Το προσφυγικό-μεταναστευτικό: το ΠΣ είναι όργανο λήψης αποφάσεων και πρέπει να συζητά επί σχεδίου δράσης

Ενας σχεδόν χρόνο μετά τη προηγούμενη συζήτηση του μεταναστευτικού, έρχεται ξανά το θέμα στο ΠΣ.

Όπως είχαμε τονίσει και πέρσι, το ΠΣ οφείλει να συζητά όλα τα θέματα που απασχολούν τις ζωή των νησιωτών όχι για «εκτόνωση» των συμμετεχόντων ή για τις όποιες πολιτικές σκοπιμότητες, αλλά με στόχο να διαμορφώνει αποφάσεις-προτάσεις για παρεμβάσεις πού είτε θα υλοποιήσει η ίδια η Περιφέρεια -εφόσον έχει την αρμοδιότητα- είτε θα εισηγείται στους καθ’ ύλη φορείς αρμόδιους φορείς για να τις υλοποιήσουν. Παραμένει λοιπόν το ερώτημα αν η Περιφέρεια έχει αρμοδιότητα στο θέμα, ποια είναι αυτή και πως την υλοποιεί και αν όχι ποιος την έχει και αν η Περιφέρεια μπορεί σε κάτι να συμβάλει με τις προτάσεις της και τις δράσεις της

Το ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ δεν θεωρεί σκόπιμο να τοποθετηθεί γενικά και αόριστα στο θέμα δίνοντας έμφαση είτε στο «συναισθηματικό» του θέματος, είτε σε θέματα που αφορούν άλλους και δεν μπορεί να επηρεάσει. Αντίθετα θεωρεί ότι ο μόνος τρόπος εξυπηρέτησης των συμφερόντων των νησιωτών είναι, αφού κάνει μια πολύ σύντομη αποτίμηση της κατάστασης, να καταθέσει προτάσεις για το πώς μπορεί να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα που δημιουργεί το προσφυγικό στις τοπικές κοινωνίες και ιδιαίτερα στο ρόλο που μπορεί να έχει η Περιφέρεια στη διαχείριση της κρίσης.

Κατά την άποψη μας, το προσφυγικό-μεταναστευτικό:

-          Αποτελεί για τη χώρα μας ουσιαστικά μια εμπόλεμη κατάσταση χωρίς πόλεμο που αλλάζει διαρκώς μορφή και ένταση, αφού αλλάζουν οι εξωτερικές συνθήκες που το δημιουργούν αλλά και το ρυθμίζουν, με αποτέλεσμα να χρειάζεται διαρκώς αναπροσαρμογή των χειρισμών στη διαχείριση του. Ετσι μετά τις αθρόες αφίξεις μεταναστών το 2015, με βάση την ισχύουσα αλλά ιδιαίτερα εύθραυστη συμφωνία η έμφαση σε τοπικό επίπεδο εστιάζεται στην δημιουργία καλύτερων συνθηκών παραμονής των μεταναστών στα νησιά που ξεκινά από τις κατάλληλες εγκαταστάσεις παραμονής (μεγάλης διάρκειας απ’ότι φαίνεται) μέχρι και το θέμα της εκπαίδευσης των παιδιών αλλά και της ενδεχόμενης  ενσωμάτωσης τους. 

-          έχει δημιουργήσει ένα ανεπανάληπτο κύμα αλληλεγγύης από Ελληνες και την παγκόσμια κοινότητα που μαζί με τις ΜΚΟ και τους επίσημους φορείς αγωνίστηκαν να διαχειριστούν τις χιλιάδες ατόμων που διακινήθηκαν ειδικά από τα νησιά μας και τώρα τη διαχείριση της παραμονής των εγκλωβισμένων, μέχρι να υπάρξει κάποια απόφαση. Παράλληλα υπάρχουν και όλοι αυτοί που επωφελούνται εκμεταλλευόμενοι τον ανθρώπινο πόνο και αυτό δεν αφορά μόνο τους διακινητές αλλά και πολλούς άλλους πάνω στο έδαφος των νησιών μας.

-          έχει δημιουργήσει «κερδισμένους» και «χαμένους» στις τοπικές κοινωνίες. Από την μια μεριά δημιούργησε υψηλούς τζίρους για σειρά επιχειρήσεων μόνιμων ή προσωρινών, θέσεις εργασίας και άλλα εισοδήματα σε επαγγελματικές τάξεις που σε άλλους επέτρεψαν να αντιμετωπίσουν την κρίση και σε άλλους να βγάλουν πολλαπλά εισοδήματα κυρίως σε επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στα ανατολικά τμήματα των νησιών μας. Από την άλλη πλευρά έχουν δημιουργηθεί προβλήματα, ειδικά σε επιχειρήσεις του τουριστικού τομέα, τους εργαζόμενους σε αυτές και τους προμηθευτές τους που δραστηριοποιούνται στις άλλες περιοχές, αφού η τουριστική κίνηση από το εξωτερικό ήταν ιδιαίτερα μειωμένη για το 2016 και τουλάχιστον προβληματική για το 2017 αλλά και τις επόμενες χρονιές αν δεν υπάρξουν οι κατάλληλες πολιτικές.

-          έχει δημιουργήσει πολλές πιέσεις σε υπηρεσίες και δομές όπως τις δομές παροχής υγείας, θαλάσσιας και χερσαίας αστυνόμευσης, στα συστήματα διαχείρισης στερεών αποβλήτων και νερού.

Ο ρόλος της αυτοδιοίκησης οφείλει να είναι ουσιαστικός στη διαχείριση του προσφυγικού ρεύματος, ιδιαίτερα στα νησιά όπου η παρουσία του κεντρικού κράτους είναι περιορισμένη. Ενώ είναι ένα από τα θέματα για τα οποία δεν υπάρχουν αρμοδιότητες στον χάρτη της αυτοδιοίκησης, θα έπρεπε να υπάγεται στις διατάξεις περί Πολιτικής Προστασίας και Εκτάκτων Αναγκών και να ενεργοποιούνται με απόφαση του αρμόδιου Υπουργείου με βάση συγκεκριμένα υπαρκτά σχέδια, αλλά και άμεσες δυνατότητες παρέμβασης. Αντίθετα διαπιστώσαμε ότι ενώ οι υπηρεσίες υπάρχουν σε επίπεδο Περιφέρειας και Δήμου, δεν υπάρχουν τα αντίστοιχα σχέδια με αποτέλεσμα τα ΠΣΕΑ να απουσιάζουν παντελώς από την όποια  δράση, έστω συντονιστική, με τρόπο ανάλογο με αυτόν των φυσικών καταστροφών. Επομένως εμφανίζεται η εικόνα ότι καμια υπηρεσία δεν είναι αρμόδια.

Με βάση τα βασικά προβλήματα που αναφέραμε προηγούμενα και λαμβάνοντας υπόψη  ότι η βελτίωση της λειτουργίας των αρμόδιων υπηρεσιών του κράτους και των ΗΕ στην ταυτοποίηση των προσφύγων και στη ρύθμιση των ροών ανάλογα με τις συνθήκες που επικρατούν, ερώτημα είναι ποιος είναι ο ρόλος της Περιφέρειας. Από τη κατανομή των αρμοδιοτήτων στη Περιφέρεια με βάση τον Καλλικράτη, η Περιφέρεια μπορεί να παρέμβει σε θέματα δημόσιας υγείας και σε θέματα έκτακτης ανάγκης. Ταυτόχρονα η Περιφέρεια έχει καθοριστικό ρόλο στον αναπτυξιακό τομέα και ειδικά στον τουρισμό. Όμως ποια είναι η δράση της Περιφέρειας όταν η ίδια δεν λειτούργησε τη Διαπαραταξιακή Επιτροπή που συστήθηκε με δική της πρωτοβουλία; Αδικα χαιρετίσαμε θετικά τη περσινή πρωτοβουλία, ενώ σήμερα δεν είχαμε τοποθέτηση της Περιφερειακής Αρχής.

Ειδικότερα η κα Καλογήρου θα έπρεπε να μας πει ποια ήταν η συνέχεια που έδωσε:

-  στην εγκεκριμένη πρόταση με χρηματοδότηση από την Τράπεζα του Συμβουλίου της Ευρώπης για δομή ασυνόδευτων ανηλίκων

- στη απορρόφηση χρηματοδοτήσεων από την ίδια Τράπεζα που όπως πληροφορηθήκαμε διέθεσε 400.000€ που έμειναν αζήτητα, ενώ θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για θέματα δημόσιας υγείας όπου και υπάρχει ρητή αρμοδιότητα

- στη διεκδίκηση κονδυλίων από άλλους φορείς πχ. Ταμείο Ασύλου για άλλες παρεμβάσεις

- στη υλοποίηση δράσεων για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων του προσφυγικού στον τουρισμό

Αφού μέσα σε ένα χρόνο τίποτα δεν έχει γίνει, οφείλουμε να επανέλθουμε στις περσινές μας προτάσεις:

-          Στη λειτουργία ενός συντονιστικού οργάνου στο πλαίσιο της Περιφερειακής Επιτροπής Διαβούλευσης  με τη συμμετοχή που θα επισημαίνει τα άμεσα και έμμεσα προβλήματα που δημιουργεί το μεταναστευτικό όπως είναι το θέμα διαχείρισης ναυαγίων και εγκαταλελειμμένων πλοίων, διαχείρισης στερεών αποβλήτων, θεμάτων δημόσιας υγείας όπου υπάρχουν αρμοδιότητες της Περιφέρειας ώστε να υπάρχει αποτελεσματική δράση, αλλά και τα κατάλληλα αιτήματα που εθνικούς και διεθνείς φορείς για οικονομική ενίσχυση και στελέχωση.

-          Την ενεργοποίηση και τον συντονισμό των υπηρεσιών που ασχολούνται με θέματα τιμών και αισχροκέρδειας για περιορισμό του προβλήματος

-          Στην επεξεργασία σχεδίου αντιμετώπισης της τουριστικής κρίσης.  

Δυστυχώς η Περιφερειακή Αρχή μέχρι τώρα:

- έχει περιοριστεί σε συναντήσεις «υψηλού επιπέδου» χωρίς όμως να καταθέτει συγκεκριμένες και κοστολογημένες προτάσεις ενταγμένες σε ένα σχέδιο δράσης.

- «απενεργοποίησε» την Επιτροπή Διαχείρισης της Κρίσης που είχε συσταθεί κατά προτροπή της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Τουρισμού και επιδίδεται σε επικοινωνιακές συναντήσεις χωρίς συγκεκριμένο περιεχόμενο, ενώ δεν φαίνεται να διεκδίκησε ή να αξιοποίησε τους πρόσθετους πόρους που πήρε για το λόγο αυτό το Υπουργείο Τουρισμού όπως μάθαμε πρόσφατα από τον Αναπληρωτή Υπουργό Ανάπτυξης. Αντίθετα όπως φαίνεται από τα δημοσιεύματα μετά από 20 μήνες δεν κατάφερε ούτε καν να συντονίσει τους φορείς ώστε να κατατεθεί μια πρόταση.

- δεν χρησιμοποίησε μέχρι τώρα τους πρόσθετους πόρους που πήρε από τη Κυβέρνηση για να υλοποιήσει ένα αναπτυξιακό σχέδιο που να αντιμετωπίζει τη προσφυγική κρίση στον τομέα αρμοδιότητα της που είναι ο αναπτυξιακός σχεδιασμός και ειδικά ο τουριστικός σχεδιασμός και η αντιστροφή της τουριστικής εικόνας στο εσωτερικό και στο εξωτερικό. Αντίθετα διαθέτει όλους τους πόρους σε έργα οδικού δικτύου. Ερώτημα παραμένει πως αξιοποιήθηκαν όσοι πόροι έχουν έρθει στη Περιφέρεια για το προσφυγικό και πως θα αξιοποιηθούν τα 25 εκ. που διαθέτει η Κυβέρνηση από εθνικούς πόρους. Ούτε το ετήσιο σχέδιο που θα «εγκριθεί» από την απόλυτα υποβαθμισμένη Επιτροπή Διαβούλευσης στην αρχή της εβδομάδας πείθει για κάτι τέτοιο.

Τελειώνοντας ως ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ θα υποστηρίξουμε ότι έστω και σήμερα χρειάζεται να υπάρξει σχέδιο για την αντιμετώπιση τόσο των προβλημάτων που χρονίζουν, όσο και των όσων μας προέκυψαν λόγω του μεταναστευτικού.

Ως ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ έχουμε αποδείξουμε ότι θέλουμε να είμαστε χρήσιμοι για τα νησιά μας με ουσιαστική συμμετοχή και συγκεκριμένες προτάσεις που ο κάθε πολίτης του Β.Αιγαίου μπορεί να βρει στο fb και στη σελίδα μας. Είμαστε εδώ και περιμένουμε έστω και σήμερα το ΠΣ να ενεργοποιήσει την Επιτροπή Διαχείρισης της Κρίσης του Μεταναστευτικού για να σχεδιάσει τα επόμενα βήματα, αφού το πρόβλημα αυτό δεν θα τελειώσει σύντομα,.

Γιάννης Σπιλάνης

ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ

ΕΠΕΡΩΤΗΣΗ ΠΡΟΣ την κα ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΧΗ

Θεμα: Αναπτυξιακός Σχεδιασμός και Απολογισμός Εργου Περιφέρειας

Κα Περιφερειάρχη,

Με βάση το άρθρο 185 του ν.3852/10 η Περιφερειακή Αρχή οφείλει μέχρι τις 31/1 κάθε έτους να παρουσιάσει τον απολογισμό του προηγούμενου έτους της Περιφερειάρχου και της Εκτελεστικής Επιτροπής. Σήμερα 21/3, δύο σχεδόν μήνες από την ημερομηνία αυτή δεν υπάρχει καμία σχετική ενημέρωση.

Το θέμα θα μπορούσε να θεωρηθεί τυπικό, ειδικά αν η περιφερειακή αρχή προκρίνει να κάνουν απολογισμό οι υπηρεσίες και όχι εσείς η ίδια και η Εκτελεστική Επιτροπή όπως ορίζει ο νόμος, αν το πνεύμα του νόμου δεν όριζε ότι αυτή η διαδικασία αυτή έχει ως στόχο να ενημερωθούν οι πολίτες της Περιφέρειας για όσα έχουν συμβεί τον ένα χρόνο και για τις μελλοντικές δεσμεύσεις της περιφερειακής αρχής.

Όμως η ενημέρωση αυτή είναι σημαντική και για τα μέλη του Περιφερειακού Συμβουλίου που μέχρι σήμερα δεν έχουμε ΚΑΜΜΙΑ ενημέρωση σε ότι αφορά την υλοποίηση όσων έχουμε αποφασίσει, αλλά και για τη λειτουργία των υπολοίπων δομών (Περιφερειακό Ταμείο Ανάπτυξης, ΚΕΚΑΠΕΛ, Γραφείο Βρυξελλών, Διαχειριστική Αρχή) των οποίων ο ρόλος είναι συμπληρωματικός.

Μεταξύ άλλων δεν έχουμε ενημερωθεί:

-          Πως προχωρά η εκτέλεση του επιχειρησιακού προγράμματος της Περιφέρειας και ποιοι είναι οι δείκτες υλοποίησης και αποτελεσμάτων

-          Πως προχωρά η υλοποίηση του ΠΕΠ, ποιοι είναι οι δείκτες υλοποίησης και αποτελεσμάτων

-          Για την εκτέλεση του τεχνικού προγράμματος 2016: τι ψηφίστηκε και τι υλοποιήθηκε

-          Για την εκτέλεση του τακτικού προϋπολογισμού 2016: τι ψηφίστηκε και τι υλοποιήθηκε

-          Για το επιχειρησιακό πρόγραμμα πολιτισμού: τι ψηφίστηκε το 2015 και τι υλοποιήθηκε μέχρι σήμερα

-          Για το ετήσιο πρόγραμμα τουρισμού 2016: τι ψηφίστηκε και τι υλοποιήθηκε

Ταυτόχρονα ενημερωνόμαστε μέσω του τύπου ότι:

-          Το Υπουργείο Ανάπτυξης έδωσε το 2016 πρόσθετη επιχορήγηση 8.000.000€ στη Περιφέρεια για την αντιμετώπιση του μεταναστευτικού το οποίο δεν γνωρίζουμε πως υλοποιήθηκε

-          Το Υπουργείο Ανάπτυξης έδωσε πρόσθετη χρηματοδότηση στο Υπουργείο Τουρισμού για τη προβολή των νησιών που πλήγηκαν από το μεταναστευτικό και ότι η Περιφέρεια δεν έχει καταθέσει πρόταση, ενώ το προσφυγικό υπάρχει εδώ και 20 μήνες

-          Το Υπουργείο Ανάπτυξης δίνει κατ’αρχή ενίσχυση 25.000.000 € στους φορείς της Περιφέρειας Β.Αιγαίου και δεν γνωρίζουμε αν υπάρχει σχεδιασμός για την απορρόφηση των χρημάτων αυτών και προς ποια κατεύθυνση, όταν διαρκώς «τονίζουμε» για ανεπάρκεια πόρων και περικοπές προϋπολογισμών και όταν ο τουρισμός αποτελεί τον «μεγάλο χαμένο» της προσφυγικής κρίσης.

Με βάση τα παραπάνω κα Περιφερειάρχη σας ζητούμε

- να μας ενημερώσετε τόσο απολογιστικά για όσα έχουν γίνει και να μας παρουσιάσει τον σχεδιασμό για το επόμενο διάστημα

- να προγραμματίσετε άμεσα τον απολογισμό πεπραγμένων της Περιφερειάρχη και της Εκτελεστικής Επιτροπής με βάση τα όσα προβλέπει το νόμος σε ότι αφορά τη διαδικασία και τη δημοσιότητα (άρθρο 185, παρ. 2-4) και να ενημερώσετε σχετικά το ΠΣ  .

Μυτιλήνη 21/03/2017

Γ.Σπιλάνης

Περιφερειακός Σύμβουλος και Επικεφαλής της παράταξης ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ

ΣΑΝ ΝΑ ΜΗΝ ΠΕΡΑΣΕ ΜΙΑ ΜΕΡΑ ….. ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ

Το γνωστό αυτό τραγούδι θυμίζει έντονα τον τρόπο που λειτουργεί η Περιφερειακή Αρχή 2,5 χρόνια μετά την ανάληψη των καθηκόντων της. Σε κάθε συνεδρίαση του ΠΣ επιβεβαιώνεται η αδυναμία της στην άσκηση της σημαντικότερης αρμοδιότητας που ο νομοθέτης έχει αναθέσει στην αιρετή αυτοδιοίκηση 2^ου βαθμού, που είναι ο αναπτυξιακός σχεδιασμός. Ο σχεδιασμός αυτός έπρεπε να έχει εκπονηθεί σε συνεργασία με τους άμεσα ενδιαφερόμενους στο πλαίσιο της Περιφερειακής Επιτροπής Διαβούλευσης και να αποτελεί κύριο θέμα των συνεδριάσεων του Περιφερειακού Συμβουλίου που θα έπρεπε να εξειδικεύει και να δίνει το πλαίσιο εφαρμογής του. Αντίθετα συνεχίζονται συμπεριφορές που παραπέμπουν στην προ κρίσης εποχή σε τέτοιο βαθμό που σου έρχεται να πεις ότι ευτυχώς που η δημοσιονομική κρίση έχει περιορίσει τους διαθέσιμους πόρους.

Μόνο θλίψη μπορεί να προκαλέσει ο τρόπος που η περιφερειακή αυτοδιοίκηση χειρίζεται θέματα που έπρεπε να έχουν προ πολλού σημάνει «συναγερμό» όπως αυτό της δακοκτονίας αφού έχει άμεση επίδραση στη ποιότητα ενός βασικού αγροτικού προϊόντος κυρίως για τη Λέσβο και δευτερευόντως για τη Σάμο, την Ικαρία και τη Χίο. Ενώ θα έπρεπε εδώ και καιρό να έχει αντιμετωπιστεί η πανθομολογούμενη «ακριβή» και «αναποτελεσματική» δακοκτονία όπως υλοποιείται εδώ και χρόνια, στο πλαίσιο μιας δυναμικής και επιθετικής ολοκληρωμένης στρατηγικής για το λάδι μέσα στη λογική «από το χωράφι στο ράφι», απλά «παρακολουθεί τις εξελίξεις και διαμαρτύρεται» με τις τιμές του λαδιού στο ναδίρ (όπως γράφτηκε πρόσφατα) και τις παραγόμενες ποσότητες να κατρακυλούν από χρόνο σε χρόνο.

Τι και αν η κα Καλογήρου δήλωνε στην αρχή της θητείας της ότι δημιούργησε «Επιτροπή Αγροτικής Ανάπτυξης» επειδή δίνει ιδιαίτερη σημασία στον πρωτογενή τομέα; Πως εκφράζεται αυτό; Με ποιες συγκεκριμένες πρωτοβουλίες που θα αναστρέψουν τη πορεία αυτή; Ποιες είναι οι συζητήσεις με τους εμπλεκόμενους φορείς και που έχουν καταλήξει; Απολύτως τίποτα. Και οι παρεμβάσεις των περιφερειακών συμβούλων να κινούνται σε λογικές παρελθόντος όταν «λεφτά υπήρχαν» για τη δημιουργία «στρατιών ημετέρων» μέσα από τη δακοκτονία. Τι και αν η σημερινή πραγματικότητα είναι διαφορετική απ’ ότι πριν μια δεκαετία με την εξάπλωση της βιολογικής παραγωγής και την εγκατάλειψη πολλών εκτάσεων ελαιώνων, παράλληλα με την ευρύτερη συνειδητοποίηση των αρνητικών συνεπειών από τη χρήση φυτοφαρμάκων στην ανθρώπινη υγεία εξελίξεις, γεγονότα που θα έπρεπε να είχαν οδηγήσει στον πλήρη ανασχεδιασμό του έργου αυτού κάτω από την ευθύνη της Περιφέρειας. 

Μέσα στη κατάσταση αυτή, η αλλαγή στη διαδικασία προμήθειας φαρμάκων στη δακοκτονία - που φαίνεται να επιβάλει η πρόσφατη απόφαση του νομικού Συμβουλίου του Κράτους στα συναρμόδια Υπουργεία διαπιστώνοντας ότι η αρμοδιότητα της δακοκτονίας έχει μεταφερθεί στο σύνολο της στις Περιφέρειες με βάση το άρθρο 186 του 3852/10 (Καλλικράτης)- έρχεται να δημιουργήσει θύελλες στα τελματωμένα νερά. Γιατί αυτή η αρμοδιότητα δεν μεταφέρθηκε από την αρχή ισχύος του νόμου; Δεν θα μάθουμε όσοι δεν «παροικούμε στην Ιερουσαλήμ». Αποτέλεσμα των παραπάνω είναι ότι αντί το Περιφερειακό Συμβούλιο να ασχολείται με θέματα ουσίας της αγροτικής ανάπτυξης και ειδικά της ελαιοκαλλιέργειας, η συζήτηση να εστιάζεται στο ποιος θα αγοράσει τα φάρμακα και αν προλαβαίνει, που είναι ένα θέμα καθαρά διοικητικό. Αλλωστε και η προηγούμενη συζήτηση που αφορούσε την ελαιοκαλλιέργεια είχε να κάνει με το αν θα συναινέσουμε ή όχι στη παράνομη λειτουργία των ελαιοτριβείων «καταργώντας» τον νόμο και όχι το πώς θα βοηθήσουμε ώστε το παραγόμενο προϊόν να είναι ποιοτικό και να δίνει ικανοποιητικά εισοδήματα σε όλη την αλυσίδα παραγωγής.

Μια αντίστοιχη εικόνα επικρατεί στον πολιτισμό και στον τουρισμό, θέματα που βρίσκονται στην αρμοδιότητα της Περιφερειάρχη δεδομένου ότι στο πρόσφατο ορισμό αντιπεριφερειαρχών δεν έδωσε αυτές τις αρμοδιότητες. Εχοντας εγκαταλείψει από την αρχή το φιλόδοξο και ανεδαφικό σχέδιο δράσης στον Πολιτισμό που είχε εισηγηθεί η κα Θαλασσινού πριν 2 χρόνια, επιστρέψαμε στις καλές εποχές που μοιράζονταν άφθονα χρήματα όχι για την ανάπτυξη της πολιτιστικής παραγωγής ή τη σύνδεση πολιτισμού και τουρισμού, αλλά για τη χρηματοδότηση «φιλικών» εκδηλώσεων για εσωτερική κατανάλωση. Ετσι καταλήγει κανείς στο να λέει ευτυχώς που «χρήματα δεν υπάρχουν».

Στον τουρισμό η κατάσταση παραμένει στο απόλυτο μηδέν. Αλλωστε δεν χρειάστηκε να συσταθεί Επιτροπή Τουρισμού, ούτε να εκπονηθεί περιφερειακό σχέδιο δράσης (παρά τη αντίθετη διαβεβαίωση που έδινε ο εκτελεστικός γραμματέας στην ημερίδα που οργάνωσαν  την Κυριακή που μας πέρασε ο Δήμος Λέσβου και το Πανεπιστήμιο Αιγαίου), αλλά να συνεχιστεί η παλαιά πρακτική των εκθέσεων ως βασικό εργαλείο προβολής. Επίσης η Επιτροπή διαχείρισης της κρίσης εξ αιτίας του προσφυγικού που συστάθηκε μετά από προτροπή της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Τουρισμού τον Σεπτέμβριο του 2015 λειτούργησε τυπικά για δύο μήνες και μετά διαλύθηκε σιωπηρά γιατί απλά ….δεν υπήρχε ανάγκη. Όλα τα θέματα είχαν λυθεί. Τι και αν οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι το προσφυγικό –που έβαλε κυριολεκτικά τη Λέσβο στον παγκόσμιο χάρτη – δεν μπορεί να αποσιωπηθεί αλλά οφείλουμε να το διαχειριστούμε αξιοποιώντας ότι ευκαιρίες μας προσφέρει.

 Τι και αν όλες οι έρευνες δείχνουν ότι οι τουρίστες αντλούν πληροφόρηση είτε από φίλους και συγγενείς είτε από το διαδίκτυο και όχι από εκθέσεις και έντυπα, ενώ και αυτός ο ρόλος των πρακτόρων ως διαμεσολαβητών έχει περιοριστεί εντυπωσιακά. Εμείς σταθεροί στις …..παραδόσεις που δεν έχουν αποδώσει την τελευταία 20ετία τίποτα όπως δείχνουν και τα στοιχεία αφίξεων αλλοδαπών τουριστών με charter αποφασίσαμε να προβάλουμε τη Λέσβο στην ……Εκθεση του Αρζεμπαϊτζαν. Πώς να αποδώσουν άλλωστε αφού οι ειδικοί στο marketing που μίλησαν στην ίδια ημερίδα επιβεβαίωσαν τα προφανή: δεν έχει εστιάσει στους πόρους που προβάλει κατά προτεραιότητα, δεν έχει προχωρήσει σε δημιουργία εικόνας, δεν έχει …. δεν έχει , δεν έχει …. Μετά από τα όσα χρήματα ξοδεύτηκαν τόσα χρόνια που «λεφτά υπήρχαν» και όσα,  -πολύ λιγότερα- συνεχίζουν να δαπανώνται σήμερα.       

Ο αυτοσχεδιασμός της δράσης της Περιφερειακής Αρχής αποτυπώνεται και στις συνεχείς αναθεωρήσεις του προϋπολογισμού, που υλοποιείται χωρίς ούτε καν ετήσιο σχέδιο αλλά με βάση ότι προκύψει.

Και αν παρά τη μη τήρηση των ορθών διαδικασιών υπήρχε αποτέλεσμα, θα μπορούσε κανείς να κάνει τα «στραβά μάτια». Όμως το μηδενικό αποτέλεσμα επιβάλει παρεμβάσεις σε όλα τα επίπεδα.

Ως ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ θα περιμένουμε να τοποθετηθούμε εφ’ όλης της ύλης στην αναμενόμενη ετήσια δημόσια συνεδρίαση για τον απολογισμό της δράσης του 2016 που με βάση τον νόμο θα έπρεπε να είχε γίνει ήδη μέχρι το τέλος Γενάρη. Ας ελπίσουμε ότι αυτή τη χρονιά δεν θα έχουμε τους μακροσκελείς απολογισμούς των υπηρεσιών, αλλά μια παρουσίαση του αναπτυξιακού έργου της Περιφέρειας και του έργου των φορέων που εποπτεύει (Περιφερειακό Ταμείο, ΚΕΠΑΕΛ, Γραφείο Βρυξελλών). 

Ως ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ έχουμε δημόσια τοποθετηθεί για τις αλλαγές που πρέπει να υπάρξουν στον Καλλικράτη έτσι ώστε:

- να ξεχωρίσουν οι αρμοδιότητες μεταξύ του κεντρικού κράτους και της αυτοδιοίκησης με στόχο να είναι αποκλειστικές ώστε να έχει πλήρως την ευθύνη της εφαρμογής τους, αντικαθιστώντας τον αναχρονιστικό κατάλογο «αρμοδιοτήτων» που περιλαμβάνει σήμερα ο νόμος

- να βρεθούν οι νομικές διαδικασίες ώστε η μη τήρηση των διαδικασιών που προβλέπει ο νόμος να συνεπάγεται κυρώσεις για τη περιφερειακή αρχή που δεν τις τηρεί.

- να ξεκαθαριστεί ότι η εφαρμογή της νομιμότητας δεν είναι αντικείμενο απόφασης αιρετών οργάνων (μονοπρόσωπων και πολυπρόσωπων), αλλά της διοίκησης.

-   να είναι το Περιφερειακό Συμβούλιο το κέντρο λήψης των αποφάσεων σε ότι αφορά την αναπτυξιακή πορεία της περιφέρειας ούτε ένα γρανάζι τυπικής έγκρισης διαδικασιών ούτε forum διαλόγου και διαμαρτυριών.

- να είναι δεσμευτική η ενεργοποίηση των συμμετοχικών διαδικασιών στη λήψη των αποφάσεων όπως είναι  η Περιφερειακή Επιτροπή Διαβούλευσης, η Επιτροπή Ισότητας και εσωτερικού ελέγχου όπως ο Συμπαραστάτης του Πολίτη και της Επιχείρησης και ο απολογισμός της Εκτελεστικής Επιτροπής.

Καλούμε όλες τις δυνάμεις που ενδιαφέρονται να αλλάξει η πορεία της χώρας και της Περιφέρειας να καταθέσουν τεκμηριωμένες προτάσεις για την αλλαγή πορείας και απαλλαγή από τις δουλείες και τις γάγγραινες που μας έφεραν στη σημερινή κατάσταση. Ζητάμε πολλά;

Γιάννης Σπιλάνης

ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ

Η τουριστική ανάκαμψη της Περιφέρειας Β.Αιγαίου ξεκινά από το Αρζεμπαϊτζάν

Στο πρόσφατο Περιφερειακό Συμβούλιο ήρθε το θέμα της τροποποίησης του τουριστικού προγράμματος ώστε να μπορέσει η Περιφέρεια Β.Αιγαίου να συμμετάσχει στη τουριστική έκθεση του Μπακού, της πρωτεύουσας του Αρζεμπαϊτζάν τον προσεχή Μάρτη. Θα μπορούσε να εκληφθεί ως «αστείο» της υπηρεσίας αν δεν είχε την υπογραφή της κας Περιφερειάρχη.

Από περιέργεια διαβάσαμε την εισήγηση για να δούμε πως τεκμηριώνεται η απόφαση αυτή. Με περισσή έκπληξη διαβάσαμε το σκεπτικό που μπορεί να συνοψιστεί στα παρακάτω:

-          Το Αρζεμπαϊτζαν έχει 9,5 εκ. κατοίκους αλλά και πολλούς περισσότερους που κατοικούν στις γύρω χώρες

-          Η έκθεση του Μπακού είναι «η κορυφαία διεθνής έκθεση στην περιοχή του Καυκάσου. Αντικατοπτρίζει τη δυναμική ανάπτυξη της πολλά υποσχόμενης αγοράς του τουρισμού στην περιοχή και δημιουργεί μια σταθερή πλατφόρμα για τις εγχώριες και διεθνείς επιχειρήσεις για να αναπτύξουν συνεργασίες σε όλα τα είδη του τουρισμού».

-          1 εκατομμύριο τουρίστες της χώρας μεσαίου και υψηλού εισοδήματος (15% είναι πολυτελείας) έρχονται στα παράλια της Τουρκίας (Αδραμύτι, Σμύρνη, Μπόντρουμ και Αττάλεια) για οικογενειακές διακοπές 2-4 εβδομάδων. Αλήθεια έχουν δει στο χάρτη σε πόση απόσταση από τα νησιά μας βρίσκονται το Μοντρούμ και η Αττάλεια, αν θεωρήσουμε ότι η σύνδεση με Σμύρνη και Αδραμύτι έχει λυθεί (που δεν νομίζουμε). 

Και η εισήγηση τελειώνει ως εξής «Με δεδομένο ότι η ΠΒΑ έχει στόχο, πέρα από τη διατήρηση και ενίσχυση των παραδοσιακών της αγορών, την προώθηση των νησιών σε νέες αγορές – όπως και το πραγματοποιεί με τη συμμετοχή της σε εκθέσεις και διοργανώσεις σε Βαλκανικές και Ανατολικές χώρες - θεωρούμε ότι η συμμετοχή μας στην ανωτέρω έκθεση θα έχει πολλαπλά οφέλη προς την κατεύθυνση αυτή».

Αν ως χώρα βρισκόμασταν σε άλλη οικονομική κατάσταση θα μπορούσε κανείς να πει «έλα βρε αδερφέ, ένα ταξιδάκι θέλουν να πάνε, τι πειράζει. Λεφτά υπάρχουν». Αν ως Περιφέρεια είχε την τουριστική ανάπτυξη της Σαντορίνης, της Μυκόνου, της Ρόδου ή της Κω, θα μπορούσαμε να πούμε γιατί αφού εξαντλήσαμε τις παραδοσιακές αγορές της χώρας να μην πάμε και στις «εξωτικές». Σε μια τέτοια περίπτωση θα μπορούσε κάποιος να το «αφήσει να περάσει».

Όμως τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά:

-          Η χώρα βρίσκεται σε παρατεταμένη κρίση και οι πόροι που έρχονται στην αυτοδιοίκηση έχουν περιοριστεί υπερβολικά

-          Η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, από την ανάλυση των δεδομένων του Παρατηρητηρίου Βιώσιμου Τουρισμού Αιγαίου προκύπτει ότι εδώ και 15 χρόνια παρουσιάζει έντονα προβλήματα στασιμότητας ή και μείωσης του τουρισμού όχι μόνο σε αριθμούς αλλά κυρίως σε έσοδα, γεγονός που σημαίνει ότι υπάρχει σημαντικό πρόβλημα στην ασκούμενη τουριστική πολιτική: από το προϊόν που έχει μέχρι και τον τρόπο που το διαφημίζει. Ειδικά σε ότι αφορά στο τελευταίο, και ενώ ΟΛΕΣ οι έρευνες δείχνουν ότι πάνω από το 50% των τουριστών συμβουλεύονται το ιντερνετ για να επιλέξουν προορισμό, ενώ κάτω από 10% τις εκθέσεις.

-          Η Περιφέρεια Β.Αιγαίου λόγω του προσφυγικού έχει σημαντικό πρόβλημα να διατηρήσει τους παραδοσιακούς πελάτες της περιοχής και της χώρας γενικότερα και η κα Περιφερειάρχης συμμετέχει σε συσκέψεις με κυβερνητικά στελέχη και ζητά από το Υπουργείο τουρισμού πόρους για ειδική προβολή.

-          Η Περιφέρεια Β.Αιγαίου σνομπάρει «μικρές» εκθέσεις όπως τη πρόσφατη στη Μαδρίτη, μιας πόλης που έχει πληθυσμό όσο το Αρζεμπαιτζάν ολόκληρο και κατά κεφαλή εισόδημα τριπλάσιο, ενώ εδώ δύο χρόνια ισπανική εταιρεία χαμηλού κόστους (Volotea) πετά στη Λέσβο. Στη Μαδρίτη μάλιστα ειδικά φέτος που είναι το Παγκόσμιο Ετος βιώσιμου Τουρισμού, έγιναν ειδικές εκδηλώσεις με υψηλή προσέλευση και δημοσιότητα.

Τέλος ευθύνη έχουν και οι φορείς του τουρισμού. Φορείς οι οποίοι «φωνασκούν» γενικώς και καταθέτουν υπομνήματα δεξιά-αριστερά, αλλά σιωπούν προκλητικά στις πράξεις και παραλήψεις της Περιφερειακής Αρχής. Ιδιαίτερα προκαλεί εντύπωση ότι ενώ η Περιφέρεια έχει λάβει από τη Κυβέρνηση έκτακτη ενίσχυση για την αντιμετώπιση της κρίσης από το προσφυγικό ύψους μερικών εκατομμυρίων, αντι αυτά να διατεθούν κατά προτεραιότητα στον τουρισμό που έχει θιγεί με την εκπόνηση ενός ειδικού προγράμματος, γίνονται μπετά και άσφαλτος κατά τη προσφιλή συνήθεια των διοικούντων  και δεν υπάρχει κάποια αντίδραση.

  Το ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ έχει από την αρχή της θητείας του Περιφερειακού Συμβουλίου τοποθετηθεί πολλές φορές για την αναγκαιότητα αλλαγής του τουριστικού σχεδιασμού και ειδικά της τουριστικής προβολής καταθέτοντας συγκεκριμένες προτάσεις που μπορεί ο οποιοσδήποτε να δει στο ioannispilanis. blogspot.gr. Η ανταπόκριση της Περιφερειακής Αρχής και ειδικά της κας Καλογήρου που έχει αναλάβει προσωπικά τον τουρισμό είναι ανύπαρκτη. Η ευθύνη των συμβούλων της συμπολίτευσης και ειδικά αυτών που συμμετέχουν στην Οικονομική Επιτροπή και εγκρίνουν τελικά τις δαπάνες είναι μεγάλη.

Γ.Σπιλάνης

ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ

Περιφερειακό Σχέδιο Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων: ένα άλλο σχέδιο ……χωρίς σχέδιο

Ένα άλλο σχέδιο της παρούσας Περιφερειακής Αρχής έρχεται για ψήφιση με την ίδια λογική όπως και τα προηγούμενα: αποτελεί προαπαιτούμενο για να μην σταματήσουν οι χρηματοδοτήσεις (στη συγκεκριμένη περίπτωση του ΕΣΠΑ) και όχι για να αντιμετωπίσουν ένα υπαρκτό πρόβλημα. Εχουν προηγηθεί τα σχέδια για τον πολιτισμό, για τον τουρισμό, για την αντιμετώπιση της φτώχειας, για τους Ρομά κλπ. Αποκορύφωμα ήταν το Στρατηγικό Σχέδιο της Περιφέρειας που συντάχθηκε απλώς γιατί ήταν προαπαιτούμενο. Και μετά τέλος. Και ας είναι ο υποχρεωτικός μπούσουλας για το ετήσιο τεχνικό πρόγραμμα, τις δαπάνες του τακτικού προϋπολογισμού και κυρίως για την καθημερινή λειτουργία της Περιφέρειας. Ψιλά γράμματα θα πείτε.

Ειδικά όταν επικαιροποιείται ένα σχέδιο δράσης, όπως είναι το ΠΕΣΔΑ, υπάρχουν ορισμένα υποχρεωτικά βήματα:

-          Πρώτα, εξετάζεται ο βαθμός υλοποίησης του προηγούμενου σχεδίου και διερευνώνται οι λόγοι που δεν επιτεύχθηκαν οι στόχοι. Όχι τόσο για να αποδοθούν πολιτικές ευθύνες σε όσους απέτυχαν να υλοποιήσουν όσα είχαν σχεδιάσει, αλλά για να αποκαλυφθούν τα «λάθη» του προηγούμενου σχεδιασμού και της πολιτικής που υπήρξε για την υλοποίηση του, έτσι ώστε να μην επαναληφθούν. Αν διαβάσει κανείς το κείμενο των μελετητών βλέπει αναφορές στα προβλήματα που υπήρξαν χωρίς να αναλύονται τα εμπόδια που δεν επέτρεψαν να υλοποιηθεί ούτε το 20% του προηγούμενου σχεδίου. Δεν φαίνεται όμως τα λάθη αυτά να έχουν ληφθεί υπόψη στον νέο σχεδιασμό. Αντίθετα βλέπει κανείς να επαναλαμβάνονται με την ίδια ή ακόμη μεγαλύτερη ένταση.

-          Δεύτερο, εξετάζεται το υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο σε ευρωπαϊκό και εθνικό πλαίσιο το οποίο είναι υποχρεωτικό. Στη συγκεκριμένη περίπτωση το ευρωπαϊκό πλαίσιο έχει γίνει πολύ πιο αυστηρό σε ότι αφορά τη μείωση παραγωγής αποβλήτων και το ποσοστό που επιτρέπεται να πηγαίνει για ταφή, ενώ το εθνικό πλαίσιο βάζει κανόνες για το πώς θα υλοποιηθούν οι στόχοι αυτοί. Και ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθεί τη Κυκλική Οικονομία (με την οποία συμφωνεί και η κα Περιφερειάρχης όπως μας έγραψε στο ΔΤ από τη πρόσφατη συμμετοχή της σε σχετικό συνέδριο στη Κρήτη), εμείς εδώ παλεύουμε να κλείσουμε τους ΧΑΔΑ και να σταματήσουμε την ανεξέλεγκτη απόθεση σκουπιδιών.

-          Τρίτο, γίνεται μια σοβαρή εκτίμηση των παραγόμενων στερεών αποβλήτων και της εκτίμησης της μελλοντικής παραγωγής με αξιόπιστα σενάρια ώστε να διερευνηθούν οι εναλλακτικές τεχνικές λύσεις και να εκτιμηθούν ρεαλιστικοί στόχοι. Τι να υποθέσουμε όταν διαβάζουμε στη μελέτη το πώς έχουν εκτιμηθεί οι όγκοι των αποβλήτων και η σύσταση τους ή ότι τα πληθυσμιακά μεγέθη υπολογίζονται με βάση την απογραφή του 2001 (σ. 25 της μη τεχνικής έκθεσης). Βέβαια όταν διαβάζουμε στο σχέδιο ότι «Τα απόβλητα που θα οδηγούνται για ταφή θα πρέπει να είναι ποσοτικά τα λιγότερα δυνατά» παίρνουμε μια καλή γεύση πως αντιλαμβάνονται τη στοχοθεσία και τον σχεδιασμό συνολικά. Και βέβαια δυσκολευόμαστε να αντιληφθούμε το πώς η εισήγηση που ήρθε σήμερα για ψήφιση αναφέρει ως στόχο ανακύκλωσης των αστικών αποβλήτων  το 75%  όταν ούτε οι στόχοι του προηγούμενου προγράμματος δεν θα μπορέσουν να καλυφθούν ούτε μέχρι το 2020. 

-          Τέταρτο, εξετάζεται με ποιόν τρόπο θα υλοποιηθούν οι στόχοι, δηλαδή με ποιο ανθρώπινο δυναμικό, με ποιους πόρους και με ποιο θεσμικό πλαίσιο. Στην  εισηγητική έκθεση διαβάζουμε ότι δεν έχει αποφασιστεί αν θα υπάρξει Μονάδα Επεξεργασίας Αποβλήτων (μονάδες με μεγάλο κόστος κατασκευής και υψηλό λειτουργικό κόστος που θα επιβαρύνει τους πολίτες) ή όχι, επιλογή που επηρεάζει καθοριστικά όλο τον σχεδιασμό σε ότι αφορά τα έργα αλλά και το πώς καλούνται να ενεργοποιηθούν οι πολίτες στη προσπάθεια επίτευξης των στόχων.

-          Πέμπτο, για να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις επιτυχίας ενός τέτοιου σχεδίου χρειάζεται να εμπλακούν στο σχεδιασμό του οι άμεσα ενδιαφερόμενοι όπως είναι οι δήμοι, οι διαφορετικές ομάδες επιχειρηματιών (έμποροι, ξενοδόχοι, εστιάτορες, αγρότες, κτηνοτρόφοι), οι περιβαλλοντικές οργανώσεις και οι απλοί πολίτες, προτείνοντας δράσεις που θα συνέβαλαν προς τη κατεύθυνση επίτευξης των στόχων. Ο νόμος του Καλλικράτη προέβλεψε για το λόγο αυτό τη λειτουργία της Περιφερειακής Επιτροπής Διαβούλευσης που όμως η Περιφερειακή Αρχή φρόντισε να απονομιμοποιήσει και να την αφήσει στην αδράνεια. Αλλά το σχέδιο δεν προβλέπει ούτε καν δράσεις ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης έστω και αν αυτές μπορούν να χρηματοδοτηθούν από το ΕΣΠΑ.  

Αναρωτιόμαστε για το πόσο και η Περιφερειακή Αρχή του Β.Αιγαίου αντιμετωπίζει με σοβαρότητα θέματα όπως αυτό της διαχείρισης των στερεών αποβλήτων για τα οποία τα πρόστιμα που ήδη πληρώνουμε ως χώρα είναι μεγάλα και κινδυνεύουν να γίνουν ακόμη μεγαλύτερα, αλλά και παράλληλα αποτελούν τον πρώτο παράγοντα δυσαρέσκειας των τουριστών. Διαπιστώνεται για μια ακόμη φορά με πόση προχειρότητα η σημερινή περιφερειακή αρχή διαχειρίζεται ζωτικά θέματα ακολουθώντας τα βήματα των προηγούμενων που προτιμούσαν να χαϊδεύουν αυτιά μαζεύοντας ψήφους αντί να αντιμετωπίζουν προβλήματα. Το παράδειγμα των ελαιοτριβείων και της διαχείρισης των αποβλήτων τους μας επιβεβαιώνει απόλυτα και δίνει μια πρόγευση για το τι θα ακολουθήσει και στο θέμα των στερεών αποβλήτων. Αυτή είναι η φυσική συνέπεια των επιλογών της Περιφερειακής Αρχής που αντί να αντιμετωπίζει προβλήματα, απλά ….σπρώχνει τα σκουπίδια κάτω από το χαλί.  Η ανεξέλεγκτη  απόρριψη των αδρανών, αποτελεί ένα ακόμη πρόβλημα που …. θα λυθεί αφού δεν κατασκευάστηκαν μέχρι σήμερα οι σχεδιασμένοι ΧΥΤΑ που βρίσκονται …ακόμη στη διαδικασία αδειοδότησης, με αποτέλεσμα τα αδρανή να πέφτουν στους χείμαρρους, αυτοί να πλημυρίζουν και οι υπεύθυνοι «κατόπιν εορτής» να χύνουν «κροκοδείλια δάκρυα» πάνω από τις κατεστραμμένες περιουσίες.

Τέλος η Περιφερειακή Αρχή δεν φρόντισε να αναδείξει το πρόβλημα της νησιωτικότητας μέσα από τη δημιουργία ειδικού κεφαλαίου στο Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων σε ότι αφορά τουλάχιστον τρια σημαντικά στοιχεία για την αντιμετώπιση του προβλήματος:

-          τη διαφοροποίηση των στόχων που οφείλει να πετύχει μια νησιωτική περιφέρεια λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της, έστω και αν οι νησιωτικές κοινωνίες και οι επιχειρηματίες οφείλουν να δραστηριοποιηθούν στη κατεύθυνση επίτευξης του μέγιστου δυνατού αποτελέσματος για να προστατεύσουν τα συγκριτικά πλεονεκτήματα των νησιών

-          τη διαφοροποίηση της οργάνωσης του ΦΟΣΔΑ για να λάβει υπόψη τη φυσική κατάτμηση του χώρου

-          το σχετικά υψηλότερο κόστος κατασκευής και λειτουργίας των υποδομών που καλούνται να λειτουργήσουν για σχετικά μικρούς πληθυσμούς που αυξομειώνονται μέσα στο χρόνο.

Το ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ μέσα από τη συμμετοχή του στην Επιτροπή Περιβάλλοντος έχει κατ’ επανάληψη θέσει το θέμα του ολοκληρωμένου περιβαλλοντικού σχεδιασμού, ουσιαστικού και όχι προσχηματικού,  με στόχο να δρομολογηθεί η αντιμετώπιση των προβλημάτων που δημιουργούνται από την ανθρώπινη δραστηριότητα ενώ ταυτόχρονα να αξιοποιηθούν όλα τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του μέσα σε ένα διαφορετικό μοντέλο ανάπτυξης. Όμως ο κ.Αντιπεριφερειάρχης δεν έχει ανταποκριθεί μέχρι σήμερα ακολουθώντας τη γενική πρακτική της περιφερειακής αρχής να λειτουργεί χωρίς σχέδιο. Η καλύτερα να λειτουργεί χωρίς αναπτυξιακό σχέδιο προς όφελος των συμπολιτών μας, αλλά με μόνο σχέδιο την προετοιμασία του εδάφους για την επανεκλογή της. Η διατήρηση στην εξουσία αποτελούσε την παλαιά και πάγια πρακτική που έφερε τη χώρα στη σημερινή κατάσταση και εξακολουθεί να αποτελεί ακόμη και σήμερα τρόπο λειτουργίας. Μια λειτουργία που έχει «διαφθείρει» την κοινωνία στο σύνολο της (πολιτικούς, δημόσιους λειτουργούς, επιχειρηματίες, απλούς πολίτες) με αποτέλεσμα να έχει «εγκατασταθεί» βολικά στις πρακτικές της άμεσης προσωπικής εξυπηρέτησης παρά της εξυπηρέτησης του μακροχρόνιου δημόσιου συμφέροντος. Ολες οι παθογένειες από τη λειτουργία του συστήματος και της λειτουργίας της παρούσας περιφερειακής αρχής συναντώνται και στο παρόν σχέδιο.

Το ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ για το ΑΙΓΑΙΟ έχει, από την εποχή της προεκλογικής εκστρατείας, επεξεργαστεί προτάσεις ώστε τα νησιά μας να μετατρέψουν τις ιδιαιτερότητες τους σε πλεονεκτήματα δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στο περιβάλλον (ioannispilanis.blogspot.com). Επειδή το Περιφερειακό Συμβούλιο αποτελεί εντελώς ακατάλληλο περιβάλλον για την προώθηση προτάσεων που να ξεφεύγουν της διεκπεραιωτικής λογικής της Περιφερειακής Αρχής, θα επιχειρήσει να τις δημοσιοποιήσει στο άμεσο μέλλον.    

Γ.Σπιλάνης

ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ

Γράμμα από τη Κορσική 4 - Η διάχυση της ανάπτυξης σε περιφερειακό επίπεδο είναι εφικτή χωρίς ανάλογους μηχανισμούς; Η εμπειρία της Κορσικής

Σήμερα ανακοινώθηκε από τον υπουργό Ανάπτυξης η ενεργοποίηση του Ταμείου Επιχειρηματικότητας (ΤΕΠΙΧ ΙΙ) και το Ταμείο Συμμετοχών που έχει ως στόχο να στηρίξει τις πολύ μικρές, μικρές και μεσαίες δυναμικές και καινοτόμες επιχειρήσεις. Αντίστοιχες πρωτοβουλίες έχουν υπάρξει και τα προηγούμενα χρόνια για την αξιοποίηση των κοινοτικών πόρων για την επιχειρηματικότητα, αλλά το αποτέλεσμα δεν μπορεί να θεωρηθεί ενθαρρυντικό αν αναλύσει κανείς τους αριθμούς, αφού μεταξύ κεντρικών σχεδιασμών και τοπικής υλοποίησης.

Ενώ σε ότι αφορά το θέμα της παραγωγής δημόσιων έργων υπάρχει από παλιά ένας μηχανισμός που συνδέει την κεντρική διοίκηση και την αυτοδιοίκηση μέσα από τη ΓΓ Δημοσίων Εργων αποκεντρωμένες υπηρεσίες της οποίας ήταν οι αντίστοιχες νομαρχιακές υπηρεσίες που μετεξελίχθησαν σε υπηρεσίες της περιφερειακές αυτοδιοίκησης, με πολύ προσωπικό υπεύθυνο στην ωρίμανση και υλοποίηση έργων υποδομής, δεν ισχύει κάτι αντίστοιχο σε ότι αφορά στη στήριξη της επιχειρηματικότητας. Οι Διευθύνσεις Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΔΙ.Π.Α), είτε της κρατικής , είτε σήμερα της αιρετής Περιφέρειας, είναι «αδύναμες» να διαδραματίσουν αυτόν τον ρόλο τόσο για λόγους υποστελέχωσης όσο και για λόγους έλλειψης αρμοδιοτήτων.

Στη προσπάθεια να διερευνηθεί τι γίνεται στην Περιφέρεια της Κορσικής διαπιστώθηκαν δύο μεγάλες διαφορές σε σχέση με το τι συμβαίνει στη χώρα μας:

-          Η πρώτη αφορά την ύπαρξη αποκεντρωμένης υπηρεσίας του κράτους που ασχολείται τόσο με την υποστήριξη των υφιστάμενων επιχειρήσεων και με την στήριξη των νέων, όσο και με την απασχόληση (και την επιθεώρηση της), την κατάρτιση, την αντιμετώπιση της ανεργίας. Υποστηριζόμενη από μια μονάδα στατιστικής τεκμηρίωσης και ανάλυσης φροντίζει για την εφαρμογή των εθνικών πολιτικών σε περιφερειακό επίπεδο.

Για παράδειγμα όταν μια επιχείρηση της περιφέρειας βρίσκεται σε δυσκολία συγκεντρώνονται οι αρμόδιοι υπάλληλοι του κράτους, της Περιφέρειας και της Τράπεζας της Γαλλίας (που έχει την πληροφόρηση από όλες τις τράπεζες για την οικονομική κατάσταση της επιχείρησης) για να αποφασίσουν αν και πως θα βοηθήσουν με βάση τόσο τις οριζόντιες πολιτικές του κράτους όσο και τις περιφερειακές προτεραιότητες. Κάποια ανάλογη διαδικασία υπάρχει και για την στήριξη νέων επιχειρήσεων με προτεραιότητα την καινοτομία.

Σε ότι αφορά τα θέματα απασχόλησης και κατάρτισης υπάρχει ένα αντίστοιχο όργανο που συγκεντρώνει εκπροσώπους του κράτους, της περιφέρειας, των επιμελητηρίων, των συνδικάτων εργοδοτών και εργαζομένων, των δομών που παρέχουν εκπαίδευση και κατάρτιση για να αποφασίσουν ανάλογα. Και εδώ υπάρχει μια δομή υποστηρικτική που συγκεντρώνει και αναλύει πληροφορίες για την ανεργία, τα επαγγέλματα, τις τάσεις της αγοράς κλπ και εισηγείται. Οι εμπλεκόμενες δομές έχουν έναν καθορισμένο ρόλο για να ενεργοποιήσουν το ανθρώπινο δυναμικό και τους χρηματοδοτικούς πόρους που η καθεμία διαθέτει ώστε να αναληφθούν οι κατάλληλες δράσεις και να μην υπάρχουν επικαλύψεις.

Σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις οι αποφάσεις λαμβάνονται σε περιφερειακό επίπεδο και στη συνέχεια υλοποιούνται, χωρίς μεσολάβηση κάποιας κεντρικής αρχής.

-          Η δεύτερη αφορά τον τρόπο που λειτουργεί η Περιφέρεια. Ειδικά στη Κορσική, λόγω του ειδικού καθεστώτος που έχει, υπάρχει μια Αναπτυξιακή Εταιρεία που αναλαμβάνει να υλοποιήσει την περιφερειακή αναπτυξιακή πολιτική που έχει αποφασίσει το Περιφερειακό Συμβούλιο. Επικεφαλής της Εταιρείας είναι ένας αντιπεριφερειάρχης.

H Εταιρεία αποτελεί τον μοναδικό φορέα της Περιφέρειας για την ανάπτυξη των οικονομικών κλάδων προτεραιότητας, την υποστήριξη της καινοτομίας, την υποστήριξη, την παρακολούθηση και τη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων παλαιών και νέων. Υποστηρίζει ακόμη τις εξαγωγές, τη δημιουργία θέσεων εργασίας, την ενσωμάτωση των φοιτητών στη οικονομική ζωή. Για την υλοποίηση του ρόλου της, κυρίως σε ότι αφορά στον αναπτυξιακό σχεδιασμό και στην ανάπτυξη κλάδων προτεραιότητας, αλλά και των καινοτόμων επιχειρήσεων διαθέτει μεταξύ άλλων ένα εκκολαπτήριο επιχειρήσεων και μια μονάδα στατιστικής τεκμηρίωσης και ανάλυσης.

Η Εταιρεία διαθέτει περίπου 40 υπαλλήλους και διαχειρίζεται έναν προϋπολογισμό περίπου 20 εκ. € που προέρχεται από ευρωπαϊκούς, εθνικούς και περιφερειακούς πόρους.

 

Όπως φαίνεται από την παραπάνω ανάλυση, η Γαλλία δεν έχει αφήσει το αντικείμενο της επιχειρηματικότητας απλά στη πρωτοβουλία του ιδιωτικού τομέα, αρκούμενη να διαθέτει τους πόρους. Όχι απλά έχει μια ολοκληρωμένη πολιτική με σειρά μέτρων, αλλά έχει και αποκεντρωμένες δομές που ασχολούνται στο πεδίο για την εφαρμογή της πολιτικής αυτής. Παράλληλα, η Γαλλία έδωσε στις περιφέρειες ανάλογες δομές και εργαλεία για να αποκτήσουν την δική τους αναπτυξιακή στρατηγική βασισμένη στις ιδιαιτερότητες της κάθε περιφέρειας. Τα δύο επίπεδα του κράτους συνεργάζονται μεταξύ τους, ενώ εμπλέκουν τα επιμελητήρια, το τραπεζικό σύστημα και άλλους εξειδικευμένους φορείς σε όλες της διαδικασίες.

Σε αντίθεση, στην Ελλάδα, υπάρχει το απόλυτο κενό. Από την πλευρά του κεντρικού κράτους δεν υπάρχουν αποκεντρωμένες υπηρεσίες με ανάλογο αντικείμενο, ενώ σε επίπεδο αιρετής περιφέρειας η ΔΙ.Π.Α έχει «παθητικό» ρόλο στη διαχείριση των επιδοτήσεων πάνω σε προκηρύξεις που καθορίζονται από το κεντρικό κράτος και υλοποιούνται από τις Διαχειριστικές Αρχές.  Παράλληλα δεν υπάρχουν θεσμοθετημένα όργανα που να χειρίζονται συλλογικά το θέμα της επιχειρηματικότητας, το οποίο έχει αφεθεί στα χέρια των ιδιωτών συμβούλων επιχειρήσεων. Ταυτόχρονα οι Αναπτυξιακές Εταιρείες -που στην Δ.Ευρώπη αναπτύχθηκαν από τη δεκαετία του ’80 για να συμπληρώσουν τη λειτουργία των κρατικών δομών σε έναν τομέα όπου χρειάζεται μεγαλύτερη ευελιξία και ειδικές γνώσεις που δεν διαθέτει η διοίκηση και οι λειτουργοί της-, στην Ελλάδα πέρασαν από σαράντα πολιτικά κύματα και είχαν ελάχιστη παρέμβαση στον τομέα επιχειρηματικότητας και στην αξιοποίηση των τοπικών πόρων. Πόσο καιρό θα περιμένουμε ακόμη ώστε να δημιουργηθούν επιχειρήσεις σε τομείς όπως ο τουρισμός ευεξίας αξιοποιώντας τα ιαματικά νερά των νησιών σε συνδυασμό με τη φύση τους, ο συνεδριακός τουρισμός αξιοποιώντας τις υπάρχουσες αλλά υποχρησιμοποιούμενες δημόσιες και ξενοδοχιακές εγκαταστάσεις, ο θαλάσσιος τουρισμός αξιοποιώντας τα λιμάνια που κατασκευάστηκαν αλλά παραμένουν άδεια, τη χλωρίδα των νησιών για τη δημιουργία αρωμάτων και καλλυντικών, την ίδρυση επιχειρήσεων εφαρμογών πληροφορικής και πολλά άλλα χωρίς κάποια οργανωμένη στήριξη της επιχειρηματικής δραστηριότητας και ειδικά της καινοτομίας; 

Επειδή έχει ανοίξει η συζήτηση για την αναθεώρηση του Καλλικράτη και η πίεση θα ασκηθεί για μεγαλύτερη αποκέντρωση αρμοδιοτήτων και πόρων, είναι καλό οι εμπλεκόμενοι να εξετάσουν τα διαφορετικά σχήματα πως λειτουργούν και ποια αποδοτικότητα έχουν. Δεν είναι απαραίτητο, ίσως και να μην είναι πλέον εφικτό, να αντιγραφεί το γαλλικό σύστημα, αλλά πρέπει να υπάρξει τεκμηριωμένη άποψη που να αντιμετωπίζει τα θέματα διαφάνειας και συντονισμού τόσο μεταξύ κράτους και περιφέρειας όσο και μεταξύ των περιφερειακών φορέων.

Με δεδομένο ότι ο αναπτυξιακός σχεδιασμός έχει δοθεί στη Περιφέρεια πρέπει να αποκτήσει τις αρμοδιότητες και τις δομές για να υλοποιεί όχι μόνο υποδομές αλλά και να στηρίζει την επιχειρηματικότητα, την καινοτομία και την απασχόληση. Όμως πριν περάσουμε στην νέα εποχή η Περιφέρεια οφείλει να καθορίσει αναπτυξιακούς άξονες προσαρμοσμένους στις νησιωτικές ιδιαιτερότητες ενεργοποιώντας την Περιφερειακή Επιτροπή Διαβούλευσης και να εξαντλήσει τα εργαλεία που διαθέτει για την υλοποίηση τους όπως είναι η Αναπτυξιακή Εταιρεία ΕΝΑ ΧΙΟΥ ΑΕ και το Κέντρο Επαγγελματικής Κατάρτισης της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου (ΚΕΚΑΠΕΛ ΑΕ) αναδιαρθρώνοντας το μετοχικό τους κεφάλαιο ώστε να συμμετάσχουν οι βασικοί αναπτυξιακοί φορείς σε επίπεδο περιφέρειας και τη δομή τους ώστε να ανταπεξέλθουν στις σύγχρονες απαιτήσεις. 

  Το γεγονός ότι οι επιχειρήσεις των νησιών είναι και θα παραμείνουν πολύ μικρές και μικρές, έχουν την ανάγκη καλά οργανωμένων δομών στήριξης πρόσβασης στη χρηματοδότηση, στην καινοτομία, σε εκπαιδευμένο ανθρώπινο δυναμικό για να μπορέσουν να αξιοποιήσουν τοπικούς πόρους σε προϊόντα και υπηρεσίες υψηλής ποιότητας και προστιθέμενης αξίας που θα τις κάνει ανταγωνιστικές.

Γ.Σπιλάνης

Γράμμα από την Κορσική νο 3: Τι μπορεί να σημαίνει αναπτυξιακή πολιτική

Η αναπτυξιακή πολιτική έχει σε γενικές γραμμές δύο μεγάλες ενότητες: αυτή που αφορά τη κατασκευή υποδομών που διευκολύνουν την λειτουργία των επιχειρήσεων και την ζωή των κατοίκων και αυτή που έχει ως στόχο την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του παραγωγικού ιστού.

Η πρώτη, έχει ως περιεχόμενο τον προγραμματισμό και την εκτέλεση των έργων υποδομής. Στη περίπτωση αυτή συνήθως οι ανάγκες εμφανίζονται σταθερά περισσότερες από τις διαθέσιμες πιστώσεις και επομένως χρειάζεται ιεράρχηση προτεραιοτήτων. Βασικό κριτήριο είναι η κατάταξη τους με βάση χρησιμότητα τους υπολογίζοντας το κόστος τους σε σχέση με τα αναμενόμενα οφέλη (οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά) που συνήθως δεν λαμβάνεται υπόψη. Στη πράξη το κριτήριο που φαίνεται να κυριαρχεί είναι η πολιτική σκοπιμότητα, με αποτέλεσμα πολλά έργα να γίνονται και να υποχρησιμοποιούνται ή να μην αποδίδουν αναπτυξιακό αποτέλεσμα, αφού η σκοπιμότητα τους πρακτικά δεν είχε μελετηθεί.

 Η δεύτερη ενότητα, που έχει ως ρόλο τη στήριξη παραγωγικών δραστηριοτήτων, είναι σαφώς δυσκολότερη αφού απαιτεί γνώση της κατάστασης του παραγωγικού ιστού και προοπτικών που υπάρχουν σε περιφερειακό, εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο για τα προϊόντα και τις υπηρεσίες που θα παραχθούν. Συνήθως οι (ελληνικές) περιφερειακές αρχές περιορίζονται στο να μεταφέρουν αιτήματα των παραγωγικών κλάδων όπως για παράδειγμα μικρότερη έμμεση και άμεση φορολογία, λιγότερα εργοδοτικά βάρη, περισσότερες επιδοτήσεις, ενώ συχνά περιορίζονται σε ενέργειες προβολής (πχ. συμμετοχή σε εκθέσεις τουρισμού και τροφίμων-ποτών) με μηδαμινό ή κανένα αποτέλεσμα αφού το πρόβλημα εντοπίζεται στην «δυσκολία» παραγωγής ανταγωνιστικών των προϊόντων και υπηρεσιών. Εκτός συζήτησης παραμένουν και τα θέματα κατάρτισης ανθρώπινου δυναμικού, εργοδοτών, εργαζομένων και ανέργων, εκτός αν πρόκειται για μοίρασμα επιδοτήσεων μέσω προγραμμάτων. 

Δεν είναι τυχαίο ότι κατά τη διαβούλευση που έγινε για τον νέο αναπτυξιακό νόμο δεν υπήρξε ούτε συζήτηση στο Περιφερειακό Συμβούλιο ούτε καν δημόσια συζήτηση για το θέμα στη περιφέρεια. Αλλωστε ποτέ μέχρι σήμερα δεν έγινε συζήτηση για την αναπτυξιακή προοπτική της Περιφέρειας και πως θα επιτευχθεί. Πόσο μάλλον να υπάρξει προσπάθεια υποστήριξης των τοπικών επιχειρήσεων να λύσουν προβλήματα που τις απασχολούν.

Είναι γνωστό σε όλους ότι οι επιχειρήσεις των νησιών είναι όχι απλά μικρομεσαίες αλλά πολύ μικρές ή συχνότερα ατομικές. Οι επιχειρήσεις αυτές έχουν πλήρη αδυναμία να παρακολουθήσουν τα όσα συμβαίνουν στον περίγυρο τους και να διατηρήσουν ή να αποκτήσουν ανταγωνιστικότητα ώστε να μπορέσουν να εξάγουν ή έστω να παράγουν προϊόντα και υπηρεσίες που θα καλύπτουν τις ανάγκες της αγοράς «εμποδίζοντας» με αυτόν τον τρόπο τη διείσδυση επιχειρήσεων ή προϊόντων από άλλες περιοχές και χώρες. Διείσδυση που έχει πολλαπλά αρνητικά αποτελέσματα στην αξιοποίηση τοπικών πρώτων υλών, στην απασχόληση, στα εισοδήματα.

Η στήριξη των επιχειρήσεων μπορεί να αφορά ένα οποιοδήποτε σημείο της παραγωγικής διαδικασίας και της διακίνησης των τελικών προϊόντων/υπηρεσιών μέσα από τη παροχή εξειδικευμένων γνώσεων, καινοτομίας, κατάρτισης στις λειτουργούσες μονάδες αλλά και στη στήριξη στις νέες για το ξεκίνημα τους, όταν έχουν να αντιμετωπίσουν τις μεγαλύτερες δυσκολίες. Δομές που λειτούργησαν με αυτό το στόχο τα προηγούμενα χρόνια στα πλαίσια των Επιμελητηρίων, της Νομαρχίας ή της Περιφέρειας, έκλεισαν όταν σταμάτησε η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση αφού δεν κρίθηκαν ως δράσεις προτεραιότητας για να χρηματοδοτηθούν από τοπικούς πόρους ή υπολειτουργούν (πχ. Αγροδιατροφική Σύμπραξη).

Όμως οι δυνατότητες είναι πολλές αν θέλουμε να βγούμε από τα αδιέξοδα που συσσωρεύονται γύρω μας. Θα αναφερθώ σε τρεις περιπτώσεις που αφορούν την Περιφέρεια της Κορσικής για να γίνει κατανοητή η δυνατότητα αναπτυξιακών παρεμβάσεων, αλλά και η ανάγκη ανατροπής της «εργολαγνείας»  που κυριαρχεί στη χώρα μας που έχει ταυτιστεί με την ανάπτυξη.

Η πρώτη αφορά την απόφαση της Περιφέρειας να συνεργαστεί με τις τοπικές ενώσεις των εργολάβων δημοσίων έργων ώστε να μπορέσει να εφαρμοστεί η «περιφερειακή προτίμηση» στις εργολαβίες δημοσίων έργων εφαρμόζοντας πλήρως τους κανόνες του κώδικα δημόσιων έργων και προμηθειών, αξιοποιώντας παράλληλα την εμπειρία άλλων περιφερειών που κινήθηκαν ήδη προς αυτή την κατεύθυνση.  Στο πλαίσιο αυτό οι τοπικές επιχειρήσεις θα κληθούν να ενωθούν για να γίνουν ισχυρότερες και να μπορέσουν να ανταποκριθούν σε σχετικές προκηρύξεις και όχι να λειτουργούν ως υπεργολάβοι με των μεγάλων κατασκευαστικών εταιρειών της ηπειρωτικής Γαλλίας. Οι ενώσεις αυτές που θα ονομάζονται «Δράσεις Μικρών Επιχειρήσεων» θα παύουν να υφίστανται μόλις ολοκληρώνονται οι σχετικές εργασίες.

Στο πλαίσιο αυτό αιρετοί και επιχειρήσεις επεξεργάστηκαν και συνυπέγραψαν τη «Χάρτα δημόσιων παραγγελιών στον τομέα των δημόσιων έργων» για να διεκδικήσουν μεγάλα έργα που μέχρι τώρα τους «ξέφευγαν». Αυτή η Χάρτα περιλαμβάνει μεταξύ άλλων προϋποθέσεων για την επιλογή των αναδόχων την εκπαίδευση εργοδοτών, εργαζομένων αλλά και νέων για να μπορούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις των έργων, καθώς και θέματα που έχουν να κάνουν με την περιβαλλοντική επιβάρυνση (φόρος διοξειδίου του άνθρακα) που θα πρέπει να καλύπτουν οι επιχειρήσεις, αφού η απλή επίκληση της εντοπιότητας δεν είναι σύννομη. Κατά συνέπεια η συμφωνία αυτή θα οδηγήσει σε πολλαπλά οφέλη για την περιφέρεια, τις επιχειρήσεις της και το ανθρώπινο δυναμικό.  

Η δεύτερη αφορά τη δημιουργία «θερμοκηπίου» επιχειρήσεων σε συνεργασία με τους δήμους. Αποτελεί τη λειτουργία δομής που, με βάση ένα συμβόλαιο συνεργασίας, προσφέρει σε νέες επιχειρήσεις έναν οργανωμένο χώρο εργασίας σε πολύ ικανοποιητική τιμή παρέχοντας τους ταυτόχρονα τα εργαλεία για να αναπτυχθούν όπως είναι πρόσβαση σε υπηρεσίες και σε φορείς που μπορούν να τις βοηθήσουν στα πρώτα τους βήματα όπως είναι εργαλεία χρηματοδότησης, πρόσβαση στη καινοτομία, συμβουλές για προσλήψεις και διαχείριση προσωπικού κλπ.

Η τρίτη αφορά τη παρέμβαση της Περιφέρειας στην αγορά γης με στόχο την υλοποίηση του Περιφερειακού Αναπτυξιακού Σχεδίου αλλά και γενικότερα τη καλύτερη διαχείριση της γης και των χρήσεων της για την εκπλήρωση του ευρύτερου στόχου της βιώσιμης ανάπτυξης. Αυτό γίνεται αξιοποιώντας τους πόρους που συγκεντρώνονται από τον φόρο υποδομών που εισπράττει η Περιφέρεια και άλλους πόρους από τη πλευρά του κράτους, ενώ η διάθεση της γης σε τελικούς χρήστες γίνεται με το σχετικό αντίτιμο που επιτρέπει τη συνέχιση της δράσης. Ετσι η Περιφέρεια έχει τον ρυθμιστικό ρόλο του κράτους που παλαιότερα έπαιζε η κεντρική διοίκηση αλλά και τα εργαλεία υλοποίησης του σχεδιασμού. Η λογική της λειτουργίας αυτής που γίνεται σε συνεργασία πολλών δομών της Περιφέρειας και των Δήμων, είναι ότι η οικιστική ανάπτυξη δεν μπορεί να γίνεται τυχαία και χωρίς υποδομές, ενώ πρέπει να καλυφθούν και οι ανάγκες για κοινωνική στέγη.    

Τα παραπάνω παραδείγματα αποτελούν τμήμα μιας διαφορετικής προσέγγισης της αντίληψης του αναπτυξιακού ρόλου της Περιφέρειας που βασίζεται στην αξιοποίηση του εργαλείου που ονομάζεται Αναπτυξιακή Εταιρεία. Το ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ υποστηρίζει την αναγκαιότητα λειτουργίας αναπτυξιακών δομών παράλληλα με τη διοίκηση για το σκοπό αυτό και βέβαια όχι για πελατειακούς λόγους όπως συνήθως συμβαίνει. Και βέβαια δίνει ιδέες για την επικείμενη αναθεώρηση του Καλλικράτη σε ότι αφορά στη μεταφορά περισσότερων αναπτυξιακών αρμοδιοτήτων όπως αυτή που αφορά τις χρήσεις γης (που δίνει την δυνατότητα στην αυτοδιοίκηση να κάνει τις ρυθμίσεις ανάλογα με το αναπτυξιακό της σχέδιο) και βρίσκεται τώρα σε διαβούλευση.

Γ.Σπιλάνης

Αν. Καθηγητής

ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ

Τι μπορεί να σημαίνει νησιωτική πολιτική στη πράξη; Η περίπτωση του τομέα της υγείας

Η συμμετοχή της χώρας μας στην Ευρωπαϊκή Ενωση (ΕΕ) έχει καταστήσει υποχρεωτικό όπως ο σχεδιασμός και η εφαρμογή μιας νησιωτικής πολιτικής έχει τρία διακριτά επίπεδα:

-          Το πρώτο αναφέρεται στην ΕΕ η οποία έχει συγκεκριμένες αρμοδιότητες σε μια σειρά από θέματα όπως είναι η πολιτική ανταγωνισμού, η φορολογική πολιτική, η δημοσιονομική πολιτική,  η αγροτική πολιτική, η πολιτική εθνικών ενισχύσεων κλπ. Οι πολιτικές αυτές καθορίζονται με βάση τις συνθήκες και την ισχύουσα ευρωπαϊκή νομοθεσία που κάθε χώρα οφείλει να ενσωματώσει στο εσωτερικό της δίκαιο. Επομένως για μια σειρά από θέματα, η εφαρμογή ειδικής νησιωτικής πολιτικής απαιτεί αλλαγή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Δυστυχώς παρά τις προσπάθειες που έχουν γίνει κατά καιρούς από νησιωτικές περιοχές, χώρες και ομάδες πίεσης όπως η Επιτροπή Νησιών της Διάσκεψης Παράκτιων Περιφερειακών Περιοχών της ΕΕ (CPMR), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και πολλές χώρες που δεν έχουν σημαντική παρουσία νησιών δεν επέτρεψαν να υπάρξει κάποια σημαντική πρόοδος παρά την ενσωμάτωση στις συνθήκες του άρθρου 174 που το προβλέπει. Η Ευρώπη συνεχίζει να εφαρμόζει μια ενιαία οριζόντια πολιτική έστω και αν από τη δεκαετία του 70 υπάρχει καταδικαστική απόφαση γι’αυτό από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.

-          Το δεύτερο αναφέρεται στα κράτη-μέλη τα οποία έχουν αποκλειστικές αρμοδιότητες σε τομείς  πολιτικής (υγεία, παιδεία, τουρισμός κλπ), αλλά και δυνατότητες εξειδίκευσης των ευρωπαϊκών πολιτικών. Η Ελλάδα παρά το γεγονός ότι σημαντικό τμήμα του πληθυσμού (13%) κατοικεί σε νησιά και την ύπαρξη ξεκάθαρης συνταγματικής διάταξης στο σύνταγμα (άρθρο 101) εδώ και 15 χρόνια, δεν έχει προχωρήσει σε ολοκληρωμένη νησιωτική πολιτική έστω και αν το 2013 υιοθετήθηκαν νομοθετικές διατάξεις που δίνουν το σχετικό πράσινο φως. Στο σημερινό άρθρο θα αναφερθώ πως η Γαλλία και η Περιφέρεια της Κορσικής εφαρμόζουν στη πράξη νησιωτική πολιτική στον τομέα της υγείας.

-          Το τρίτο αναφέρεται στις αυτοδιοικούμενες πλέον περιφέρειες που από το 2011 με τον ν. 3852/10 (Καλλικράτης) έχουν ως βασική αρμοδιότητα να σχεδιάζουν και να εφαρμόζουν αναπτυξιακή πολιτική που βασίζεται στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των νησιών σε συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους και την τοπική αυτοδιοίκηση μέσα από την Περιφερειακή Επιτροπή Διαβούλευσης.

Πρόσφατα το Περιφερειακό Συμβούλιο της Κορσικής συζήτησε το θέμα της υγείας και πήρε μια απόφαση που συνοψίζεται στα παρακάτω κύρια σημεία:

«Τον περασμένο Μάρτιο η Περιφέρεια της Κορσικής ζήτησε από την κεντρική κυβέρνηση ειδικές διατάξεις και ειδικό κεφάλαιο για την Κορσική στην εθνική στρατηγική υγείας.  Η εξειδίκευση της πολιτικής αυτής γίνεται από την Περιφέρεια της Κορσικής σε συνεργασία με την αρμόδια κρατική υπηρεσία, κάτι σαν τη δική μας ΔΥΠΕ. Ζητήθηκε στο κείμενο της εθνικής στρατηγικής να προστεθεί η ακόλουθη διάταξη: «λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη τους περιορισμούς που οφείλονται στην νησιωτικότητα που προέρχονται από γεωγραφικά, τοπογραφικά, δημογραφικά και επιδημιολογικά δεδομένα καθώς και τους ειδικούς κινδύνους που υπάρχουν».

Προβλέπεται ότι στο σχέδιο που αφορά την Κορσική θα πρέπει να ενσωματωθούν οι διαπιστώσεις της κοινής ομάδας εργασίας κράτους-περιφέρειας που αναφέρεται στα παρακάτω:

-          Αυξημένο κόστος λειτουργίας του συστήματος υγείας λόγω νησιωτικότητας και στην επίπτωση που έχει στο κόστος λειτουργίας των μονάδων υγείας, του ΕΚΑΒ και της άμεσης βοήθειας σε άτομα που έχουν ανάγκη.

-          Ειδική προβληματική σε ότι αφορά τη δημογραφία του υγειονομικού προσωπικού, την ελκυστικότητα της περιοχής, τη προσβασιμότητα στις υπηρεσίες υγείας και τις χωρικές ανισότητες που οφείλονται σε ένα πληθυσμό που γερνά (ειδικά στις αγροτικές περιοχές), την σημαντική απόσταση από έναν γιατρό γενικής ιατρικής σε σχέση με τον μέσο εθνικό όρο, την απόσταση από μονάδες έκτακτης ανάγκης

Το σχέδιο δράσης προβλέπει την ανάληψη πρωτοβουλιών σε θέματα:

-          Εκπαίδευσης υγειονομικού προσωπικού

-          Δημιουργίας ενός παρατηρητηρίου των επαγγελμάτων υγείας σε σχέση με τις ανάγκες και τη πρόβλεψη για εκπαίδευση των διαφορετικών ειδικοτήτων

-          Αναγνώριση της Κορσικής ως «ορεινού νησιού» ώστε να εφαρμοστούν οι διατάξεις του «νόμου για τους ορεινούς όγκους» σε ότι αφορά την πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας.

-          Την μελέτη και εισαγωγή πειραματικών μεθόδων και πρωτοβουλιών για την αντιμετώπιση των ειδικών προβλημάτων .

Οι παραπάνω πρωτοβουλίες προήλθαν τόσο από τους αιρετούς και τους άλλους θεσμικούς εταίρους όσο και από το υγειονομικό προσωπικό πρέπει να καταλήξουν σε μια σειρά από επιλογές σε ότι αφορά την ανάπτυξη υπηρεσιών υγείας.

Τα παραπάνω προβλέπεται να συμβάλλουν στην επεξεργασία, στη παρακολούθηση και στην αξιολόγηση του νέου περιφερειακού σχεδίου υγείας και κυρίως στην οργάνωση των διαδικασιών μεταξύ όλων των επιπέδων παροχής υγείας (από την πρωτοβάθμιας έως την εξειδικευμένη νοσοκομειακή περίθαλψη). Η επεξεργασία του νέου σχεδίου υγείας που θα ισχύει για τα επόμενα 5 χρόνια, θα ξεκινήσει μετά την αξιολόγηση της υφιστάμενης κατάστασης.»

Το παραπάνω κείμενο εισήχθηκε από την Επιτροπή Κοινωνικών και Πολιτιστικών Υποθέσεων στην Ολομέλεια και ψηφίστηκε με πολύ μεγάλη πλειοψηφία. Αξίζει κανείς να ανατρέξει στη σχετικά πρόσφατη συζήτηση που έγινε στο δικό μας Περιφερειακό Συμβούλιο Βορείου Αιγαίου για τα θέματα υγείας και ειδικά η εισήγηση που έγινε από την Περιφερειακή Αρχή και ας συγκριθεί με τη δική μας παρέμβαση στη συζήτηση της 17/3/2016 (http://ioannispilanis.blogspot.fr/2016_03_01_archive.html).

Το γεγονός ότι η Περιφέρεια Κορσικής δεν έχει καμία αρμοδιότητα σε θέματα υγείας, αυτό δεν εμποδίζει στην ανάληψη πρωτοβουλίας από το Περιφερειακό Συμβούλιο που αναμένεται να ευοδωθεί αφού γίνεται με βάση το εθνικό σχέδιο υγείας.     

  Το ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ θα επιμείνει ότι οι νησιωτικές περιφέρειες θα πρέπει να πάρουν πρωτοβουλίες για κάθε ένα από βασικά θέματα για τα νησιά μαζί με τους άλλους φορείς των νησιών ώστε να ξεκινήσει η επεξεργασία ειδικών σχεδίων που θα αποτελέσουν το πλέγμα της νησιωτικής πολιτικής της χώρας. Παράλληλα ελπίζουμε ότι η τοποθέτηση υφυπουργού αρμόδιου για τη νησιωτική πολιτική, πρώτη φορά μετά το 2011, θα επιτρέψει να προχωρήσει η διαδικασία συγκρότησης μιας νησιωτικής πολιτικής με την ενεργοποίηση του Συμβουλίου Νησιωτικής Πολιτικής και της ρήτρας νησιωτικότητας όπως προβλέπονται στον νόμο 4150/13, άρθρα 32-34.

Γιάννης Σπιλάνης

ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ