσμό της Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης. Ειδικότερα σε ότι αφορά τη κριτική προς τις πράξεις και της παραλήψεις της περιφερειακής αρχής είτε αφορά θέματα που ήρθαν στο Περιφερειακό Συμβούλιο, είτε όχι, υπήρξε πάντα αυστηρή, αλλά τεκμηριωμένη και συνοδευόταν πάντα από προτάσεις. Μακριά από εμάς κάθε είδους σκέψη για αντιπολίτευση για την αντιπολίτευση ή ανέξοδους λαϊκισμούς, πρακτικές που τις έχει πληρώσει ακριβά η χώρα. Το σύνολο των τοποθετήσεων που έγιναν με Δελτία Τύπου ή άρθρα στα ΜΜΕ και των παρεμβάσεων σε θέματα επικαιρότητας βρίσκονται στη διάθεση του κάθε πολίτη των νησιών στο διαδίκτυο όπως είναι το fb του συνδυασμού ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ αλλά και στη προσωπική μου ιστοσελίδα (ioannispilanis.blogspot.gr) μαζί με άλλες τοποθετήσεις που αφορούν ευρύτερα πολιτικά θέματα που απασχολούν τη χώρα και την Ευρώπη.

Είναι δύσκολο να παρουσιαστούν σε συντομία τοποθετήσεις σε τόσες πολύ σημαντικές θεματικές και μάλιστα με τρόπο που να αναδεικνύουν τις προτάσεις ώστε να κριθούν από τους πολίτες της Περιφέρειας τόσο για το βαθμό επεξεργασίας τους όσο και για την εφικτότητα τους, αλλά και να συγκριθούν με εκείνες της πλειοψηφίας. Θα παρουσιάσουμε ότι θεωρούμε εμείς σημαντικότερο αλλά αφήνουμε σε σας, δημοσιογράφους και πολίτες, να διαλέξετε ποια θέματα σας ενδιαφέρουν περισσότερο και να τα διερευνήσετε σε βάθος.

Οι παρεμβάσεις μας τα δύο αυτά χρόνια μπορούν να καταταχθούν σε 3 βασικές ενότητες:

-          Παρεμβάσεις για θέματα θεσμικά του Καλλικράτη που έχουν οδηγήσει στην ανάπτυξη ενός αναποτελεσματικού μηχανισμού

-          Παρεμβάσεις για θέματα που αφορούν ευρωπαϊκές και εθνικές πολιτικές και στην αναγκαιότητα για λήψη ειδικών θεσμικών μέτρων που να λαμβάνουν υπόψη τους τη πρόβλεψη του συντάγματος για τη νησιωτικότητα

-          Παρεμβάσεις για θέματα αναπτυξιακού σχεδιασμού που έχουν να κάνουν με τη στρατηγική που πρέπει να ακολουθήσει η ίδια η Περιφέρεια στην αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων.

Ας ξεκινήσουμε με το τελευταίο που αφορά άμεσα τον τρόπο λειτουργίας της Περιφερειακής Αρχής

Η αναπτυξιακή πολιτική της Περιφέρειας αποτέλεσε έναν προνομιακό τομέα παρεμβάσεων μας, κυρίως εξ αιτίας του γεγονότος ότι η ανάπτυξη αποτελεί την κύρια αρμοδιότητα της Περιφέρειας με βάση τον Καλλικράτη. Ένα θέμα ιδιαίτερα σημαντικό για την ΠΒΑ όπου το έλλειμμα ανάπτυξης είναι σημαντικό και διαχρονικό όπως καταγράφεται τόσο από το κατά κεφαλή ΑΕΠ σε σύγκριση με τον μέσο όρο της χώρας, αλλά και μια σειρά από ποιοτικά στοιχεία που δείχνουν την υστέρηση της όπως για παράδειγμα υψηλή εξάρτηση της από τη παρουσία του κράτους υψηλότερη από κάθε άλλη περιοχή, την υψηλή γήρανση του πληθυσμού και το χαμηλό ποσοστό ενεργού πληθυσμού σε συνδυασμό με την ανεργία. Για να μπορέσει αυτή η πολιτική και να σχεδιαστεί από τη Περιφέρεια χρειαζόταν άμεση ενεργοποίηση της Περιφερειακής Επιτροπής Διαβούλευσης με όλους τους Δημάρχους των νησιών και τους κύριους αναπτυξιακούς φορείς, ενίσχυση της Διεύθυνσης Σχεδιασμού και Ανάπτυξης για να στηρίξει τεχνοκρατικά τη προσπάθεια και τέλος ειδική Επιτροπή του Περιφερειακού Συμβουλίου για να πάρει τις αποφάσεις. Αντ’αυτού –και αφού ψηφίστηκαν δύο προϋπολογισμοί δημοσίων επενδύσεων με  ιδιαίτερη έμφαση σε κατασκευή οδικών αξόνων, ήρθε με 10μηνη καθυστέρηση ένα κείμενο Στρατηγικού Σχεδίου κατώτερο των περιστάσεων, χωρίς αναπτυξιακή στρατηγική, χωρίς ιεράρχηση προτεραιοτήτων και το κυριότερο χωρίς καμία ουσιαστική πρόταση δράσης για τους δύο παραγωγικούς τομείς της Περιφέρειας: τον αγροδιατροφικό και τον τουρισμό.

Και στους δύο τομείς τα προβλήματα είναι ιδιαίτερα σημαντικά και χρονίζουν με αποτέλεσμα και οι δύο τομείς να συρρικνώνονται εξ αιτίας της αδυναμίας τους να παράγουν ανταγωνιστικά προϊόντα, εγκλωβισμένοι σε πρακτικές του παρελθόντος. Στον αγροτικό τομέα που στόχευε απλά στην μεγιστοποίηση των επιδοτήσεων αδιαφορώντας για την ποιότητα του παραγόμενου προϊόντος (ιδιαίτερα όταν ο «αγοραστής» ήταν ο συνεταιρισμός)  οι τιμές κατέρρευσαν και η παραγωγή το ίδιο (πχ. λάδι, κρασί κλπ). Προφανώς υπάρχουν και οι λαμπρές εξαιρέσεις όσων επένδυσαν στην ποιότητα και στη καινοτομία που όμως, με εξαίρεση τη μαστίχα, δεν είχε τη δυναμική και την ανταπόκριση για να «παρασύρει» τη μεγάλη πλειοψηφία παραγωγών και τυποποιητών.

Κάτι παρόμοιο έγινε και στον τουρισμό των υψηλών τιμών, της χαμηλής ποιότητας και της έλλειψης διαφοροποίησης και ταυτότητας με αξιοποίηση των τοπικών συγκριτικών πλεονεκτημάτων που είναι το περιβάλλον, ο πολιτισμός και τα τοπικά προϊόντα. Οταν η ζήτηση ήταν υψηλότερη από τη προσφορά τα πράγματα πήγαιναν θετικά. Όταν ο ανταγωνισμός στο κυρίαρχο τουριστικό προϊόν, αυτό του ήλιου και της θάλασσας, αυξήθηκε κυρίως από χώρες χαμηλότερου κόστους, τότε πληρότητες και εισπράξεις έπεσαν, η απασχόληση και οι αμοιβές ακολούθησαν, τα κέρδη των επιχειρηματιών το ίδιο.  Και εδώ υπάρχουν οι εξαιρέσεις στον κανόνα.

Τόσα χρόνια οι υπεύθυνοι φρόντιζαν είτε να «κρύβουν κάτω από το χαλί τα προβλήματα», είτε «να φορτώνουν σε άλλους» τις ευθύνες. Ακόμη και σήμερα αρνούνται να δουν το προφανές. Μάταια να δούμε την επεξεργασία ενός ολοκληρωμένου σχεδίου με δράσεις κοστολογημένες και εφικτές στα πλαίσια της οικονομικής στενότητας που ζούμε που να δίνει έμφαση στην επιχειρηματικότητα, την καινοτομία, τη κατάρτιση και την απασχόληση .

Αντι όλων αυτών ……… σκόρπιες και ασύνδετες εξαγγελίες για συμμετοχή σε εκθέσεις-«γιορτές» προώθησης των αγροτικών προϊόντων, συνέχιση της σπάταλης και αναποτελεσματικής πολιτικής τουριστικής προβολής κόντρα σε όλες τις σύγχρονες τάσεις της αγοράς. Ταυτόχρονα καμία δράση που να συμβάλει στη προώθηση δράσεων για βελτίωση της ποιότητας των παραγόμενων προϊόντων και υπηρεσιών με στήριξη των πολύ μικρών νησιωτικών επιχειρήσεων, (όπως πχ. δράσεις για την αναγνώριση των ποιοτικών χαρακτηριστικών του λαδιού με αξιοποίηση του Εργαστηρίου Ελαιολάδου Γέρας, ή του γάλακτος με το αντίστοιχο Εργαστήριο, σχεδιασμός και προώθηση ειδικών μορφών τουρισμού όπως του θαλάσσιου, του συνεδριακού, της ευεξίας κλπ), κατάρτιση του ανθρώπινου δυναμικού κλπ. Αντίθετα παραμένει σταθερή η προτίμηση σε πολυδάπανα έργα υποδομών, κυρίως δρόμων (όπου δαπανάται το μεγαλύτερο τμήμα των πόρων ειδικά του εθνικού προγράμματος). Αποτέλεσμα; Η συνέχιση του κατήφορου που διαρκεί 15 περίπου χρόνια αφού και οι προηγούμενοι τα ίδια έκαναν, ξοδεύοντας πολύ υψηλότερα ποσά που τότε υπήρχαν.

Το ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ έχει καταθέσει προτάσεις και θα εργαστεί με τις περιορισμένες δυνάμεις που διαθέτει να βρει συμμάχους και μαζί να ανοίξουν νέους δρόμους, για μια διαφορετική πορεία. Για μια πραγματική αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων και όχι απλά για την απορρόφηση τους.  Ούτε και η υποβολή «αόριστων» προτάσεων για χρηματοδότηση όπως συνήθως γίνεται με την επίκληση υπαρκτών και ανύπαρκτων λόγων. Φτάνει πια αυτή η αποτυχημένη τακτική που έφερε τη χώρα στη σημερινή κατάσταση. Χρειάζεται ολοκληρωμένο σχέδιο με συγκεκριμένους στόχους που αντιμετωπίζουν συγκεκριμένα προβλήματα με βάση στοχευμένες βραχυπρόθεσμες και μεσοπρόθεσμες δράσεις. Καλούμε τη Περιφερειακή Αρχή να αξιοποιήσει την νέα ευκαιρία που δίνει η κατάρτιση προτάσεων για την τοπική ανάπτυξη (προτάσεις Leader) για να ξεκινήσει τη συζήτηση για την αναπτυξιακή προοπτική της περιφέρειας με σωστή αξιοποίηση των διαφορετικών χρηματοδοτικών πηγών.

Τα άλλα δύο θέματα δεν αφορούν δράσεις που μπορεί να σχεδιάσει και να υλοποιήσει η ίδια η Περιφέρεια, αφού δεν αφορούν δικές της αρμοδιότητες, αλλά οφείλει μαζί με άλλους φορείς όπως τις άλλες νησιωτικές περιφέρειες, τα νησιωτικά επιμελητήρια, τους επαγγελματικούς και επιστημονικούς φορείς, τους εργαζόμενους, τους εκπροσώπους των αγροτών κλπ να ετοιμάσει προτάσεις για νησιωτική πολιτική που θα αφορά τόσο στην λειτουργία της αυτοδιοίκησης όσο και στις κλαδικές πολιτικές που είναι αρμοδιότητα του κεντρικού κράτους ώστε να γίνουν τα νησιά, μικρά και μεγάλα, ελκυστικότεροι τόποι για κατοικία και για επιχειρηματικότητα. Η αξιοποίηση φορέων όπως η ΕΝωση Περιφερειών (ΕΝΠΕ) και η Κεντρική Ενωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) για να ανοίξουν τη συζήτηση, είναι απαραίτητη.

Σε ότι αφορά στον Καλλικράτη υπάρχει ανάγκη:

-           για οριζόντιες βελτιώσεις που θα αυξήσουν την αποτελεσματικότητα και τη διαφάνεια της λειτουργίας της αυτοδιοίκησης Ενδεικτικά:

o    αλλαγή εκλογικού νόμου με την κατάργηση του σημερινού πλειοψηφικού συστήματος και αντικατάσταση του από απλή αναλογική και εκλογή δημάρχου/περιφερειάρχη από το συμβούλιο,

o   διαχωρισμός μεταξύ των αποφάσεων σκοπιμότητας που πρέπει να λαμβάνουν οι αιρετοί και των αποφάσεων νομιμότητας που πρέπει να λαμβάνει η διοίκηση και να ελέγχονται από το κράτος ή άλλους ανεξάρτητους φορείς,

o   ουσιαστική λειτουργία των θεσμών διακυβέρνησης, σχεδιασμού και προστασίας του πολίτη

-          για ειδικές ρυθμίσεις για τα νησιά ώστε ο πολίτης να μην είναι υποχρεωμένος να μετακινείται εκτός των ορίων του νησιού για τις συναλλαγές του με τη διοίκηση και γενικότερα για την ικανοποίηση των αναγκών του. Η διάρθρωση ανάπτυξης και παροχής των Υπηρεσιών Δημοσίου Συμφέροντος πρέπει να αλλάξει φιλοσοφία και να έρθει κοντά στον πολίτη ειδικά των νησιωτικών περιοχών.

Η ενίσχυση των αρμοδιοτήτων των νησιωτικών δήμων αλλά και των δυνατοτήτων υλοποίησης τους (ειδικά στα μικρά νησιά) με κέντρο τον πολίτη πρέπει να συνεχιστεί σε τομείς όπως η κοινωνική πολιτική και η πρόνοια καθώς και η υλοποίηση έργων που εκ της φύσεως τους είναι τοπικής σημασίας. Παράλληλα η περιφέρεια πρέπει να διατηρήσει και να ενισχύσει το ρόλο της έναντι της κεντρικής διοίκησης στον σχεδιασμό και υλοποίηση της αναπτυξιακής πολιτικής που αναπόφευκτα έχει διατοπικό χαρακτήρα.  

Σε ότι αφορά τη προσαρμογή των κλαδικών πολιτικών (αγροτική, κρατικών ενισχύσεων, ανταγωνισμού, φορολογίας, υγείας, παιδείας, μεταφορών, περιβάλλοντος κλπ) στις νησιωτικές ιδιαιτερότητες είναι μια διαδικασία που απαιτεί περισσότερο χρόνο αφού αφορά μεγάλο αριθμό νομοθετημάτων και παρεμβάσεων της κεντρικής διοίκησης. Η εφαρμογή της ρήτρας νησιωτικότητας, δηλαδή η προσαρμογή νομοθετικών ρυθμίσεων και άλλων πολιτικών όταν έχουν αρνητικές επιπτώσεις στα νησιά, πρέπει να βασιστεί σε μια προκαταρκτική εξέταση που θα εκτιμά την επίπτωση ενός νομοθετήματος στα νησιά και στη περίπτωση καταφατικής απάντησης θα πρέπει να εισάγονται ειδικές ρυθμίσεις. Ο ρόλος των Περιφερειών εδώ είναι καθοριστικός στο να επισημαίνει που χρειάζονται ειδικές ρυθμίσεις και με ποιο περιεχόμενο, αλλά και να αναλαμβάνει την υλοποίηση τους όταν δεν υπάρχουν αποκεντρωμένες υπηρεσίες του κράτους.

Το ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ έχει ως στόχο να συμβάλει στην αλλαγή πρακτικών πολλών ετών στην αυτοδιοίκηση που την έχουν οδηγήσει να είναι αναπόσπαστο κομμάτι του ελληνικού προβλήματος και όχι μέρος της λύσης. 

Γ.Σπιλάνης

ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ

Μάρτιος 2016

Αναγκαία η προσέγγιση των θεμάτων υγείας από τη πλευρά των χρηστών ως υπηρεσία δημοσίου συμφέροντος

Το ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ αποδέχτηκε τη πρόταση της ΛΑΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ για να συζητηθεί το θέμα της υγείας στο Περιφερειακό Συμβούλιο γιατί γνωρίζουμε πολύ καλά ότι η ποιότητα και η αποτελεσματικότητα των υπηρεσιών Υγείας είναι ένα θέμα που απασχολεί διαχρονικά τους πολίτες της χώρας μας και ιδιαίτερα των νησιών. Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο σε απομακρυσμένες-απομονωμένες περιοχές και βέβαια στα μικρά νησιά. Τα θέματα της υγείας μαζί με εκείνα της προσπελασιμότητας και της παιδείας αποτελούν σημαντικά θέματα παροχής των υπηρεσιών δημοσίου συμφέροντος που επηρεάζουν ιδιαίτερα την ελκυστικότητα των νησιών σε ότι αφορά τη συγκράτηση ή τη προσέλκυση ανθρώπων και δραστηριοτήτων σε ένα νησί. Όμως αντί να εξετάζεται η παροχή των υπηρεσιών αυτών από τη πλευρά των χρηστών, μονίμως η συζήτηση γίνεται με αυτούς που προσφέρουν την υπηρεσία (εργαζόμενοι και επιχειρήσεις), ενώ ο τρίτος συμβαλλόμενος (το κράτος), που απουσιάζει, αποτελεί, όχι άδικα, τον εύκολο στόχο.

Είχαμε την επιφύλαξη για το πώς θα γίνει η συζήτηση για ένα θέμα εθνικής πολιτικής, δηλαδή για ένα θέμα στο οποίο η αυτοδιοίκηση έχει πολύ περιορισμένες αρμοδιότητες που εστιάζονται στα θέματα δημόσιας υγείας. Όπως γνωρίζουμε όλοι οι αρμοδιότητες μας περιορίζονται στα θέματα που συνδέονται κύρια με τη λειτουργία των επιχειρήσεων υγειονομικού ενδιαφέροντος, την λειτουργία των επιχειρήσεων σε ότι αφορά τα απόβλητα που παράγουν και το πώς τα διαχειρίζονται, τη λειτουργία των εγκαταστάσεων διαχείρισης στερεών και υγρών αποβλήτων, τα θέματα διαχείρισης πόσιμου νερού κλπ. και να δούμε πως μπορούμε να γίνουμε καλύτεροι. Αλλά πολύ φοβάμαι ότι δεν θα ακούσουμε τίποτα για το θέμα αυτό, γιατί τότε πρέπει να θιγούν τα κακώς κείμενα δεκαετιών και το πελατειακό κράτος που βασίστηκε σ’αυτά, ενώ επιβαρύνει την υγεία των πολιτών.

Γνωρίζαμε ότι ο κίνδυνος να εξελιχθεί η συζήτηση αποκλειστικά σε μια κριτική προς την όποια Κυβέρνηση αναφορικά με τις περικοπές που έχουν γίνει τα τελευταία 6 χρόνια σε όλα τα επίπεδα (προσωπικό και πόρους) και έχει δημιουργήσει προβλήματα στους πολίτες και ιδιαίτερα σε εκείνους που έχουν θιγεί περισσότερο από τη κρίση, τους άνεργους, τους ανασφάλιστους, τους χαμηλόμισθους και τους χαμηλοσυνταξιούχους και να μην υπάρξει αναφορά στα χρόνια διαρθρωτικά προβλήματα.

Γνωρίζαμε ακόμη, ειδικά από ανάλογες προηγούμενες συζητήσεις, ότι δύσκολα θα φτάναμε σε μια σειρά προτάσεων, ειδικά προτάσεων που σχετίζονται με την ιδιαιτερότητα των νησιών και θα πρέπει να ενσωματωθούν σε μια αναμόρφωση του Εθνικού Συστήματος Υγείας. Πεποίθηση μας είναι ότι οι συζητήσεις που αναφέρονται σε εθνικές πολιτικές, δηλαδή σε αυτές που χαράζει και υλοποιεί η κεντρική κυβέρνηση όπως είναι η αγροτική, η εκπαιδευτική, η πολιτική μεταφορών και η πολιτική υγείας, η αυτοδιοίκηση πρέπει να αξιολογεί το τι συμβαίνει, να εστιάζει στα προβλήματα και να προτείνει λύσεις ώστε να συμβάλει στην αντιμετώπιση τους. Και υπάρχουν τα θεσμικά όργανα όπως η ΕΝΠΕ και η ΚΕΔΕ που οφείλουν να επεξεργάζονται τις προτάσεις αυτές και να τις προωθούν προς τη Κυβέρνηση. Σε αντίθετη περίπτωση ο κίνδυνος είναι μεγάλος να περιοριστεί η συζήτηση στην εκτόνωση για λάθη και παραλήψεις για την όποια κυβερνητική πολιτική με στόχο μόνο την «κομματική» κατανάλωση και όχι για την αντιμετώπιση των προβλημάτων των πολιτών.

Ως ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ, είμαστε πεπεισμένοι ότι ο τομέας της Υγείας είναι από εκείνους που χρειάζεται ιδιαίτερος σχεδιασμός για τον νησιωτικό χώρο, με την εφαρμογή της ρήτρας νησιωτικότητας. Όμως για να είμαστε αποτελεσματικοί η συζήτηση πρέπει να έχει αρχή, μέση και τέλος ξεκινώντας από διαπιστώσεις και καταλήγοντας σε συγκεκριμένες προτάσεις.

Όμως και πριν 20 χρόνια να γινόταν η ίδια συζήτηση, σε μια εποχή που το δημόσιο σύστημα υγείας χαρακτηρίζονταν από υψηλές δαπάνες σε όλο το κύκλωμα, θα ακούγαμε πολλά παράπονα για την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών, γεγονός που είχε «σπρώξει» πολλούς συμπολίτες μας στον ιδιωτικό τομέα. Τα θέματα στη δημόσια υγεία είναι πολλά και χρονίζοντα γνωστά σε όλους που δεν χρειάζεται να τα επαναλάβουμε. Τι ιδιαίτερο όμως συμβαίνει στα νησιά που απαιτεί ιδιαίτερη μέριμνα και ειδικότερα ιδιαίτερη πολιτική; Πως μέσα στη περίοδο της κρίσης μπορούμε να έχουμε καλύτερα αποτελέσματα; Αυτά είναι τα ερωτήματα στα οποία καλούμαστε να απαντήσουμε.

Για το θέμα της υγείας, όπως και για κάθε άλλη πολιτική, θα πρέπει κανείς να ξεκινήσει την ανάλυση από την αξιολόγηση του υπάρχοντος συστήματος ώστε η κριτική να είναι εστιασμένη στα πραγματικά προβλήματα και να έχει ελπίδα να εισακουστεί.

Ποια είναι τα «συμπτώματα» του συστήματος υγείας και τι είναι ιδιαίτερο σε μια πολυνησιωτική περιφέρεια. Πρώτα θα πρέπει να δούμε την οργάνωση του συστήματος παροχής υγείας και να προσπαθήσουμε να δούμε προβλήματα και να προτείνουμε λύσεις.

Η οργάνωση σε όλα τα συστήματα περιλαμβάνει:

-          Προληπτική ιατρική και δημόσια υγεία

-          Υπηρεσίες πρωτοβάθμιας υγείας: ΠΕΔΥ για τις αστικές περιοχές, Κέντρα υγείας για τις ημιαστικές και αγροτικά ή πολυδύναμα ιατρεία για τις λοιπές.

-          Υπηρεσίες δευτεροβάθμιας υγείας σε γενικά νοσοκομεία

-          Υπηρεσίες τριτοβάθμιας υγείας σε ειδικευμένα νοσοκομεία

-          Επείγοντα περιστατικά: ΕΚΑΒ

-          Ψυχική υγεία

Τα προβλήματα που συνήθως επισημαίνονται είναι:

-          Υψηλό επίπεδο ιδιωτικής δαπάνης στην υγεία που οφείλεται όπως αναφέραμε προηγούμενα στο χαμηλό επίπεδο υπηρεσιών εξ αιτίας της κακής οργάνωσης και της συμπεριφοράς των δημόσιων λειτουργών στον τομέα της υγείας (διοικητικών, νοσηλευτικού προσωπικού) αλλά και στα ασφαλιστικά ταμεία που επιδεινώνουν το υψηλά γραφειοκρατικό σύστημα

-          Υψηλό επίπεδο δημόσιας δαπάνης που όμως δεν «μεταφράζεται» σε αντίστοιχες παροχές για λόγους που αναφέραμε προηγούμενα. Αντίθετα αυτή η υψηλή δαπάνη ήταν ένας από τους βασικούς παράγοντες της δημιουργίας του δημοσιονομικού προβλήματος της χώρας.

-          Χαμηλό επίπεδο προληπτικής ιατρικής (πχ. παχυσαρκία) και ανυπαρξία πολιτικής δημόσιας υγείας με αποτέλεσμα να μην προλαμβάνονται πολλές καταστάσεις που οδηγούν τόσο σε πρωτοβάθμιες όσο και σε δευτεροβάθμιες υπηρεσίες

-          Χαμηλή οργάνωση της παροχής πρωτοβάθμιας υγείας. Το ΕΣΥ που θεσμοθετήθηκε πριν 35 χρόνια ουδέποτε ολοκληρώθηκε με αποτέλεσμα τα διάφορα ταμεία να λειτουργούν για χρόνια ανεξάρτητα παρέχοντας περιορισμένης ποιότητας υπηρεσίες. Η ενοποίηση των υπηρεσιών σε ένα φορέα όπως είναι το ΠΕΣΥ και η οργάνωση των επισκέψεων με τα ραντεβού βελτίωσε το πρόβλημα αυτό.

-          Ψυχική υγεία : ελάχιστα σε ότι αφορά στη πρόληψη

Τι συμβαίνει στα νησιά και ειδικά στη ΠΒΑ:

-          Πρακτικά ανύπαρκτη προληπτική ιατρική και δημόσια υγεία

-          Πρωτοβάθμια υγεία με πολλά προβλήματα στις αγροτικές περιοχές και ιδιαίτερα στα μικρά νησιά εξ αιτίας όχι μόνο της χρόνιας υποστελέχωσης (ποσοτικής και ποιοτικής) των αγροτικών ιατρείων αλλά και του περιορισμένου (ανύπαρκτου πολλές φορές) εξοπλισμού για βασικές αναλύσεις που αναγκάζουν τους κατοίκους να υποβάλλονται σε μετακίνηση (εκτός νησιού για τα μικρά νησιά) ) -αφού η τηλειατρική παραμένει άγνωστη λέξη μετά από τόσα χρόνια «δοκιμών»- με αποτέλεσμα να αυξάνεται το κόστος ή να αναγκάζουν πολλούς να αποφεύγουν να παρακολουθούν συστηματικά την υγεία τους με τις ανάλογες συνέπειες. Ανάλογα προβλήματα υπάρχουν και στα Κέντρα Υγείας.

-          Δευτεροβάθμια υγεία: υπάρχουν 5 νοσοκομεία στα μεγάλα νησιά με πολλά προβλήματα στη λειτουργία τους, ενώ το πρόβλημα της «χαμηλής πληρότητας» των μικρότερων από αυτά έχει δημιουργήσει πολλά ερωτηματικά για τη σκοπιμότητα λειτουργίας τους ή την ανάγκη για διαφορετική οργάνωση.

-          Τριτοβάθμια υγεία: πρακτικά αντιμετωπίζεται με μετακίνηση στα μεγάλα αστικά κέντρα.

-          ΕΚΑΒ: (α) Πολλά προβλήματα στις διακομιδές μεταξύ νησιών και υψηλό κόστος λόγω κακής οργάνωσης (β) επιδείνωση των προβλημάτων στα μεγάλα νησιά λόγω υποστελέχωσης και απαξίωσης εξοπλισμού.

-          Ψυχική υγεία: καμία πρόληψη, δομές που καταρρέουν.

Ποιες προτάσεις:

·       Η εύκολη απάντηση είναι περισσότερα χρήματα και προσωπικό. Αυτό όμως δεν λύνει τα προβλήματα, αν πρόκειται να μας επιστρέψει στη προηγούμενη κατάσταση όπου παρά την επάρκεια πόρων, το αποτέλεσμα δεν ήταν ιδιαίτερα καλό όπως έχει πολλές φορές επισημανθεί από χρήστες και μη. Αυτό που χρειάζεται είναι πλήρης αναδιοργάνωση του συστήματος με πλήρη διαχωρισμό μεταξύ ασφαλιστικών ταμείων και παροχή υγείας που δεν μπορεί παρά να είναι απολύτως ενιαία έστω και αν διατηρηθούν διαφορετικά επίπεδα οικονομικής κάλυψης των παρεχόμενων υπηρεσιών ανάλογα με τις διαφορετικές εισφορές (βασικές και ειδικές).

·       Σε ότι αφορά στη πρωτοβάθμια υγεία: δυνατότητα παροχής υπηρεσιών χωρίς μετακίνηση σε μεγάλη απόσταση (στα μεγάλα νησιά) ή εκτός νησιού (στα μικρά νησιά χωρίς ΚΥ). Η ύπαρξη εργαστηρίων για βασικές εξετάσεις και γιατρών γενικής ιατρικής σε συνδυασμό με ανάπτυξη τηλεϊατρικής πρέπει να αποτελέσουν άμεσους στόχους.

·       Σε ότι αφορά στη δευτεροβάθμια υγεία θα πρέπει να υπάρχουν στα νοσοκομεία εκείνες οι κλινικές που θα καλύπτουν μια σειρά από τομείς αποτελεσματικά και με ευελιξία που θα εξασφαλίζει σε όλους πλήρη απασχόληση (και επιστημονική ετοιμότητα που εξαρτάται πχ. Από τα πόσα χειρουργεία κάνει ένας γιατρός το χρόνο) και στο σύστημα ικανοποιητική αποτελεσματικότητα.

·       Σε ότι αφορά στην τριτοβάθμια υγεία θα πρέπει να λυθούν θέματα ιατρικής δεοντολογίας πότε μια μετακίνηση είναι απαραίτητη και πως καλύπτεται η δαπάνη της. Είναι προφανές ότι τα περιστατικά υψηλής σοβαρότητας δεν μπορεί παρά να υλοποιούνται και να καλύπτονται 100% από το σύστημα. Παράλληλα όπως αναδείχτηκε και πρόσφατα υπάρχουν γιατροί υψηλού επιπέδου στα Νομαρχιακά νοσοκομεία που μπορούν να καλύψουν όχι μόνο τρέχουσες υποθέσεις αλλά και επεμβάσεις υψηλού επιπέδου.

·       Τελευταίο, είναι η παροχή ειδικών κινήτρων προς τους γιατρούς και λοιπούς υγειονομικούς για να έρθουν να στελεχώσουν τις υπηρεσίες υγείας στα νησιά, ακόμη και τα μεγάλα. Πρόβλημα όπως φαίνεται ιδιαίτερα σημαντικό από τους επανειλημμένους άγονους διαγωνισμούς για νέες προσλήψεις και την αποχώρηση πολλών από θέσεις που κατείχαν, όπως επισημαίνουν και οι ίδιοι οι υγειονομικοί. Κίνητρα που πρέπει να καλύπτουν όχι μόνο το πρόσθετο οικονομικό κόστος διαβίωσης αλλά και θέματα κατάρτισης, εξέλιξης, αλλά και ειδικές θεσμικές ρυθμίσεις στη λειτουργία των υγειονομικών μονάδων διαφορετικών επιπέδων.

Ζητούμε ως ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ η συζήτηση σε ένα τέτοιο θέμα να μην είναι προσχηματική, αλλά ουσιαστική και να αναζητηθούν λύσεις που θα πρέπει μετά από ανάλογες συζητήσεις σε επίπεδο νησιωτικών Περιφερειών και της ΕΝΠΕ γενικότερα να φτάσουν μέχρι τη Κυβέρνηση και τη Γραμματεία Νησιωτικής Πολιτικής που είναι υπεύθυνη για να προωθήσει τη σχετική πολιτική. Επομένως είναι απαραίτητο να συνταχθεί μια τεκμηριωμένη έκθεση με δεδομένα που να περιγράφει τα προβλήματα και εντελώς στοχευμένες προτάσεις.

Γιάννης Σπιλάνης

ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ