κρατικές ενισχύσεις υπό μορφή αντιστάθμισης για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας

2005/842/ΕΚ: Απόφαση της Επιτροπής, της 28ης Νοεμβρίου 2005 , για την εφαρμογή του άρθρου 86 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ στις κρατικές ενισχύσεις υπό μορφή αντιστάθμισης για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας που χορηγούνται σε ορισμένες επιχειρήσεις επιφορτισμένες με τη διαχείριση υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος [κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2005) 2673]

Επίσημη Εφημερίδα αριθ. L 312 της 29/11/2005 σ. 0067 - 0073

Απόφαση της Επιτροπής

της 28ης Νοεμβρίου 2005

για την εφαρμογή του άρθρου 86 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ στις κρατικές ενισχύσεις υπό μορφή αντιστάθμισης για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας που χορηγούνται σε ορισμένες επιχειρήσεις επιφορτισμένες με τη διαχείριση υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος

[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2005) 2673]

(2005/842/ΕΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 86 παράγραφος 3,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1) Το άρθρο 16 της Συνθήκης προβλέπει ότι η Κοινότητα, υπό την επιφύλαξη των άρθρων 73, 86 και 87, μεριμνά ώστε οι υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος να λειτουργούν βάσει αρχών και προϋποθέσεων που τους επιτρέπουν την εκπλήρωση του σκοπού τους.

(2) Για να καταστεί δυνατή η λειτουργία ορισμένων υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος βάσει αρχών και υπό όρους που τους επιτρέπουν να εκπληρώσουν την αποστολή τους, ενδέχεται να κριθεί απαραίτητη η χορήγηση χρηματοδοτικής ενίσχυσης από το κράτος η οποία προορίζεται να καλύψει το σύνολο ή μέρος του ειδικού κόστους που απορρέει από τις υποχρεώσεις της δημόσιας υπηρεσίας. Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 295 της Συνθήκης, όπως έχει ερμηνευτεί από τη νομολογία του Δικαστηρίου και του Πρωτοδικείου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, είναι αδιάφορο από πλευράς κοινοτικού δικαίου εάν η διαχείριση των εν λόγω υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος γίνεται από επιχειρήσεις του ιδιωτικού ή του δημόσιου τομέα.

(3) Το άρθρο 86 παράγραφος 2 της Συνθήκης προβλέπει για το θέμα αυτό ότι οι επιχειρήσεις που είναι επιφορτισμένες με τη διαχείριση υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος ή που έχουν χαρακτήρα δημοσιονομικού μονοπωλίου υπόκεινται στους κανόνες που περιλαμβάνονται στη Συνθήκη, ιδίως στους κανόνες ανταγωνισμού. Ωστόσο το άρθρο 86, παράγραφος 2 επιτρέπει εξαίρεση από τους κανόνες που περιέχονται στη Συνθήκη, εφόσον πληρούνται ορισμένα κριτήρια. Πρώτον, πρέπει να υπάρχει πράξη ανάθεσης, με την οποία το κράτος αναθέτει σε μια επιχείρηση την αρμοδιότητα της εκτέλεσης συγκεκριμένης αποστολής. Δεύτερον, η ανάθεση πρέπει να αφορά υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος. Τρίτον, η εξαίρεση πρέπει να είναι αναγκαία για την εκτέλεση της ανατεθείσας αποστολής και ανάλογη με τον επιδιωκόμενο σκοπό (εφεξής "απαίτηση αναγκαιότητας"). Τέλος, η ανάπτυξη των συναλλαγών δεν πρέπει να επηρεάζεται σε βαθμό ο οποίος θα αντέκειτο στο συμφέρον της Κοινότητας.

(4) Το Δικαστήριο, στην απόφασή του Altmark Trans GmbH και Regierungspräsidium Magdeburg κατά Nahverkehrsgesellschaft Altmark GmbH [1] (εφεξής Altmark), αποφάνθηκε ότι οι αντισταθμίσεις για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 της Συνθήκης, εφόσον πληρούνται σωρευτικά τέσσερα κριτήρια: Πρώτον, η δικαιούχος επιχείρηση πρέπει να είναι πράγματι επιφορτισμένη με την εκπλήρωση υποχρεώσεως παροχής δημόσιας υπηρεσίας, ενώ η υποχρέωση αυτή πρέπει να είναι σαφώς καθορισμένη. Δεύτερον, οι βασικές παράμετροι βάσει των οποίων υπολογίζεται η αντιστάθμιση πρέπει να έχουν προσδιορισθεί προηγουμένως αντικειμενικά και με διαφάνεια. Τρίτον, η αντιστάθμιση δεν μπορεί να υπερβαίνει το μέτρο του αναγκαίου για την κάλυψη του συνόλου ή μέρους του κόστους για την εκπλήρωση υποχρεώσεως παροχής δημόσιας υπηρεσίας, λαμβανομένων υπόψη των σχετικών εσόδων και ενός ευλόγου κέρδους για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων αυτών. Τέλος, όταν η επιλογή της επιχειρήσεως στην οποία πρόκειται να ανατεθεί η εκπλήρωση υποχρεώσεως παροχής δημόσιας υπηρεσίας σε συγκεκριμένη περίπτωση δεν πραγματοποιείται στο πλαίσιο διαδικασίας συνάψεως δημοσίας συμβάσεως, παρέχουσας τη δυνατότητα επιλογής του υποψηφίου που είναι σε θέση να παράσχει τις σχετικές υπηρεσίες με το μικρότερο για το κοινωνικό σύνολο κόστος, το επίπεδο της απαραίτητης αντιστάθμισης πρέπει να καθορίζεται βάσει αναλύσεως του κόστους για μια μέση επιχείρηση, με χρηστή διαχείριση και κατάλληλα εξοπλισμένη με μεταφορικά μέσα.

(5) Εφόσον πληρούνται τα τέσσερα αυτά κριτήρια, η αντιστάθμιση για παροχή δημόσιας υπηρεσίας δεν συνιστά κρατική ενίσχυση και δεν εφαρμόζονται οι διατάξεις των άρθρων 87 και 88 της Συνθήκης. Όταν τα κράτη μέλη δεν τηρούν τα εν λόγω κριτήρια και εφόσον πληρούνται τα γενικά κριτήρια για την εφαρμογή του άρθρου 87 παράγραφος 1, της Συνθήκης οι αντισταθμίσεις για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας συνιστούν κρατικές ενισχύσεις που εμπίπτουν στις διατάξεις των άρθρων 73, 86, 87 και 88 της Συνθήκης. Η παρούσα απόφαση πρέπει συνεπώς να εφαρμόζεται στις αντισταθμίσεις για παροχή δημόσιας υπηρεσίας, καθόσον συνιστούν κρατικές ενισχύσεις.

(6) Το άρθρο 86 παράγραφος 3 της Συνθήκης παρέχει στην Επιτροπή τη δυνατότητα να διευκρινίσει την έννοια και την έκταση της εξαίρεσης δυνάμει του άρθρου 86 παράγραφος 2 της Συνθήκης και να θεσπίσει κανόνες που επιτρέπουν να ελέγχεται αποτελεσματικά κατά πόσον πληρούνται τα κριτήρια του άρθρου 86 παράγραφος 2 όπου αυτό είναι απαραίτητο. Πρέπει συνεπώς να προσδιοριστούν οι προϋποθέσεις υπό τις οποίες συμβιβάζονται με το άρθρο 86 παράγραφος 2 ορισμένα συστήματα αντιστάθμισης και δεν υπάρχει υποχρέωση προηγούμενης κοινοποίησής τους βάσει του άρθρου 88 παράγραφος 3 της Συνθήκης.

(7) Οι εν λόγω ενισχύσεις μπορούν να κριθούν συμβιβάσιμες, μόνο εφόσον χορηγούνται για να διασφαλισθεί η παροχή υπηρεσιών που αφορούν πράγματι το γενικό οικονομικό συμφέρον, όπως αναφέρεται στο άρθρο 86 παράγραφος 2 της Συνθήκης. Καθίσταται σαφές από τη νομολογία ότι, εξαιρουμένων των τομέων όπου υπάρχει σχετική κοινοτική νομοθεσία, τα κράτη μέλη διαθέτουν ευρεία διακριτική ευχέρεια κατά τον προσδιορισμό των υπηρεσιών που δύνανται να χαρακτηρισθούν ως γενικού οικονομικού συμφέροντος. Εξαιρουμένων λοιπόν των τομέων όπου υπάρχει σχετική κοινοτική νομοθεσία, καθήκον της Επιτροπής είναι να μεριμνά ώστε να μην υπάρχει πρόδηλο σφάλμα όσον αφορά τον χαρακτηρισμό των υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος.

(8) Για να έχει εφαρμογή το άρθρο 86 παράγραφος 2 της Συνθήκης, η επιχείρηση που λαμβάνει την ενίσχυση πρέπει να έχει επιφορτισθεί ειδικά από το κράτος μέλος με τη διαχείριση συγκεκριμένης υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος. Σύμφωνα με τη νομολογία για την ερμηνεία του άρθρου 86 παράγραφος 2 της Συνθήκης, στη σχετική πράξη ή πράξεις ανάθεσης πρέπει να προσδιορίζεται, κατ’ ελάχιστον, η ακριβής φύση, το πεδίο και η διάρκεια των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας που επιβάλλονται, καθώς και η ταυτότητα της επιχείρησης.

(9) Για να διασφαλισθεί ότι πληρούνται τα κριτήρια που προβλέπει το άρθρο 86 παράγραφος 2 της Συνθήκης πρέπει να θεσπισθούν πιο συγκεκριμένες προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούνται όσον αφορά την ανάθεση της διαχείρισης υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος. Πράγματι, το ποσό της αντιστάθμισης μπορεί να υπολογισθεί και να ελεγχθεί σωστά, μόνο εφόσον οι υποχρεώσεις της δημόσιας υπηρεσίας που αναλογούν στις επιχειρήσεις και οι τυχόν υποχρεώσεις που αναλογούν στο κράτος, έχουν ορισθεί σαφώς με επίσημη πράξη των αρμόδιων δημοσίων αρχών του οικείου κράτους μέλους. Η μορφή της πράξης μπορεί να ποικίλλει από το ένα κράτος μέλος στο άλλο, αλλά πρέπει να διευκρινίζεται, κατ’ ελάχιστον, η ακριβής φύση, το πεδίο και η διάρκεια των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας που επιβάλλονται, καθώς και η ταυτότητα της επιχείρησης και το κόστος που την βαρύνει.

(10) Κατά τον προσδιορισμό των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας και την αξιολόγηση της εκπλήρωσης των εν λόγω υποχρεώσεων από τις επιχειρήσεις, τα κράτη μέλη καλούνται να προβαίνουν σε ευρεία διαβούλευση, με ιδιαίτερη έμφαση στους χρήστες.

(11) Επιπλέον, προκειμένου να αποφευχθούν αδικαιολόγητες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, σύμφωνα με το άρθρο 86 παράγραφος 2 της Συνθήκης η αντιστάθμιση δεν πρέπει να υπερβαίνει το ποσό που απαιτείται για την κάλυψη του κόστους εκπλήρωσης των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας, λαμβανομένων υπόψη των σχετικών εσόδων, καθώς και ενός ευλόγου κέρδους. Τούτο θα πρέπει να θεωρηθεί ως αναφορά στο πραγματικό κόστος που αναλογεί στη σχετική επιχείρηση.

(12) Η αντιστάθμιση που παρέχεται επιπλέον της απαιτούμενης για την κάλυψη του κόστους που αναλογεί στη σχετική επιχείρηση, δεν είναι απαραίτητη για τη λειτουργία της υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος και κατά συνέπεια συνιστά ασυμβίβαστη κρατική ενίσχυση που πρέπει να επιστραφεί στο κράτος. Επίσης, η αντιστάθμιση που χορηγείται για τη διαχείριση υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος, αλλά στην πραγματικότητα χρησιμοποιείται από τη σχετική επιχείρηση για τις επιχειρηματικές της δραστηριότητες σε άλλη αγορά, επίσης δεν είναι απαραίτητη για τη διαχείριση της υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος και κατά συνέπεια συνιστά επίσης ασυμβίβαστη κρατική ενίσχυση που πρέπει να επιστραφεί.

(13) Για να διασφαλισθεί η συμμόρφωση με την "απαίτηση αναγκαιότητας" που ορίζεται στο άρθρο 86 παράγραφος 2 της Συνθήκης πρέπει να θεσπισθούν διατάξεις σχετικά με τον υπολογισμό και τον έλεγχο του ποσού της παρεχόμενης αντιστάθμισης. Τα κράτη μέλη οφείλουν να ελέγχουν τακτικά ώστε η παρεχόμενη αντιστάθμιση να μην οδηγεί σε υπεραντιστάθμιση. Ωστόσο, προκειμένου να εξασφαλισθεί κάποια ευελιξία στις επιχειρήσεις και τα κράτη μέλη, όταν το ποσό της υπεραντιστάθμισης δεν υπερβαίνει το 10 % του ποσού της ετήσιας αντιστάθμισης, πρέπει να είναι δυνατόν η εν λόγω υπεραντιστάθμιση να μεταφέρεται στην επόμενη περίοδο και να αφαιρείται από το ποσό της αντιστάθμισης το οποίο θα έπρεπε διαφορετικά να καταβληθεί. Οι επιχειρήσεις που έχουν επιφορτισθεί με τη διαχείριση υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος στον τομέα της κοινωνικής κατοικίας ενδέχεται να παρουσιάζουν μεγάλη διακύμανση εσόδων, λόγω ιδίως του κινδύνου αφερεγγυότητας των μισθωτών. Κατά συνέπεια, όταν οι επιχειρήσεις αυτές διαχειρίζονται μόνο υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος, κάθε υπεραντιστάθμιση κατά τη διάρκεια μιας περιόδου πρέπει να είναι δυνατόν να μεταφερθεί στην επόμενη περίοδο, μέχρι ποσοστού 20 % της ετήσιας αντιστάθμισης.

(14) Εφόσον η αντιστάθμιση παρέχεται σε επιχειρήσεις επιφορτισμένες με τη διαχείριση υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος όπου το ποσό της αντιστάθμισης δεν υπερβαίνει το κόστος των σχετικών υπηρεσιών και έχουν τηρηθεί τα όρια που προβλέπονται στην παρούσα απόφαση, η Επιτροπή θεωρεί ότι η ανάπτυξη των συναλλαγών δεν επηρεάζεται σε βαθμό ο οποίος θα αντέκειτο προς το συμφέρον της Κοινότητας. Υπό τις περιστάσεις αυτές, η Επιτροπή κρίνει ότι η αντιστάθμιση πρέπει να θεωρηθεί συμβιβάσιμη κρατική ενίσχυση κατ’ εφαρμογή του άρθρου 86 παράγραφος 2 της Συνθήκης.

(15) Αντισταθμίσεις χαμηλών ποσών σε επιχειρήσεις που παρέχουν υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος και των οποίων ο κύκλος εργασιών είναι περιορισμένος, δεν επηρεάζουν την ανάπτυξη των συναλλαγών σε βαθμό ο οποίος θα αντέκειτο προς τα συμφέροντα της Κοινότητας. Συνεπώς, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις που προβλέπονται στην παρούσα απόφαση, δεν πρέπει να απαιτείται προηγούμενη κοινοποίηση. Για να προσδιορισθεί το πεδίο εφαρμογής της απαλλαγής από την υποχρέωση κοινοποίησης, πρέπει να ληφθούν υπόψη ο κύκλος εργασιών των επιχειρήσεων που λαμβάνουν αντιστάθμιση για παροχή δημόσιας υπηρεσίας, καθώς και το επίπεδο της εν λόγω αντιστάθμισης.

(16) Τα νοσοκομεία και οι επιχειρήσεις κοινωνικής κατοικίας που έχουν επιφορτισθεί με καθήκοντα που περιλαμβάνουν υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος, παρουσιάζουν ιδιαιτερότητες που πρέπει να ληφθούν υπόψη. Ειδικότερα, πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι, στο παρόν στάδιο ανάπτυξης της εσωτερικής αγοράς, το μέγεθος της στρέβλωσης του ανταγωνισμού στους τομείς αυτούς δεν είναι απαραίτητα ανάλογο προς το επίπεδο του κύκλου εργασιών και της αντιστάθμισης. Κατά συνέπεια, τα νοσοκομεία που παρέχουν ιατρική περίθαλψη, υπηρεσίες αντιμετώπισης έκτακτων περιστατικών και παρεπόμενες υπηρεσίες που συνδέονται άμεσα με τις κύριες δραστηριότητες, ιδίως στον τομέα της έρευνας, καθώς και οι επιχειρήσεις κοινωνικής κατοικίας για πολίτες ευρισκόμενους σε μειονεκτική θέση ή ευπαθείς κοινωνικές ομάδες, που λόγω περιορισμένης φερεγγυότητας δεν είναι σε θέση να βρουν κατοικία υπό τους όρους της αγοράς, θα πρέπει να απαλλάσσονται από την υποχρέωση κοινοποίησης που προβλέπεται στην παρούσα απόφαση, ακόμη και αν το ποσό της παρεχόμενης αντιστάθμισης υπερβαίνει το οριζόμενο κατώτερο όριο, εφόσον οι υπηρεσίες που παρέχουν έχουν χαρακτηρισθεί από τα κράτη μέλη ως υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος.

(17) Το άρθρο 73 της Συνθήκης συνιστά lex specialis σε σχέση με το άρθρο 86, παράγραφος 2. Θεσπίζει τους κανόνες που εφαρμόζονται στις αντισταθμίσεις για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας στον τομέα των οδικών μεταφορών. Το εν λόγω άρθρο αναλύεται από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1191/69 του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 1969, περί των ενεργειών των κρατών μελών που αφορούν τις υποχρεώσεις που είναι συνυφασμένες με την έννοια της δημόσιας υπηρεσίας στον τομέα των σιδηροδρομικών, οδικών και εσωτερικών πλωτών μεταφορών [2], ο οποίος καθορίζει τους γενικούς όρους σχετικά με τις υποχρεώσεις της δημόσιας υπηρεσίας στον τομέα των οδικών μεταφορών και προβλέπει μεθόδους υπολογισμού της αντιστάθμισης. Ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1191/69 προβλέπει απαλλαγή όλων των αντισταθμίσεων στον τομέα των οδικών μεταφορών που πληρούν τις προϋποθέσεις κοινοποίησης δυνάμει του άρθρου 88 παράγραφος 3 της Συνθήκης. Εξάλλου, επιτρέπει στα κράτη μέλη να παρεκκλίνουν από τις διατάξεις του στην περίπτωση επιχειρήσεων που πραγματοποιούν αποκλειστικά αστικές, υπεραστικές ή περιφερειακές μεταφορές. Όταν εφαρμόζεται η εν λόγω παρέκκλιση, κάθε αντιστάθμιση για υποχρεώσεις δημόσιας υπηρεσίας, εφόσον αποτελεί κρατική ενίσχυση, διέπεται από τις διατάξεις του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1107/70, της 4ης Ιουνίου 1970, περί ενισχύσεων που χορηγούνται στον τομέα των σιδηροδρομικών, οδικών και εσωτερικών πλωτών μεταφορών [3]. Σύμφωνα με την απόφαση "Altmark", οι αντισταθμίσεις που δεν τηρούν τις διατάξεις του άρθρου 73 δεν μπορούν να θεωρηθούν συμβιβάσιμες με τη Συνθήκη βάσει του άρθρου 86 παράγραφος 2 ή άλλων διατάξεων της Συνθήκης. Συνεπώς, οι αντισταθμίσεις αυτές δεν πρέπει να καλύπτονται από την παρούσα απόφαση.

(18) Σε αντίθεση με τις οδικές μεταφορές, οι τομείς των θαλασσίων και των αεροπορικών μεταφορών εμπίπτουν στο άρθρο 86 παράγραφος 2 της Συνθήκης. Ορισμένοι κανόνες που εφαρμόζονται στις αντισταθμίσεις για παροχή δημόσιας υπηρεσίας στους τομείς των αεροπορικών και θαλασσίων μεταφορών, περιλαμβάνονται στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2408/92 του Συμβουλίου, της 23ης Ιουλίου 1992, για την πρόσβαση των κοινοτικών αερομεταφορέων σε δρομολόγια ενδοκοινοτικών αεροπορικών γραμμών [4] και στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 3577/92 του Συμβουλίου, της 7ης Δεκεμβρίου 1992, για την εφαρμογή της αρχής της ελεύθερης κυκλοφορίας των υπηρεσιών στις θαλάσσιες μεταφορές στο εσωτερικό των κρατών μελών (θαλάσσιες ενδομεταφορές/cabotage) [5]. Ωστόσο, σε αντίθεση με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1191/69, οι εν λόγω κανονισμοί δεν αναφέρονται στο συμβιβάσιμο των ενδεχόμενων στοιχείων κρατικής ενίσχυσης ούτε περιλαμβάνουν απαλλαγή από την υποχρέωση κοινοποίησης δυνάμει του άρθρου 88 παράγραφος 2 της Συνθήκης. Συνεπώς, κρίνεται σκόπιμη η εφαρμογή της παρούσας απόφασης στις αντισταθμίσεις για παροχή δημόσιας υπηρεσίας στους τομείς των αεροπορικών και θαλάσσιων μεταφορών, υπό την προϋπόθεση ότι οι αντισταθμίσεις αυτές, εκτός του ότι πληρούν τις προϋποθέσεις της παρούσας απόφασης, τηρούν και τους τομεακούς κανόνες που περιλαμβάνονται στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2408/92 και στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 3577/92, όπου αυτοί εφαρμόζονται.

(19) Τα όρια που ισχύουν για την αντιστάθμιση παροχής δημόσιας υπηρεσίας στους τομείς των αεροπορικών και θαλασσίων μεταφορών πρέπει κανονικά να είναι τα ίδια με εκείνα που ισχύουν γενικά. Ωστόσο, σε ειδικές περιπτώσεις αντιστάθμισης παροχής δημόσιας υπηρεσίας για αεροπορικές ή θαλάσσιες συνδέσεις με νησιά καθώς και για αεροδρόμια και λιμένες, που συνιστούν υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος, όπως προβλέπεται στο άρθρο 86 παράγραφος 2 της Συνθήκης, ενδείκνυται περισσότερο να προβλεφθούν επίσης εναλλακτικά όρια με βάση τον μέσο ετήσιο αριθμό των επιβατών, δεδομένου ότι το στοιχείο αυτό απεικονίζει πιο εύστοχα την οικονομική πραγματικότητα των εν λόγω δραστηριοτήτων.

(20) Η παρούσα απόφαση προσδιορίζει σε μεγάλο βαθμό την έννοια και την έκταση της εξαίρεσης δυνάμει του άρθρου 86 παράγραφος 2 της Συνθήκης, όπως εφαρμόστηκε πάγια στο παρελθόν από το Δικαστήριο και το Πρωτοδικείο των ΕΚ και από την Επιτροπή. Στο βαθμό που δεν τροποποιεί το ουσιαστικό δίκαιο που εφαρμόζεται στον εν λόγω τομέα, πρέπει να εφαρμοσθεί άμεσα. Ωστόσο, ορισμένες διατάξεις της απόφασης προχωρούν πέραν του status quo, και θέτουν πρόσθετες απαιτήσεις για τον αποτελεσματικό έλεγχο των κριτηρίων που προβλέπονται στο άρθρο 86 παράγραφος 2. Προκειμένου να δοθεί στα κράτη μέλη η δυνατότητα να λάβουν τα απαιτούμενα μέτρα για τον σκοπό αυτό, κρίνεται σκόπιμο να προβλεφθεί περίοδος ενός έτους πριν τεθούν σε εφαρμογή οι εν λόγω ειδικές διατάξεις.

(21) Η απαλλαγή από την υποχρέωση προηγούμενης κοινοποίησης για ορισμένες υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος, δεν αποκλείει για τα κράτη μέλη τη δυνατότητα να κοινοποιούν σχέδια ειδικής ενίσχυσης. Οι κοινοποιήσεις αυτές αξιολογούνται με βάση τις αρχές του κοινοτικού πλαισίου για τις κρατικές ενισχύσεις υπό μορφή αντιστάθμισης για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας [6].

(22) Η παρούσα απόφαση εφαρμόζεται με την επιφύλαξη των διατάξεων της οδηγίας 80/723/ΕΟΚ της Επιτροπής, της 25ης Ιουνίου 1980, για τη διαφάνεια των χρηματοοικονομικών σχέσεων μεταξύ των κρατών μελών και των δημοσίων επιχειρήσεων καθώς και για την χρηματοοικονομική διαφάνεια εντός ορισμένων επιχειρήσεων [7].

(23) Η παρούσα απόφαση εφαρμόζεται με την επιφύλαξη των κοινοτικών διατάξεων που ισχύουν στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων και του ανταγωνισμού, και ιδίως των άρθρων 81 και 82 της Συνθήκης.

(24) Η παρούσα απόφαση εφαρμόζεται με την επιφύλαξη των αυστηρότερων ειδικών διατάξεων σχετικά με τις υποχρεώσεις δημόσιας υπηρεσίας που περιέχονται σε κοινοτικές νομοθετικές ρυθμίσεις σε συγκεκριμένους τομείς,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Αντικείμενο

Η παρούσα απόφαση ορίζει τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες θεωρούνται συμβιβάσιμες με την κοινή αγορά και απαλλάσσονται από την υποχρέωση κοινοποίησης που προβλέπει το άρθρο 88 παράγραφος 3 της Συνθήκης, οι κρατικές ενισχύσεις υπό μορφή αντιστάθμισης για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας, που χορηγούνται σε ορισμένες επιχειρήσεις επιφορτισμένες με τη διαχείριση υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος.

Άρθρο 2

Πεδίο εφαρμογής

1. Η παρούσα απόφαση εφαρμόζεται στις κρατικές ενισχύσεις υπό μορφή αντιστάθμισης για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας, που χορηγούνται σε επιχειρήσεις για υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος, όπως αναφέρεται στο άρθρο 86 παράγραφος 2 της Συνθήκης, οι οποίες εμπίπτουν σε μία από τις ακόλουθες κατηγορίες:

α) σε αντισταθμίσεις για παροχή δημόσιας υπηρεσίας που χορηγούνται σε επιχειρήσεις με μέσο ετήσιο κύκλο εργασιών προ φόρων, για όλες τις δραστηριότητές τους, μικρότερο των 100 εκατομμυρίων ευρώ κατά τις δύο χρήσεις που προηγούνται της ανάθεσης της υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος, και εφόσον το ετήσιο ύψος της αντιστάθμισης για την εν λόγω υπηρεσία παραμένει μικρότερο των 30 εκατομμυρίων ευρώ·

β) σε αντισταθμίσεις για παροχή δημόσιας υπηρεσίας σε νοσοκομεία και επιχειρήσεις κοινωνικής κατοικίας που αναπτύσσουν δραστηριότητες οι οποίες χαρακτηρίζονται από το οικείο κράτος μέλος ως υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος·

γ) σε αντισταθμίσεις για παροχή δημόσιας υπηρεσίας για αεροπορικές ή ακτοπλοϊκές συνδέσεις με νησιά όπου η μέση ετήσια επιβατική κίνηση κατά τα δύο οικονομικά έτη που προηγούνται εκείνου της ανάθεσης της υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος, δεν υπερβαίνει τους 300000 επιβάτες·

δ) σε αντισταθμίσεις για παροχή δημόσιας υπηρεσίας σε αεροδρόμια και λιμάνια όπου η μέση ετήσια επιβατική κίνηση κατά τα δύο οικονομικά έτη που προηγούνται εκείνου της ανάθεσης της υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος, δεν υπερβαίνει το 1000000 επιβάτες όσον αφορά τα αεροδρόμια, και τους 300000 επιβάτες όσον αφορά τα λιμάνια.

Το όριο των 30 εκατομμυρίων ευρώ του στοιχείου α) ανωτέρω μπορεί να προσδιορισθεί λαμβάνοντας υπόψη ένα ετήσιο μέσο όρο, που αντιπροσωπεύει την αξία της αντιστάθμισης η οποία χορηγήθηκε στη διάρκεια της σύμβασης ή σε διάστημα πέντε ετών. Για τα πιστωτικά ιδρύματα, το όριο κύκλου εργασιών 100 εκατομμυρίων ευρώ αντικαθίσταται από αυτό των 800 εκατομμυρίων ευρώ για το σύνολο του ισολογισμού.

2. Στον τομέα των αεροπορικών και θαλασσίων μεταφορών, η παρούσα απόφαση εφαρμόζεται μόνο στις κρατικές ενισχύσεις υπό μορφή αντιστάθμισης για παροχή δημόσιας υπηρεσίας που χορηγούνται σε επιχειρήσεις για υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος όπως αναφέρεται στο άρθρο 86 παράγραφος 2 της Συνθήκης οι οποίες είναι σύμφωνες με τους κανονισμούς (ΕΟΚ) αριθ. 2408/92 και (ΕΟΚ) αριθ. 3577/92, όπου αυτοί εφαρμόζονται.

Η παρούσα απόφαση σε κρατικές ενισχύσεις υπό μορφή αντιστάθμισης για παροχή δημόσιας υπηρεσίας που χορηγούνται στον τομέα των χερσαίων μεταφορών.

Άρθρο 3

Συμβιβάσιμο και απαλλαγή από την υποχρέωση κοινοποίησης

Οι κρατικές ενισχύσεις υπό μορφή αντιστάθμισης για παροχή δημόσιας υπηρεσίας που πληρούν τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στην παρούσα απόφαση, συμβιβάζονται με την κοινή αγορά και απαλλάσσονται από την υποχρέωση προηγούμενης κοινοποίησης που προβλέπεται στο άρθρο 88 παράγραφος 3 της Συνθήκης, με την επιφύλαξη της εφαρμογής αυστηρότερων διατάξεων σχετικά με τις υποχρεώσεις της δημόσιας υπηρεσίας που περιέχονται σε κοινοτικές νομοθετικές ρυθμίσεις για συγκεκριμένους τομείς.

Άρθρο 4

Ανάθεση

Για να έχει εφαρμογή η παρούσα απόφαση, η ευθύνη για τη διαχείριση υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος πρέπει να ανατίθεται στη σχετική επιχείρηση με μία ή περισσότερες επίσημες πράξεις, η μορφή των οποίων προσδιορίζεται από το κάθε κράτος μέλος. Η πράξη ή οι πράξεις αυτές καθορίζουν ιδίως τα ακόλουθα:

α) τη φύση και τη διάρκεια των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας·

β) τις επιχειρήσεις και τη γεωγραφική περιοχή που αφορά·

γ) τη φύση των αποκλειστικών ή ειδικών δικαιωμάτων που έχουν ενδεχομένως παραχωρηθεί στην επιχείρηση·

δ) τις παραμέτρους για τον υπολογισμό, τον έλεγχο και την αναθεώρηση της αντιστάθμισης·

ε) τις ρυθμίσεις για την αποφυγή και την επιστροφή της ενδεχόμενης υπεραντιστάθμισης.

Άρθρο 5

Αντιστάθμιση

1. Το ποσό της αντιστάθμισης δεν υπερβαίνει εκείνο που απαιτείται για να καλυφθεί το κόστος εκτέλεσης των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας, λαμβάνοντας υπόψη τα σχετικά έσοδα καθώς και μια εύλογη απόδοση οποιωνδήποτε ιδίων κεφαλαίων που είναι αναγκαία για την εκτέλεση των υποχρεώσεων αυτών. Η αντιστάθμιση πρέπει να χρησιμοποιείται πραγματικά για τη διαχείριση της σχετικής υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος, χωρίς να θίγεται η ικανότητα της επιχείρησης να απολαμβάνει κανονικά το εύλογο κέρδος της.

Το ποσό της αντιστάθμισης περιλαμβάνει όλα τα πλεονεκτήματα που παρέχονται από το κράτος ή μέσω κρατικών πόρων σε οποιαδήποτε μορφή. Στο εύλογο κέρδος λαμβάνεται υπόψη το σύνολο ή μέρος της αύξησης της παραγωγικότητας που επιτυγχάνει η επιχείρηση κατά τη διάρκεια συμφωνηθείσας περιορισμένης περιόδου, χωρίς να χειροτερεύει το ποιοτικό επίπεδο των υπηρεσιών που έχουν ανατεθεί στην επιχείρηση από το κράτος.

2. Το κόστος που λαμβάνεται υπόψη περιλαμβάνει όλο το κόστος λειτουργίας της υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος. Ο υπολογισμός του κόστους γίνεται σύμφωνα με τις γενικά αποδεκτές αρχές λογιστικής, ως ακολούθως:

α) όταν οι δραστηριότητες της επιχείρησης περιορίζονται στην υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος, δύναται να λαμβάνεται υπόψη όλο το σχετικό κόστος·

β) όταν η επιχείρηση αναπτύσσει επίσης δραστηριότητες εκτός του πεδίου της υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος, μόνο το κόστος που συνδέεται με την υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος μπορεί να ληφθεί υπόψη·

γ) το κόστος που αναλογεί στην υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος μπορεί να καλύπτει κάθε μεταβλητό κόστος για την παροχή της υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος, μια αναλογική συμμετοχή στο σταθερό κόστος της υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος και των άλλων δραστηριοτήτων, καθώς και ένα εύλογο κέρδος·

δ) το κόστος που συνδέεται με επενδύσεις, ιδίως εκείνες που αφορούν υποδομές, μπορεί να λαμβάνεται υπόψη, εφόσον είναι απαραίτητο για τη λειτουργία της υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος.

3. Τα έσοδα που λαμβάνονται υπόψη περιλαμβάνουν τουλάχιστον όλα τα έσοδα που προκύπτουν από την υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος. Εάν η σχετική επιχείρηση διαθέτει ειδικά ή αποκλειστικά δικαιώματα που συνδέονται με άλλη υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος από την οποία προκύπτουν κέρδη που υπερβαίνουν το εύλογο κέρδος, ή εφόσον απολάβει άλλων πλεονεκτημάτων που της παρέχει το κράτος, αυτά πρέπει να περιληφθούν στα έσοδά της, ανεξαρτήτως του χαρακτηρισμού τους με βάση το άρθρο 87. Το οικείο κράτος μέλος μπορεί να αποφασίσει ότι τα κέρδη που προκύπτουν από άλλες δραστηριότητες εκτός του πεδίου της υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος, πρέπει να διατίθενται εξ ολοκλήρου ή εν μέρει για τη χρηματοδότηση της υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος.

4. Για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης, ως "εύλογο κέρδος" νοείται ένα ποσοστό απόδοσης των ιδίων κεφαλαίων που λαμβάνει υπόψη τον αναλαμβανόμενο από την επιχείρηση κίνδυνο, ή την έλλειψη κινδύνου, ως αποτέλεσμα της κρατικής παρέμβασης, ιδίως αν το κράτος παρέχει αποκλειστικά ή ειδικά δικαιώματα. Κανονικά, το ποσοστό αυτό δεν πρέπει να υπερβαίνει το μέσο ποσοστό που ισχύει στον σχετικό τομέα τα τελευταία έτη. Σε τομείς όπου δεν υπάρχουν επιχειρήσεις αντίστοιχες με την επιχείρηση στην οποία ανατέθηκε η διαχείριση της υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος, η σύγκριση μπορεί να γίνεται με επιχειρήσεις που βρίσκονται σε άλλα κράτη μέλη ή, εν ανάγκη, σε άλλους τομείς, υπό την προϋπόθεση ότι λαμβάνονται υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του κάθε τομέα. Για τον προσδιορισμό του εύλογου κέρδους, τα κράτη μέλη μπορούν να θεσπίζουν κριτήρια με παροχή κινήτρων, ιδίως σε συνάρτηση με την ποιότητα της παρεχόμενης υπηρεσίας και τη βελτίωση της παραγωγικότητας.

5. Εφόσον η επιχείρηση ασκεί δραστηριότητες που εμπίπτουν τόσο εντός όσο και εκτός του πεδίου των υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος, στην εσωτερική λογιστική της πρέπει να καταχωρούνται ξεχωριστά τα έξοδα και τα έσοδα που συνδέονται με την υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος και εκείνα που αφορούν τις υπόλοιπες υπηρεσίες, καθώς και οι παράμετροι κατανομής των εξόδων και των εσόδων.

Το κόστος που συνδέεται με δραστηριότητες που δεν εμπίπτουν στο πεδίο της υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος καλύπτει το σύνολο του μεταβλητού κόστους, κατάλληλη συμμετοχή στο κοινό σταθερό κόστος και μια εύλογη απόδοση των κεφαλαίων. Για το κόστος αυτό δεν χορηγείται αντιστάθμιση.

Άρθρο 6

Έλεγχος της υπεραντιστάθμισης

Τα κράτη μέλη πραγματοποιούν τακτικούς ελέγχους, ή αναθέτουν τη διενέργειά τους, ώστε η αντιστάθμιση που λαμβάνουν οι επιχειρήσεις να μην υπερβαίνει το ποσό που έχει καθορισθεί σύμφωνα με το άρθρο 5.

Τα κράτη μέλη ζητούν από την επιχείρηση να επιστρέψει την τυχόν εισπραχθείσα υπεραντιστάθμιση, και ενημερώνονται οι παράμετροι για τον υπολογισμό της σχετικής αντιστάθμισης στο μέλλον. Όταν το ποσό της υπεραντιστάθμισης δεν υπερβαίνει το 10 % του ποσού της ετήσιας αντιστάθμισης, η εν λόγω υπεραντιστάθμιση μπορεί να μεταφερθεί στην επόμενη περίοδο και να αφαιρεθεί από το ποσό της αντιστάθμισης που οφείλεται για την περίοδο αυτή.

Στον τομέα της κοινωνικής κατοικίας, τα κράτη μέλη πραγματοποιούν τακτικούς ελέγχους, ή αναθέτουν τη διενέργειά τους, σε κάθε επιχείρηση, ώστε η αντιστάθμιση που λαμβάνει να μην υπερβαίνει το ποσό που έχει καθορισθεί σύμφωνα με το άρθρο 5. Κάθε υπεραντιστάθμιση μπορεί να μεταφερθεί στην επόμενη περίοδο μέχρι ποσοστού 20 % της ετήσιας αντιστάθμισης, υπό την προϋπόθεση ότι η επιχείρηση διαχειρίζεται μόνο υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος.

Άρθρο 7

Διάθεση πληροφοριών

Τα κράτη μέλη τηρούν διαθέσιμα για διάστημα τουλάχιστον δέκα ετών όλα τα στοιχεία που απαιτούνται για να διαπιστωθεί αν οι αντισταθμίσεις που έχουν χορηγηθεί συμβιβάζονται με την παρούσα απόφαση.

Εφόσον ζητηθεί γραπτώς από την Επιτροπή, τα κράτη μέλη της κοινοποιούν όλες τις πληροφορίες που θεωρεί απαραίτητες προκειμένου να διαπιστώσει αν τα ισχύοντα συστήματα αντιστάθμισης συμβιβάζονται με την παρούσα απόφαση.

Άρθρο 8

Εκθέσεις

Κάθε κράτος μέλος υποβάλλει στην Επιτροπή περιοδική έκθεση ανά τριετία σχετικά με την εφαρμογή της παρούσας απόφασης, με αναλυτική περιγραφή των όρων εφαρμογής της σε όλους τους τομείς, περιλαμβανομένων των τομέων της κοινωνικής κατοικίας και των νοσοκομείων.

Η πρώτη έκθεση υποβάλλεται στις 19 Δεκεμβρίου 2008.

Άρθρο 9

Αξιολόγηση

Το αργότερο μέχρι τις 19 Δεκεμβρίου 2009, η Επιτροπή θα προβεί σε αξιολόγηση των επιπτώσεων με βάση πραγματικά στοιχεία και τα αποτελέσματα ευρείας διαβούλευσης που θα διεξάγει η ίδια, λαμβάνοντας ιδίως υπόψη τα στοιχεία που θα υποβάλουν τα κράτη μέλη σύμφωνα με το άρθρο 8.

Τα αποτελέσματα της αξιολόγησης των επιπτώσεων κοινοποιούνται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Επιτροπή Περιφερειών, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στα κράτη μέλη.

Άρθρο 10

Έναρξη ισχύος

Η παρούσα απόφαση αρχίζει να ισχύει στις 19 Δεκεμβρίου 2005.

Το άρθρο 4 στοιχεία γ), δ) και ε) και το άρθρο 6 εφαρμόζονται από τις 29 Νοεμβρίου 2006.

Άρθρο 11

Αποδέκτες

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στα κράτη μέλη.

Βρυξέλλες, 28 Νοεμβρίου 2005.

Για την Επιτροπή

Neelie Kroes

Μέλος της Επιτροπής

[1] Συλλογή 2003, Ι-7747.

[2] ΕΕ L 156 της 28.6.1969, σ. 1· κανονισμός όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1893/91 (ΕΕ L 169 της 29.6.1991, σ. 1).

[3] ΕΕ L 130 της 15.6.1970, σ. 1· κανονισμός όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 543/97 (ΕΕ L 84 της 26.3.1997, σ. 6).

[4] ΕΕ L 240 της 24.8.1992, σ. 8· κανονισμός όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την πράξη προσχώρησης του 2003.

[5] ΕΕ L 364 της 12.12.1992, σ. 7.

[6] ΕΕ C 297 της 29.11.2005.

[7] ΕΕ L 195 της 29.7.1980, σ. 35· οδηγία όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την οδηγία 2000/52/ΕΚ (ΕΕ L 193 της 29.7.2000, σ. 75).

--------------------------------------------------

Το Παρατηρητήριο Βιώσιμου Τουρισμού Αιγαίου στην παγκόσμια συνάντηση των Παρατηρητηρίων στην Μαδρίτη

Στις 7 και 8 Ιουνίου οργανώθηκε στην έδρα του Παγκόσμιου Οργανισμού Τουρισμού (ΠΟΤ) στη Μαδρίτη ανοιχτή διαβούλευση για τα θέματα που συνδέονται με τη μέτρηση του βιώσιμου τουρισμού στο πλαίσιο του Δικτύου των Παρατηρητηρίων Βιώσιμου Τουρισμού με τη συμμετοχή του Παρατηρητηρίου Βιώσιμου Τουρισμού Αιγαίου (http://sdt.unwto.org/insto-about ). Η συνάντηση συγκέντρωσε το ενδιαφέρον καθιερωμένων αλλά και νέων προορισμών απ’όλο τον κόσμο. Το αναλυτικό πρόγραμμα της συνάντησης και το σύνολο των παρουσιάσεων βρίσκονται στη σελίδα http://sdt.unwto.org/insto-events

Η συμμετοχή του Παρατηρητηρίου Αιγαίου –που είναι το πρώτο επίσημο Παρατηρητήριο του ΠΟΤ στην Ευρώπη- είχε ως στόχο να παρουσιάσει τα κύρια ευρήματα  της πρώτης έκθεσης που κατατέθηκε τον περασμένο Γενάρη, αλλά κυρίως τα προβλήματα που υπάρχουν στην υλοποίηση των στόχων του.

Ο Δ/ντης του Παρατηρητηρίου αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Αιγαίου Γιάννης Σπιλάνης παρουσίασε:

-          τη μεθοδολογία πάνω στην οποία στηρίζεται η λειτουργία του Παρατηρητηρίου που έχει ως στόχο να δώσει δεδομένα στους φορείς λήψης αποφάσεων ώστε να υπάρχει τεκμηρίωση στην άσκηση τουριστικής πολιτικής

-          τα προβλήματα που έχουν να κάνουν με την ιδιαιτερότητα του χώρου του Αιγαίου που έχει 58 διακριτούς προορισμούς,

-          τη δυσκολία της έγκαιρης συλλογής και αξιοποίησης δευτερογενών δεδομένων εξ αιτίας των καθυστερήσεων που υπάρχουν στην επεξεργασία και δημοσιοποίηση των δεδομένων αυτών από τις αρμόδιες αρχές

-          τη μεγάλη δυσκολία και το υψηλό κόστος υλοποίησης πρωτογενούς έρευνας σε τόσους προορισμούς

-          τη δυσκολία ευαισθητοποίησης των ιδιωτικών και δημόσιων φορέων λήψης αποφάσεων στη παροχή των απαραίτητων για την ανάλυση δεδομένων

-          τη προσπάθεια που ξεκίνησε πρόσφατα για την ολοκληρωμένη υλοποίηση της μεθοδολογίας στη Σαντορίνη με συγκέντρωση και ανάλυση ερωτηματολογίων από τουρίστες, επιχειρήσεις, τοπικό πληθυσμό, με συγκέντρωση και επεξεργασία δευτερογενών δεδομένων (αφίξεων-διανυκτερεύσεων, ενέργειας, νερού, διαχείρισης αποβλήτων κλπ), την επεξεργασία σχεδίου διαχείρισης του προορισμού και τέλος την δημιουργία Φορέα Διαχείρισης και Προβολής του προορισμού Σαντορίνη.

Τέλος ενημέρωσε τους παρευρισκόμενους για το ενδεχόμενο διοργάνωσης από τη Σαντορίνη διεθνούς συνεδρίου και συνάντησης εργασίας με θέμα την λειτουργία των Παρατηρητηρίων βιώσιμου Τουρισμού στη πράξη το 2017 που έχει ανακηρυχτεί ως Παγκόσμιο Ετος Βιώσιμου Τουρισμού http://media.unwto.org/press-release/2015-12-07/united-nations-declares-2017-international-year-sustainable-tourism-develop

Στο πλαίσιο των εργασιών έγιναν συναντήσεις-συζητήσεις με εκπροσώπους άλλων προορισμών για να ανταλλαγή απόψεων σε ότι αφορά στην ανάπτυξη των Παρατηρητηρίων καθώς και για μελλοντικές συνεργασίες.

Για περισσότερες πληροφορίες σε ότι αφορά στο Παρατηρητήριο Βιώσιμου Τουρισμού Αιγαίου:

http://tourismobservatory.ba.aegean.gr/

ispil@aegean.gr

stobservatory@aegean.gr

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΟΥ ΦΠΑ ΣΤΑ ΝΗΣΙΑ. ΕΝΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΛΥΨΕΙ ΠΟΛΛΑΠΛΕΣ ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΟΥ ΦΠΑ ΣΤΑ ΝΗΣΙΑ. ΕΝΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΛΥΨΕΙ ΠΟΛΛΑΠΛΕΣ ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ

Εχω τοποθετηθεί δημόσια και ξεκάθαρα για το θέμα σε ανάλογες περιστάσεις στο παρελθόν, αφού το θέμα της μείωσης του ειδικού καθεστώτος του ΦΠΑ στα νησιά βρίσκεται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων από τη πλευρά των πιστωτών της χώρας ήδη από το 2012, όταν ήμουν ΓΓ Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής.

Η θέση μου είναι ξεκάθαρη:

-          Είμαι γενικά αρνητικός σε υψηλούς συντελεστές ΦΠΑ γιατί υποκρύπτουν αρνητική προοδευτικότητα στο φορολογικό σύστημα. Για να υπάρχει κοινωνική δικαιοσύνη θα πρέπει το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων του να το αντλεί από τη φορολογία εισοδημάτων και περιουσίας. Δυστυχώς το χρόνιο πρόβλημα που υπάρχει στον φορολογικό μηχανισμό οδηγεί όλες τις κυβερνήσεις στις εύκολες λύσεις του ΦΠΑ και των άλλων έμμεσων φόρων.

-          Είμαι αρνητικός σε υψηλούς συντελεστές άμεσης φορολογίας γιατί αντί να αυξάνουν τα έσοδα, αυξάνουν τη φοροκλοπή των χρημάτων που πληρώνουμε εμείς οι καταναλωτές για το ΦΠΑ και τη φοροδιαφυγή, αφού δεν δηλώνονται αντίστοιχα έσοδα των επιχειρήσεων. Δυστυχώς αυτό το κλίμα έχει εμπεδωθεί εδώ και χρόνια όπως διαπιστώνεται από τα χαμηλά έσοδα του κράτους διαχρονικά και κανείς (συμπεριλαμβανομένων και των φορέων των επιχειρήσεων και των επαγγελματιών, αλλά και των κομμάτων που διαμαρτύρονται σήμερα) δεν είπε και κυρίως δεν έκανε κάτι για να σταματήσει η κατάσταση αυτή. Και τον λογαριασμό τον πληρώνουμε διαχρονικά οι ίδιοι, οι μισθωτοί του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα και οι συνταξιούχοι όπως δείχνουν τα στοιχεία του Υπουργείου Οικονομικών.

-          Είμαι αρνητικός στην κατάργηση του ειδικού καθεστώτος μειωμένου ΦΠΑ που αποτελεί μερική αντιστάθμιση του αυξημένου λειτουργικού κόστους των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών των νησιών όπως έχω τονίσει σε όλα τα διεθνή φόρα που έχω βρεθεί συνεργαζόμενος με την Επιτροπή Νησιών της CRPM από το 1989 και έχω γράψει στη μελέτη για τα ευρωπαϊκά νησιά (EUROISLANDS) που εκπονήθηκε κάτω από την επιστημονική μου επίβλεψη τη περίοδο 2008-2011 (βλ. Ευρωπαϊκά Νησιά και Πολιτική Συνοχής σ.228).

Παρά το γεγονός ότι είμαι αντίθετος με την αύξηση του ΦΠΑ γενικά και ειδικά στα νησιά, αρνούμαι πλήρως να συμπαραταχθώ με το κύμα καταστροφολογίας που έχει εξαπλωθεί στη χώρα και ιδιαίτερα στα νησιά για δύο κυρίως λόγους:

-          Ο πρώτος έχει να κάνει ειδικά με τον τομέα του τουρισμού και ειδικά του τουρισμού των νησιών για τον οποίον «χύνονται άφθονα κροκοδείλια δάκρυα» ειδικά στη Περιφέρεια μας. Από τα πρώτα στοιχεία που υπάρχουν για τον τουρισμό το φετινό Πάσχα σε Σαντορίνη, Μύκονο και Πάρο υπήρξε κοσμοσυρροή. Ολως τυχαίως τα νησιά αυτά είναι μεταξύ των 6 νησιών στα οποία έχει καταργηθεί ο μειωμένος ΦΠΑ από το 2015. Καμία καταστροφή δεν υπήρξε, ούτε υπήρξε μετακίνηση τουριστών από τα «ακριβά» νησιά στα «φτηνά». Επομένως η κατάσταση που επικρατεί στον τουρισμό των νησιών δεν οφείλεται στο επίπεδο του ΦΠΑ, αλλά στο προϊόν που παράγουν και πωλούν οι διάφοροι προορισμοί. Ειδικά σε ότι αφορά στη Σαντορίνη είναι «χωρίς» αεροδρόμιο (δηλαδή με ανεπαρκείς κτηριακές εγκαταστάσεις), «χωρίς» λιμάνι (δηλαδή με υποτυπώδες λιμάνι για να υποδεχτεί έναν τόσο μεγάλο αριθμό επιβατών ακτοπλοΐας και κρουαζιέρας, «χωρίς» νερό (η λειτουργία αφαλατώσεων και υδροφόρων καλύπτει τις ανάγκες) και άλλα προβλήματα, έχει σε μια «καλή» μέρα τόσους τουρίστες όσους όλο το Β.Αιγαίο σε ένα χρόνο. Και βέβαια με διπλάσιες τιμές. Μην ψάχνετε να φορτώσετε τα προβλήματα σε ανύπαρκτες αιτίες. Η αποτυχία του Β.Αιγαίου να αναπτύξει τουρισμό όσα χρόνια είχε χαμηλό ΦΠΑ είναι ενδεικτικό της κατάστασης που επικρατεί σε ότι αφορά τον τουριστικό σχεδιασμό. Η Σαντορίνη, που βρίσκεται στη κορυφή των παγκόσμιων προορισμών, κάνει και σήμερα σοβαρές προσπάθειες για να βελτιώσει την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών (πχ. 2013 - Ετος γαστρονομίας) και να διαφοροποιήσει το τουριστικό της προϊόν με ανάπτυξη του αρχαιολογικού και του περιπατητικού-φυσιολατρικού τουρισμού. Εμείς; Η Σαντορίνη έχει 15 επισκέψιμες μονάδες παραγωγής κρασιού με γευσιγνωσία έχοντας και σαν εργαλείο το Aegean Cuisine. Εμείς; Η Σαντορίνη τυποποιεί και προωθεί παραγωγές ΠΟΠ (ντοματάκι, φάβα) και μέσα από τον τουρισμό. Εμείς τι κάνουμε με πολλαπλάσιες δυνατότητες στον πρωτογενή τομέα; Ακόμη και το η προσπάθεια για τοπικό πρωϊνό έχει «βουλιάξει». Χρειαζόμαστε μια τουριστική πολιτική που δεν έχουμε με δική μας ευθύνη.

-          Ο δεύτερος έχει να κάνει με το γεγονός που υπαινίχθηκα προηγούμενα: οι συντελεστές του ΦΠΑ αποτελούν μία μόλις παράμετρο μιας νησιωτικής πολιτικής που οφείλει να είναι πολυεπίπεδη και πολυτομεακή. Πολυεπίπεδη αφού αφορά μέτρα και δράσεις που πρέπει να υλοποιήσουν ΕΕ, Κυβέρνηση και αυτοδιοίκηση. Πολυτομεακή γιατί αφορά πολλές διαφορετικές πολιτικές: αγροτική-ανάπτυξης υπαίθρου, μεταφορών, ενέργειας, κρατικών ενισχύσεων, παροχής υπηρεσιών δημοσίου συμφέροντος, λειτουργίας της αυτοδιοίκησης, ενός σχεδιασμού με διαφορετικό περιεχόμενο για την  αξιοποίησης των συγκριτικών πλεονεκτημάτων των νησιών που αποτελούν τα εργαλεία για τη βελτίωση της ελκυστικότητας των νησιών και για παραγωγή προϊόντων και υπηρεσιών ποιότητας, για πράσινα νησιά και για νησιά ίσων ευκαιριών. Και τέτοια πολιτική δεν έχουμε δει μέχρι σήμερα παρά το γεγονός ότι οι νομοθετικές βάσεις για την αξιοποίηση του άρθρου 101 του Συντάγματος έχουν μπει ήδη από το 2013.

Δυστυχώς καμία πρωτοβουλία δεν έχει ξεκινήσει προς αυτή τη κατεύθυνση από τους άμεσα ενδιαφερόμενους από τα όργανα τους όπως είναι η ΕΝΠΕ, η ΚΕΔΕ, ο ΕΟΑΕΝ, το Ξενοδοχειακό Επιμελητήριο κλπ για την επεξεργασία μιας ολοκληρωμένης πολιτικής παρά τις επανειλημμένες εκκλήσεις μας. Αντίθετα περισσεύουν τα ταξίδια, οι κινήσεις δημοσίων σχέσεων και πρόσκαιρου εντυπωσιασμού μέσω Δελτίων Τύπου που ξεχνιούνται την επόμενη μέρα και οι γενικόλογες δηλώσεις που ακούγονται «ευχάριστα» χωρίς όμως να αντιστοιχούνται σε δράσεις. Αυτό που λείπει είναι η συστηματική δουλειά, ο μακροχρόνιος σχεδιασμός που να πατά πάνω σε πραγματικά δεδομένα.

Μιλώντας για δεδομένα, οι αυτοδιοικητικοί και επιχειρηματικοί φορείς της Περιφέρειας θα έπρεπε να γνωρίζουν ότι το 34% του ΑΕΠ της Περιφέρειας Β.Αιγαίου παράγεται από τον ευρύτερο δημόσιο τομέα, 17% οφείλεται στον τομέα εκμετάλλευσης σπιτιών και καταστημάτων (πραγματικά και τεκμαρτά ενοίκια από ιδιόχρηση), 10% από το εμπόριο και μόλις 5% από τον πρωτογενή τομέα, 4% από τη μεταποίηση και 7% από τον κλάδο ξενοδοχείων-εστιατορίων. Με τα στοιχεία αυτά γίνεται αντιληπτό ότι η οικονομία των νησιών στηρίζεται στη κατανάλωση που τροφοδοτεί ο δημόσιος τομέας και όχι από τα έσοδα του ιδιωτικού τομέα που δεν μπόρεσε να γίνει μέχρι σήμερα ανταγωνιστικός. Με βάση αυτά και άλλα δεδομένα (όπως για παράδειγμα τα στοιχεία του ΦΠΑ) θα έπρεπε να προχωρά πρώτα η ανάλυση, μετά ο σχεδιασμός με βάση τα υπάρχοντα εργαλεία (εθνικές και ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις για αναβάθμιση υποδομών, παραγωγικού, ανθρώπινου και φυσικού κεφαλαίου), και στη συνέχεια τα αιτήματα για αλλαγές στις εθνικές και ευρωπαϊκές πολιτικές ώστε να λάβουν υπόψη τη νησιωτικότητα. Χρειαζόμαστε και νέες επενδύσεις αλλά στη συζήτηση για τον νέο αναπτυξιακό νόμο είμαστε απόντες. Εμείς προτάσεις έχουμε και τις καταθέτουμε.

κα Περιφερειάρχη,

-          Δεν αρκεί να πηγαίνετε στα διάφορα διεθνή φόρα όπως πριν μερικές ημέρες στο Ντουμπρόβνικ και να λέτε ότι το Β.Αιγαίο χρειάζεται μέτρα στήριξης για να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις του μεταναστευτικού, αλλά ταυτόχρονα να απουσιάζετε πλήρως από τη συζήτηση για τον αναπτυξιακό νόμο, να μην είστε η πρώτη που πετυχαίνει χρηματοδοτήσεις από το πακέτο Γιούγκερ αφού όλοι γνωρίζουν ότι το προσφυγικό έχει επιβαρύνει ιδιαίτερα τα νησιά μας, να φτιάχνεται γραφείο στις Βρυξέλλες που δεν ξέρει κανείς τι κάνει, να μην προχωράτε δράσεις όπως το Κέντρο Φιλοξενίας των ασυνόδευτων ανηλίκων και την αναστήλωση των θερμοπηγών στη Θερμή που εσείς πομπωδώς ανακοινώσατε ως μεγάλες επιτυχίες σας.

-          Δεν μπορείτε να αναφέρεστε δεξιά και αριστερά για ανάπτυξη των ειδικών μορφών τουρισμού για τουρισμός 365 ημερών όπως κάνατε προχτές στην Ευρωπαϊκή Διακοινοβουλευτική Διάσκεψη και να μην έχετε κάνει απολύτως τίποτα για την ανάπτυξη του τουρισμού ευεξίας, του του θαλάσσιου τουρισμού, του συνεδριακού τουρισμού, του φυσιολατρικού τουρισμού, του  των νησιών αξιοποιώντας συγκριτικά πλεονεκτήματα και υπαρκτές υποδομές.

-          Δεν μπορείτε να ανακοινώνετε τη δημιουργία επιτροπής του ΠΣ για την διαχείριση της προσφυγικής κρίσης και των συνεπειών της –γεγονός που θα επέτρεπε να συζητήσουμε επιτέλους το αναπτυξιακό θέμα των νησιών- και 3 μήνες μετά να μην έχει γίνει απολύτως τίποτα.

Κυρία Περιφερειάρχη, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Που είναι το ολοκληρωμένο σχέδιο σας 16 μήνες μετά την ανάληψη της Περιφέρειας; Φαίνεται να αγνοείτε ότι η ευθύνη της χάραξης και της υλοποίησης της αναπτυξιακής στρατηγικής είναι δική μας αρμοδιότητα και ευθύνη.

Η αύξηση του ΦΠΑ στη χώρα είναι πράγματι μια αρνητική εξέλιξη για μόνιμους κατοίκους και τουρισμό και η κατάργηση του ειδικού καθεστώτος των νησιών επίσης. Δεν είναι όμως η καταστροφή όπως ισχυρίζεστε. Καταστροφή αποτελεί η συνέχιση της πολιτικής των προκατόχων σας να προχωράτε έτσι χωρίς σχέδιο, χωρίς στόχους. Γιατί και με μηδενικό ΦΠΑ τα πράγματα δεν θα ήταν καλύτερα.

Το ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ και εγώ προσωπικά είμαστε εδώ για να καυτηριάσουμε τα λάθη και να συμβάλουμε σε λύσεις με τις προτάσεις μας.

Γιάννης Σπιλάνης

Περιφερειακός Σύμβουλος με τον συνδυασμό ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ

Αναπτυξιακός νόμος σε διαβούλευση: μια περίεργη σιωπή όλων

Αναπτυξιακός νόμος σε διαβούλευση: μια περίεργη σιωπή όλων

Η δημοσίευση του σχεδίου του αναπτυξιακού νόμου συμπίπτει όχι τυχαία μάλλον με την αναμενόμενη θετική ολοκλήρωση της αξιολόγησης του 3^ου μνημονίου και της έναρξης του διαλόγου για τη διευθέτηση του χρέους. Ο πολιτικός θόρυβος που γίνεται γύρω από το θέμα αυτό (αυτό που γίνεται δεν μπορείς να τον ονομάσεις και διάλογο) έχει οδηγήσει σε πλήρη αγνόηση του σημαντικού και πολυαναμενόμενου νομοσχεδίου, του αναπτυξιακού νόμου. Η σιωπή αυτή δεν προέρχεται μόνο από τα κόμματα αλλά και από τους άμεσα ενδιαφερόμενους περιφερειακούς και επιχειρηματικούς φορείς. Σημεία των καιρών αποτελεί η σιωπή επί θεμάτων ουσίας για τα οποία χρειάζεται ανάλυση και τεκμηριωμένα επιχειρήματα, ενώ υπάρχει φλυαρία για τα ασήμαντα.

Για να τεκμηριωθεί η αλλαγή ενός νόμου αλλά και η νέα κατεύθυνση που δίνεται πρέπει να βασίζεται σε στοιχεία, όπως, μεταξύ άλλων, το πόσες επενδύσεις έγιναν προ και κατά τη διάρκεια της κρίσης, τα ποσά που δόθηκαν, οι θέσεις εργασίας που δημιουργήθηκαν, οι τομείς στους οποίους έγιναν και η χωροθέτηση τους για να διαπιστωθούν τα αποτελέσματα του και να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα του στην επίλυση χρόνιων προβλημάτων της ελληνικής οικονομίας (πχ. αύξηση απασχόλησης, αύξηση εξωστρέφειας, μείωση περιφερειακών ανισοτήτων κλπ). Δυστυχώς τέτοια στοιχεία δεν δημοσιοποιήθηκαν (έστω και αν η οικονομική κατάσταση της χώρας υποδηλώνει έμμεσα την πλήρη αποτυχία των προηγούμενων νόμων) και επομένως η προσέγγιση μας θα είναι αναπόφευκτα ατελής και ποιοτική. Να περιμένουμε από τη Περιφέρεια να κάνει έναν απολογισμό της εφαρμογής των αναπτυξιακών νόμων και να καταθέσει προτάσεις έστω και κατόπιν εορτής;

Στα θετικά σημεία του νόμου θα πρέπει κανείς να αναφέρει:

-          Τη πρόβλεψη ενίσχυσης κατά προτεραιότητα επιχειρήσεων εξωστρέφειας και καινοτομικότητας για παραγωγή προϊόντων και υπηρεσιών υψηλής προστιθέμενης αξίας με αξιοποίηση ειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού, δικτύωση  και/ή συγχώνευση επιχειρήσεων, επιχειρήσεων με μικρό οικολογικό αποτύπωμα (άρθρα 1 & 12)

-          Την συμπερίληψη με διαφορετικό ελάχιστο μέγεθος επένδυσης των διαφορετικών κατηγοριών-τύπων επιχειρήσεων και την συμπερίληψη σε ξεχωριστές κατηγορίες των πολύ μικρών επιχειρήσεων, των συνεταιριστικών και των ΚΟΙΝ.Σ.ΕΠ. (άρθρο 6)

-          Την εξαίρεση από τις κρατικές ενισχύσεις σειράς παραγωγικών κλάδων που δεν τηρούν εξ ορισμού τις κορυφαίες προτεραιότητες της εξωστρέφειας και της καινοτομικότητας (άρθρο 7).

-          Την επαναφορά στη πρώτη γραμμή των κινήτρων τις φορολογικές ελαφρύνσεις αντί των άμεσων επιδοτήσεων γεγονός που ενισχύει τις «σοβαρές» επιχειρήσεις (άρθρο 10).

-          Την υπαγωγή σε ειδικό καθεστώς επιχειρήσεις που βρίσκονται σε μειονεκτικές περιοχές όπως είναι οι ορεινές, οι παραμεθόριες, οι νησιωτικές (για νησιά μικρότερα των 3.000 κατοίκων), οι περιοχές με υψηλή πληθυσμιακή μείωση και οι περιοχές με υψηλές μεταναστευτικές ροές (άρθρο 12).  Ενδιαφέρον θα είναι να δούμε αν τα κριτήρια αυτά θα εκτιμηθούν και αθροιστικά, αυξάνοντας τα ποσοστά ενίσχυσης όσων περιοχών πληρούν παραπάνω από ένα κριτήρια.

-          Την μακροχρόνια παρακολούθηση των επιχειρήσεων που επωφελούνται από κρατικές ενισχύσεις για το κατά πόσο τηρούνται οι δεσμεύσεις με δεδομένα τα κρούσματα που είχαμε στο παρελθόν με επιχειρήσεις που αφού πήραν τις επιδοτήσεις, είτε χρεωκόπησαν, είτε μετανάστευσαν, χωρίς κυρώσεις (άρθρο 22).

-          Την ετήσια αξιολόγηση του καθεστώτος κρατικών ενισχύσεων μέσα από έκθεση στη Βουλή και το καθεστώς διαφάνειας που προωθείται, αρκεί βέβαια στη πράξη να υλοποιηθούν γνωρίζοντας ότι η έλλειψη «ποινών» για την αθέτηση τέτοιων υποχρεώσεων οδηγεί συχνά στην απαξίωση τους (άρθρα 30 και 31). Η αξιολόγηση του καθεστώτος να πρέπει γίνεται με τη χρήση σύγχρονων εργαλείων όπως είναι εκείνο της χωρικής εκτίμησης επιπτώσεων που έχει ήδη υιοθετήσει η ΕΕ.

Στα «προβληματικά» σημεία του νομοσχεδίου θα πρέπει να αναφερθούν:

-          Η έλλειψη σαφούς δέσμευσης για το ύψος της ίδιας συμμετοχής (πέρα από το δάνειο) που δεν μπορεί παρά να είναι τουλάχιστον 20% του επενδυτικού σχεδίου και να πιστοποιείται με δέσμευση του ποσού σε έναν λογαριασμό για να αποφευχθούν πρακτικές του παρελθόντος με «καταθέσεις της μιάς μέρας».

-          Η έλλειψη σαφούς βαθμονόμησης των κριτηρίων επιλογής των επενδύσεων ώστε η εξωστρέφεια και η ανταγωνιστικότητα πραγματικά να υπερτερήσουν σε σχέση με την «ασφάλεια» των επενδυτικών σχεδίων. Γνωρίζουμε καλά ότι οι τράπεζες, αφού χρηματοδότησαν κατά καιρούς το οτιδήποτε με αποτέλεσμα τα υψηλά κόκκινα δάνεια σήμερα, προτιμούν τις «quick and dirty» επενδύσεις από τις επενδύσεις με ποιοτικά χαρακτηριστικά. Ας ελπίσουμε ότι οι σχετικές υπουργικές αποφάσεις θα δώσουν ξεκάθαρο μήνυμα για τις προτεραιότητες. Ας γίνει κατανοητό: τα νησιά δεν μπορούν να ξεπεράσουν τις ιδιαιτερότητες τους και να γίνουν ελκυστικά και ανταγωνιστικά παρά μόνο όταν βασιστούν στη ποιότητα των παραγόμενων προϊόντων και υπηρεσιών.

-          Την ενιαία λειτουργία των κριτηρίων πχ. σε ότι αφορά τις επιλέξιμες επενδύσεις αλλά και το ελάχιστο ύψος τους θεωρώντας ότι σε όλη τη χώρα μπορούν και πρέπει να αναπτυχθούν οι ίδιες επιχειρήσεις και παράλληλα το ελάχιστο μέγεθος μιας επιχείρησης για να  υποστηριχθεί μπορεί και πρέπει να είναι το ίδιο στην Αττική και στην Ανάφη ή στο Τσεπέλοβο λαμβάνοντας υπόψη τη παραγωγική δομή των επιμέρους περιοχών. Κρίσιμο στην αναπτυξιακή πολιτική είναι να καταταγούν οι περιοχές της χώρας σε 3-4 μεγάλες κατηγορίες (αστικές περιοχές μέχρι 50.000 το λιγότερο), αγροτικές περιοχές, ορεινές και νησιωτικές και τα κριτήρια να διαφοροποιηθούν ανάλογα.  

Τέλος σε ότι αφορά στη νησιωτικότητα φαίνεται να έχει ληφθεί υπόψη μόνο σε ένα κριτήριο που αφορά στην ένταξη σε ειδικό καθεστώς των νησιών με πληθυσμό λιγότερο από 3.000 κατοίκους. Θα θέλαμε να γνωρίζουμε πόσες και τι μεγέθους επενδύσεις έγιναν σ’αυτά τα νησιά τα προηγούμενα χρόνια σε σχέση με τα άλλα νησιά και με την ηπειρωτική χώρα για να διαπιστώσουμε αν η ρύθμιση αυτή είναι αποτελεσματική.

Η δική μας πρόταση για τον νησιωτικό χώρο έχει ως εξής:

-          Όλα τα νησιά –πλην Κρήτης- να υπαχθούν στην ίδια κατηγορία ενίσχυσης με αυτήν των μικρών νησιών και όχι μόνο τα νησιά κάτω των 3.000 κατοίκων, τα οποία ελάχιστα αφορούν επενδύσεις αυτού του ύψους.

-          Να μειωθούν τα κατώτερα όρια επένδυσης που επιτρέπεται να υπαχθούν στο νόμο κατά 50% για όλα τα νησιά κάτω των 5.000 κατοίκων ανεξαρτήτως επιπέδου ανάπτυξης. Αξίζει να υπογραμμιστεί ότι με βάση το άρθρο 107, παρ. 3c της Συνθήκης της Λισαβώνας τα νησιά αυτά περιλαμβάνονται στο ευνοϊκότερο καθεστώς εθνικών ενισχύσεων ανεξαρτήτως επιπέδου ανάπτυξης και επομένως δεν νοείται η χώρα μας να μην υιοθετεί αυτό το όριο.

-          Να υπάρξουν εξαιρέσεις για νέες επενδύσεις σε τουριστικά καταλύματα για τα νησιά που θεωρούνται κορεσμένα (πχ. νησιά που στο χωροταξικό του τουρισμού κατατάσσονται στη κατηγορία των αναπτυγμένων) και εκεί να επιτρέπονται μόνο αναβαθμίσεις μονάδων και επενδύσεις σε ειδικές μορφές τουρισμού.

-          Να υπάρξει δυνατότητα επανακαθορισμού των κατηγοριών δραστηριοτήτων που ενισχύονται στα νησιά μετά από εισήγηση του Συμβουλίου Νησιωτικής Πολιτικής που πρέπει επιτέλους να ενεργοποιηθεί.

-          Οι θεωρούμενες μεγάλες επενδύσεις των νησιών, των οποίων οι φάκελοι κατατίθενται και εξετάζονται κεντρικά, να κατατίθενται στη Γενική Γραμματεία Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής (ΓΓΑΙΝΠ) στην οποία να δημιουργηθεί αντίστοιχη υπηρεσία. Αλλωστε, μετά την μεταφορά της ολόκληρης της ακτοπλοϊας στη ΓΓ Ναυτιλίας, δεν υπάρχει πλέον λόγος η ΓΓΑΙΝΠ να υπάγεται στο Υπουργείο Ναυτιλίας αλλά πρέπει να μεταφερθεί στο Υπουργείο Ανάπτυξης και να αποκτήσει κεντρικό ρόλο σε όλα τα θέματα νησιωτικής πολιτικής ώστε να έχει λόγο ύπαρξης.

-          Τα νησιά να θεωρούνται ως ειδική κατηγορία σε ότι αφορά στη παρακολούθηση και αξιολόγηση της εφαρμογής του νόμου.

Οι κρατικές ενισχύσεις για την τόνωση της υποτονικής εδώ και χρόνια επιχειρηματικότητας (ας σημειωθεί ότι προ κρίσης τα ποσοστά ιδιωτικών επενδύσεων είχαν μειωθεί σημαντικά και περίπου του 60% αυτών κατευθυνόταν στην οικοδομή κυρίως στα νησιά) είναι κρίσιμος παράγοντας για την αντιστροφή της πορείας. Όμως δεν αρκούν αφού πρέπει να συνοδευτούν από μια αναπτυξιακή στρατηγική εξειδικευμένη στις μεγάλες περιοχές της χώρας που θα δίνει το πλαίσιο στους ιδιώτες, ενώ ο εξαιρετικά υψηλός αριθμός ΜΜΕ (και ειδικά πολύ μικρών επιχειρήσεων) απαιτεί αξιόπιστους και αποτελεσματικούς μηχανισμούς στήριξης τους και προώθησης της καινοτομίας, της εξωστρέφειας και των άλλων χαρακτηριστικών στα οποία δίνει προτεραιότητα το παρόν νομοσχέδιο.

Η σιωπή της Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης, της καθ’ύλη αρμόδιας αυτοδιοικητικής δομής για τον αναπτυξιακό σχεδιασμό, αλλά και των οργανώσεων των επιχειρηματιών μας τρομοκρατεί. Το ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ έχει προτάσεις και θα συνεχίσει να ενοχλεί ώστε να υπάρξει κινητοποίηση της Περιφέρειας και πρόσκληση τουλάχιστον των επικεφαλής των παρατάξεων με τους φορείς για μια σοβαρή συζήτηση.

Γιάννης Σπιλάνης

Περιφερειακός Σύμβουλος με το ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ.

Σκοπιμότητα και νομιμότητα των αποφάσεων του δημόσιου τομέα

Στη χώρα μας, ένα σημαντικό πρόβλημα που αφορά τη λειτουργία του κράτους και της αυτοδιοίκησης είναι η μη διάκριση των αποφάσεων σκοπιμότητας από αυτές της νομιμότητας, δηλαδή που απορρέουν από την εφαρμογή της υφιστάμενης νομοθεσίας. Αποτέλεσμα αυτών είναι να λέμε συχνά ότι νομοθεσία έχουμε αλλά δεν εφαρμόζεται. Γιατί; Γιατί είτε λόγω έλλειψης ελέγχων (συχνά σκόπιμης με ή χωρίς πολιτική πίεση) από τη πλευρά των υπηρεσιών και των σχετικών εισηγήσεων (που και αυτές επηρεάζονται είτε από τον ενδιαφερόμενο είτε από τη πολιτική ηγεσία), είτε λόγω της άρνησης της πολιτικής ηγεσίας που (κακώς) είναι αυτή που αποφασίζει τελικά αν θα επιβληθεί ένα μικρό ή μεγάλο πρόστιμο (και εδώ πολλές φορές η νομοθεσία επιτρέπει ευνοϊκή μεταχείριση των "δικών μας παιδιών") με βάση την υπηρεσιακή εισήγηση, τελικά η νομοθεσία παρακάπτεται.

Θα αναφέρω ένα παράδειγμα όχι από τις Σκουριές, αλλά από τα ελαιοτριβεία που το γνωρίζω καλύτερα.

Ειδικά στη Λέσβο η συντριπτική πλειοψηφία των ελαιοτριβείων λειτουργεί εδώ και 15 χρόνια παράνομα αφού δεν έχουν περιβαλλοντική άδεια από τότε που η ΕΕ άλλαξε την νομοθεσία για το ποιά απόβλητα μπρούν να διατίθενται χωρίς επεξεργασία στον φυσικό αποδέκτη. Η υπηρεσία φοβούμενη κυρώσεις λόγω παράβασης καθήκοντος δεν υπέγραφε τις άδειες, που τις υπέγραφε ο τότε αιρετός αντινομάρχης περιβάλλοντος ή ο νομάρχης πολλές φορές με τη "πολιτική κάλυψη" του Νομαρχιακού Συμβουλίου. Δηλαδή ένα σώμα αιρετών αποφάσιζε την "αναστολή" του νόμου. Οι λόγοι; Προφανείς; Να μην θιγούν επιχειρηματίες, εργαζόμενοι, αγρότες με το αντίστοιχο πολιτικό κόστος. Αυτό συνεχίστηκε και με την Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση μέχρι το 2015 όταν παρενέβει ο Εισαγγελέας και οι Επιθεωρητές Περιβάλλοντος με αποτέλεσμα τα πολιτικά όργανα να πάψουν να πέρνουν τις σχετικές "αποφάσεις" λόγω του κινδύνου να βρεθούν αυτοί αντιμέτωποι με τον εισαγγελέα για παράβαση καθήκοντος. (βλ .αναρτήσεις στο ioannispilanis.blogspot.com το 2014 & 2015). Η λειτουργία των περισσότερων δεν άλλαξε και το "πρόβλημα" εμφανίζεται κάθε φοιρά που θα γίνουν έλεγχοι. Δεν αντιμετωπίζεται κι'όλας

Τα πολιτικά όργανα (μονοπρόσωπα και πολυπρόσωπα) δεν έχουν καταλάβει ή -ακόμη χειρότερο- δεν θέλουν να καταλάβουν ότι βρίσκονται εκεί για να βρουν λύση στο θέμα πχ. χρησιμοποιώντας τις πιστώσεις του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων για το σκοπό αυτό και όχι να παρεμβαίνουν για μη εφαρμογή του νόμου. Τα προβλήματα ανά την Ελλάδα, άπειρα.

Θα αναφερθώ και σε ένα παράδειγμα χωρίς πολιτική σκοπιμότητα για να φανεί το μέγεθος του προβλήματος. Στα Πανεπιστήμια τα αιρετά όργανα (μονοπρόσωπα και πολυπρόσωπα όπως η Σύγκλητος) καλούνται να αποφασίσουν όχι μόνο αν θα διαθέσουν τις πιστώσεις τους για την υλοποίηση του χ έργου, αλλά μετά να εγκρίνουν και αν οι διαιδικασίες υλοποίησης είναι νόμιμες. Η νομιμότητα εγκρίνεται μέσω ψηφοφορίας. Πρωτοφανές....

Από την άλλη είναι επίσης κατακριτέο, όταν υπάρχει ΝΟΜΙΜΗ άδεια και ΝΟΜΙΜΗ λειτουργία μιας επιχείρισης ένα τυπικό αίτημα πχ. για συμμόρφωση στη νομοθεσία (όπως προβλέπει η διαδικασία του νόμου) πρώτα απ'όλα να πρέπει να το υπογράφει ο Υπουργός και όχι ένας διοικητικός παράγοντας και δεύτερο να υπάρχει πίεση να μην το υπογράψει ο Υπουργός παρανομώντας.

Το θέμα της διάκρισης των αποφάσεων σκοπιμότητας (αυτών που καλούνται τα αιρετά όργανα νά πάρουν πχ. για τη διάθεση των πόρων τους αλλά πάντα μέσα στα όρια της νομιμότητας) και των αποφάσεων νομιμότητας (την εφαρμογή του νόμου που αν δεν είναι σωστός πρέπει να αλλάξεικαι όχι να παραβιαστεί) είναι πολύπλοκο αλλά πρέπει να λυθεί κατά προτεραιότητα. Οι πρώτες πρέπει να φέρνουν την υπογραφή των πολιτικών οργάνων που ελέγχονται πολιτικά για αυτές και οι δεύτερες από τα διοικητικά όργανα που πρέπει να ελέγχονται διοικητικά γι'αυτό.

Η σύγχυση που επικρατεί εδώ και δεκαετίες (συχνά ακούγεται η φράση από αιρετούς "εμένα ψήφισε ο κόσμος και εγώ θα πω πως θα γίνει" που αποτυπώνει το πρόβλημα) δεν είναι τυχαία. Αποτελεί τη βάση της διαπλοκής και της διαφθοράς μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.

Απολογισμός της περιφερειακής αρχής: πολλά λόγια για να κρυφτεί η έλλειψη ουσίας και αποτελεσματικότητας. Μεγάλη η ευθύνη της Περιφερειακής Αρχής για την υποβάθμιση των διαδικασιών

Ο ετήσιος απολογισμός πεπραγμένων της περιφερειακής αρχής έγινε εκτός του πλαισίου που θέτει ο νόμος τόσο σε ότι αφορά τη διαδικασία όσο και την ουσία και ήταν προφανής η προσπάθεια της Περιφερειακής Αρχής να υποβαθμίσει μια ακόμη θεσμική λειτουργία διαφάνειας και δημόσιας διαβούλευσης που έχει θεσπίσει ο νόμος της αυτοδιοίκησης (γνωστός ως Καλλικράτης).

Πιό συγκεκριμένα, σε ότι αφορά στη διαδικασία:

- ο νόμος αναφέρει ότι ο απολογισμός πρέπει να γίνει μέχρι τις 31/1 κάθε έτους και έγινε 3 μήνες αργότερα.

- ο νόμος αναφέρει ότι το Περιφερειακό Συμβούλιο επιλέγει τον προσφορότερο χώρο για τη διεξαγωγή της συνεδρίασης. Ο Πρόεδρος του Περιφερειακού Συμβουλίου πήρε μόνος του την απόφαση ή καθ’ υπαγόρευση της κας Καλογήρου.

- ο νόμος αναφέρει ότι η συνεδρίαση ανακοινώνεται 15 τουλάχιστον ημέρες με κάθε πρόσφορο μέσο. Η συνεδρίαση ανακοινώθηκε μόλις μία εβδομάδα πριν και με τον συνήθη τρόπο (επιστολές). Βέβαια ούτε συζήτηση για ζωντανή μετάδοση της συνεδρίασης μέσα από το διαδίκτυο ώστε ο κάθε πολίτης των νησιών να μπορεί να παρακολουθήσει τη διαδικασία και να κρίνει. Σε συνδυασμό μάλιστα με την απεργία των δημοσιογράφων, η όλη διαδικασία πέρασε εντελώς απαρατήρητη.

- ο νόμος αναφέρει ότι καλούνται τα μέλη της Επιτροπής Περιφερειακής Διαβούλευσης και των κομμάτων για ενημέρωση και συζήτηση. Οι παραπάνω ενημερώθηκαν για τη συνεδρίαση (για να είμαστε τυπικά εντάξει) αλλά δεν κλήθηκαν να συζητήσουν, συνεχίζοντας τη πρακτική της υποβάθμισης όλων των θεσμών και διαδικασιών διαλόγου, συναίνεσης και συνεργασίας που θεσμοθέτησε ο "Καλλικράτης". Αποτέλεσμα να μην παραστεί ΑΠΟΛΥΤΩΣ ΚΑΝΕΝΑΣ Δήμαρχος, Πρόεδρος Επιμελητηρίου, επικεφαλής φορέα, πολίτης.

Οι ευθύνες τόσο της κας Περιφερειάρχη όσο και του κ. Προέδρου του Περιφερειακού Συμβουλίου σε ότι αφορά στην υποβάθμιση της λειτουργίας του κορυφαίου αυτού δημοκρατικού θεσμού της Περιφέρειας είναι μεγάλες. Σε ότι αφορά την αδιαφορία θεσμών και πολιτών να πληροφορηθούν το έργο της Περιφέρειας, αποτυπώνει και την αδιαφορία των πολλών για τον θεσμό. Και εδώ η ευθύνη είναι ακόμη μεγαλύτερη.

Σε ότι αφορά στην ουσία, ο νόμος αναφέρει ότι "ο απολογισμός πεπραγμένων της περιφερειακής αφορά την εφαρμογή του ετήσιου προγράμματος δράσης, την οικονομική κατάσταση και τη διοίκηση της περιφέρειας". Δηλαδή ο νομοθέτης ζητά να δημοσιοποιηθεί το αν αυτά που είχε σχεδιάσει η Περιφερειακή Αρχή υλοποιήθηκαν και αν πέτυχαν τους στόχους τους σε ότι αφορά την οικονομική ανάπτυξη της περιφέρειας, και το κατά πόσο εξυπηρετείται ο πολίτης στις συναλλαγές του με τις υπηρεσίες της Περιφέρειας.

Αντί αυτού ξεκίνησε ένας κατάλογος ομιλιών πολιτικών και υπηρεσιακών παραγόντων που ελάχιστη σχέση είχε με ένα κριτικό απολογισμό και αξιολόγηση έργου, αλλά ήταν απλά μια παράθεση κυρίως έργων και δευτερευόντως διοικητικών λειτουργιών. Προφανώς και κανείς δεν ισχυρίζεται ότι δεν γίνεται τίποτα, αλλά το ερώτημα που βάζει ο νομοθέτης είναι αν τα όσα γίνονται, γίνονται με σχέδιο και έχουν θετική επίπτωση στην ανάπτυξη και στη ζωή των πολιτών.

Δυστυχώς δεν ακούσαμε τίποτα από όλα αυτά ή για να είμαστε δίκαιοι ελάχιστα γεγονός που φανερώνει ότι δεν έχει γίνει αντιληπτός ο "προορισμός" της περιφέρειας -ειδικά σε σχέση με την κύρια αρμοδιότητα της που είναι η ανάπτυξη- ούτε από αυτούς που τον υπηρετούν, πόσο μάλλον από τον μέσο πολίτη. Αντι αυτού ακούσαμε πάλι για την υψηλή απορρόφηση του ΠΕΠ που όμως οφείλεται σε πολύ μεγάλο βαθμό σε διάφορους δικαιούχους έργων όπως οι Δήμοι, οι επιχειρήσεις, τα λιμενικά ταμεία, κρατικοί φορείς, το Πανεπιστήμιο κλπ, ακούσαμε για υλοποίηση οδικών έργων, λιμανιών, σχολείων και άλλων υποδομών, ακούσαμε για τις ελλείψεις σε μηχανικούς, γεωπόνους, οικονομολόγους κλπ.

Αντίθετα δεν ακούσαμε τίποτα για αποτελέσματα: δηλαδή για το πώς, εξ αιτίας των παρεμβάσεων, πήγε ο τουρισμός (σε αφίξεις τουριστών και έσοδα), ο αγροτικός τομέας (σε εξαγωγές προϊόντων), η μεταποίηση (παραγωγή και εξαγωγές), η απασχόληση και η ανεργία, το περιβάλλον κλπ με βάση τους στόχους που είχαν τεθεί για να διαπιστώσουμε πως συνέβαλε η δράση της περιφέρειας με τις παρεμβάσεις που αναφέρθηκαν στην βελτίωση της λειτουργίας της οικονομίας, στην ανάπτυξη.

Ενδεικτικά δεν ακούσαμε τίποτα σε ότι αφορά:

- στη προώθηση των παραγωγικών επενδύσεων και στην υποστελέχωση των δύο κρίσιμων Δ/νσεων αυτήν του Αναπτυξιακού Σχεδιασμού και αυτήν της Ανάπτυξης που έχουν αρμοδιότητα για τη έγκριση επιχορηγήσεων, την αδειοδότηση και τη παρακολούθηση της λειτουργίας των επιχειρήσεων. Προφανώς στη Περιφέρεια υπάρχουν υπηρεσίες και λειτουργίες δύο ταχυτήτων: αυτές που «βγάζουν» δελτία τύπου και αυτές που «βγάζουν» ουσία. Οι δεύτερες είναι «χαμένες από χέρι».

- στην ενεργοποίηση ενός αναπτυξιακού μηχανισμού που θα αναλάβει πρωτοβουλίες για τη καινοτομία, τη προώθηση της κοινωνικής οικονομίας, τη δικτύωση των επιχειρήσεων του πρωτογενή τομέα και του τουρισμού, τη καθιέρωση σήματος ποιότητας στις παραγωγικές δραστηριότητες, την ανάπτυξη των ειδικών μορφών τουρισμού αξιοποιώντας μοναδικούς πόρους και υποδομές όπως είναι τα θερμά νερά, οι περιβαλλοντικοί πόροι, τα τουριστικά καταφύγια, οι συνεδριακοί χώροι που βρίσκονται διάσπαρτοι σε ολόκληρη τη Περιφέρεια και είτε υπολειτουργούν είτε είναι εντελώς κλειστοί. Μετά την αρνητική απάντηση που έδωσε η Αποκεντρωμένη Διοίκηση στη προσπάθεια σας να φτιάξει η Περιφέρεια νέα Αναπτυξιακή Εταιρεία, η άμεση ενεργοποίηση της ΕΝΑ Χίου -αφού πάρει περιφερειακή και πολυμετοχική διάσταση με τη συμμετοχή της ΠΕΔ Β.Αιγαίου και των Επιμελητηρίων- αποτελεί επιτακτική ανάγκη. Πρέπει να τονίσουμε ότι η σωστή λειτουργία μιας δυναμικής Αναπτυξιακής Εταιρείας αποτελεί μονόδρομο για να μην ξανακούσουμε ότι και η προγραμματική σύμβαση για τα Θέρμα δεν έχει ακόμη υπογραφεί ή ότι δεν έχουν γίνει ενέργειες σχετικά με την λειτουργία σφαγείου στη Σάμο ώστε να πάψουν πρακτικές παράνομης λειτουργίας, προβλημάτων δημόσιας υγείας και ασφάλειας των καταναλωτών, πάταξης της φοροδιαφυγής ή ότι το Κέντρο Περιβαλλοντικής Ενημέρωσης Καλλονής …θα λειτουργήσει.

- στην εξοικονόμηση πόρων από την έγκαιρη διευθέτηση των εκκρεμοτήτων των υπό εκκαθάριση αναπτυξιακών εταιρειών ΑΕΝΑΛ (Lesvos Shop), ΕΤΑΣ, ΟΤΟΝΑΣ ώστε να μην ξαναζήσει η Περιφέρεια τον εξευτελισμό της κατάσχεσης των επίπλων από δικαστικό επιμελητή – αφού αργά η γρήγορα τα δικαστήρια θα «τιμωρήσουν» την Περιφέρεια, αλλά και να ξεκαθαρίσουν οι πολιτικές ευθύνες αυτών που τις χρεοκόπησαν.

- στη προστασία του περιβάλλοντος για την μη λειτουργία των Κλιμακίων Περιβαλλοντικού Ελέγχου σε Χίο και Σάμο, τους λόγους που δεν λειτουργούν και τις συνέπειες που αυτό έχει στη υποβάθμιση του Περιβάλλοντος. Εχουμε επισημάνει κατ’επανάληψη στην Επιτροπή Περιβάλλοντος ότι η σωστή διαχείριση του σημαντικού αυτού αναπτυξιακού πόρου χρειάζεται ένα ολοκληρωμένο σύστημα παρακολούθησης.

- στην εξυπηρέτηση των πολιτών, αφού θέματα όπως αυτά της λειτουργίας της Δ/νσης Μεταφορών ώστε να γίνονται οι εξετάσεις των υποψηφίων οδηγών έρχονται ως διαμαρτυρίες των ενδιαφερόμενων στο Περιφερειακό Συμβούλιο.

- στις δράσεις του Περιφερειακού Ταμείου από τη διαχείριση των ίδιων εσόδων του και τη συμμετοχή του σε προγράμματα, αλλά και τα αποτελέσματα των προγραμμάτων αυτών για τη Περιφέρεια.

- στη λειτουργία του ΚΕΚΑΠΕΛ, ενώ είναι γνωστό ότι το επίπεδο κατάρτισης του ανθρώπινου δυναμικού της Περιφέρειας (εργοδοτών, εργαζομένων και ανέργων) είναι ιδιαίτερα χαμηλό και απαιτούνται ενέργειες μεγάλης εμβέλειας για να βελτιωθεί η κατάσταση. 

- τέλος δεν ακούσαμε τίποτα συγκεκριμένο για τις δράσεις διαχείρισης του μεταναστευτικού με συγκεκριμένα ποσά που δαπανήθηκαν και για ποιες δράσεις και το πώς οι υπηρεσίες της Περιφέρειας εργάστηκαν σε συνεργασία με την  Ύπατη Αρμοστεία, τους Δήμους, τις ΜΚΟ, τους εθελοντές και το κράτος για να διαχειριστούν το πρόβλημα. Ούτε βέβαια πληροφορηθήκαμε για τη «μεγάλη επιτυχία» που ανακοίνωσε η κα Περιφερειάρχης πριν 6 μήνες, τη δημιουργία του ξενώνα, που ξεχάστηκε ήδη αφού δεν υπάρχει καμία προετοιμασία.

Ακόμη δεν είχαμε καμία ενημέρωση από τη συμμετοχή της κας Καλογήρου τόσο στην ΕΝΠΕ αλλά και στην Επιτροπή Παράκτιων Περιφερειών της ΕΕ (CRPM) με τη λειτουργία γραφείου στις Βρυξέλλες και τις συγκεκριμένες πρωτοβουλίες που έχει πάρει πχ. για τη προώθηση πολιτικής νησιωτικότητας σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο. Εκτός αν η εξωστρέφεια της Περιφέρειας (την οποία χαιρετήσαμε ως θετική ενέργεια) δεν έχει άλλο στόχο πέρα από την ανάπτυξη προσωπικών δημοσίων σχέσεων και την δικαιολόγηση ταξιδιών.

Σε μια ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο για τη χώρα και ειδικά για τη περιφέρεια που μεταφράζεται με τον περιορισμό της οικονομικής δραστηριότητας, και αύξηση της ανεργίας και της μετανάστευσης, η ουσιαστική αξιοποίηση των περιορισμένων οικονομικών και ανθρώπινων πόρων είναι υποχρέωση όλων μας. Δεν υπάρχουν περιθώρια για αντιπολιτευτικές αντιπαραθέσεις και κορώνες, αλλά ανάγκη για ουσιαστικές και παραγωγικές διαδικασίες για την αντιμετώπιση των συσσωρευμένων προβλημάτων. Απαιτείται σχεδιασμός, αξιολόγηση και δημόσια λογοδοσία.

Το ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ μέσα από την αυστηρή αλλά τεκμηριωμένη κριτική που συνοδεύεται πάντα από προτάσεις, προτάσσει το γενικό συμφέρον.

Γιάννης Σπιλάνης

Περιφερειακός Σύμβουλος