Επερώτηση Προς την Περιφερειάρχη Β.Αιγαίου κα Χριστιάνα Καλογήρου με θέμα τον αναπτυξιακό σχεδιασμό

 Επερώτηση

Του επικεφαλής του συνδυασμού ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ Γιάννη Σπιλάνη

Προς την Περιφερειάρχη Β.Αιγαίου κα Χριστιάνα Καλογήρου

Στο πρώτο Περιφερειακό Συμβούλιο που συγκλήθηκε με τη δική σας παρουσία στις 29 Οκτωβρίου και με την ευκαιρία της εκλογής μελών στις 2 επιτροπές του Περιφερειακού Συμβουλίου που συστάθηκαν με πρόταση σας, σας έθεσα το ερώτημα πως επιλέξατε τις δύο συγκεκριμένες θεματικές για το περιβάλλον και την αγροτική ανάπτυξη και αφήσατε εκτός θεματικές όπως τον αναπτυξιακό σχεδιασμό, τον τουρισμό, τη κοινωνική πολιτική που είναι κατά την άποψη μας σημαντικά για την ανάπτυξη της Περιφέρειας.

Όπως είναι σε όλους γνωστό ο αναπτυξιακός σχεδιασμός αποτελεί την βασικότερη αρμοδιότητα που με βάση τον νόμο 3852/10 έχει παραχωρηθεί στην αιρετή Περιφέρεια, ενώ οι πόροι για την υλοποίηση της προέρχονται κυρίως από το ΕΣΠΑ, δευτερευόντως από τις άμεσες ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις μέσω προγραμμάτων κοινοτικού ενδιαφέροντος και πολύ λιγότερο από εθνικούς πόρους που έχουν πρακτικά εκμηδενιστεί λόγω της δημοσιονομικής κρίσης. Στις 17 Νοεμβρίου ήταν η καταληκτική ημερομηνία για τη κατάθεση της τελικής πρότασης του νέου ΕΣΠΑ 2014-20. Από Δελτία Τύπου πληροφορηθήκαμε ότι τη προηγούμενη περίοδο διαπραγματευθήκατε το περιεχόμενο του προγράμματος χωρίς να μάθουμε ούτε το αντικείμενο των διαπραγματεύσεων αλλά ούτε, το κυριότερο, το περιεχόμενο της πρότασης. Βέβαια ούτε έχουμε ενημερωθεί για τη πορεία υλοποίησης του τρέχοντος ΕΣΠΑ και των δυνατοτήτων που υπάρχουν ακόμη.

Το εθνικό ΕΣΠΑ που έχει ήδη εγκριθεί προβλέπει τη δυνατότητα για εκπόνηση ειδικού προγράμματος για τα νησιά αξιοποιώντας  την νέα δυνατότητα που δίνει ο διαρθρωτικός κανονισμός για Ολοκληρωμένες Χωρικές Επενδύσεις με χρηματοδότηση από το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα του Υπουργείου Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας. Δεν γνωρίζουμε αν έχετε ξεκινήσει ενέργειες για την υλοποίηση του ώστε να έρθουν πρόσθετοι πόροι στη περιφέρεια ώστε να ενδυναμωθούν η ανταγωνιστικότητα και η εξωστρέφεια της οικονομίας.

Εχει προκηρυχθεί από την ΓΔ Θαλασσίων Υποθέσεων και Αλιείας και είναι ακόμη ανοιχτό μέχρι τις 9/1/2015 πρόγραμμα με τίτλο «Φύλακες της Θάλασσας» που έχει ως στόχο να συνδέσει την Ολοκληρωμένη Θαλάσσια Πολιτική και την Κοινή Αλιευτική Πολιτική σε τομείς όπως η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος, την τοπική ανάπτυξη, διατήρηση των αλιευτικών πόρων, βελτίωση και διάδοση της γνώσης και της πληροφορίας, την καταπολέμηση της θαλάσσιας ρύπανσης από απορρίμματα, τη διατήρηση της ενάλιας πολιτιστικής κληρονομιάς και της διαφοροποίησης και βελτίωση των υπηρεσιών μέσα από την απασχόληση αλιέων. Δεν γνωρίζουμε αν οι υπηρεσίες της Περιφέρειας το γνωρίζουν και καταρτίζουν σχετική πρόταση.

Δεν είδαμε να προχωρούν οι διαδικασίες για δημιουργία του Περιφερειακού Μηχανισμού Υποστήριξης για την ανάπτυξη της Κοινωνικής Οικονομίας όπως άλλοι συνάδελφοι σας, όταν το πρόβλημα της απασχόλησης είναι ιδιαίτερα καυτό και στη δική μας Περιφέρεια. Αλλά ακόμη και αν υπάρχει κάποια προετοιμασία που δεν την γνωρίζουμε (γιατί άραγε), δεν υπάρχει καμία αναφορά του συνδυασμού σας σχετικά με τη στρατηγική αξιοποίησης αυτού του εργαλείου.

Δεν γνωρίζουμε ποιες είναι οι ενέργειες σας ώστε η συνταγματική επιταγή για την ύπαρξη νησιωτικής πολιτικής να μπει σε εφαρμογή με βάση τις διατάξεις του νόμου 4150/13 του Υπουργείου Ναυτιλίας και Αιγαίου με δεδομένο ότι οι κυβερνητικές αποφάσεις φαίνεται να την αγνοούν διαρκώς όπως έγινε με πολλές αποφάσεις που αφορούν πχ. την Κοινή Αγροτική Πολιτική σε ότι αφορά τη νέα προγραμματική περίοδο.

Γενικότερα, ενώ αποφάσεις που αφορούν τη Περιφέρεια μας άμεσα και έμμεσα λαμβάνονται χωρίς τη δική μας παρέμβαση και οι προθεσμίες για προγράμματα τρέχουν, το Περιφερειακό Συμβούλιο δεν έχει συζητήσει για το κορυφαίο θέμα του αναπτυξιακού σχεδιασμού. Πέρα από τις γενικόλογες αναφορές που κάνατε στο Περιφερειακό Συμβούλιο της 29ης Οκτωβρίου, δεν έχετε ενημερώσει για τη διαδικασία κατάρτισης του επιχειρησιακού προγράμματος της Περιφέρειας που θα πρέπει να είναι έτοιμο τον Μαϊο, δεν έχετε ενημερώσει για τον τρόπο με τον οποίο προτίθεστε να οργανώσετε τον διάλογο για την ανάπτυξη της Περιφέρειας μέσα στο Περιφερειακό Συμβούλιο και έξω από αυτό με τους φορείς και τους πολίτες αφού δεν έχετε συστήσει τη Περιφερειακή Επιτροπή Διαβούλευσης ενώ δεν έχετε ξεκινήσει καν την εκλογή του Περιφερειακού Συμπαραστάτη του Πολίτη και της Επιχείρησης που οφείλατε να έχετε ολοκληρώσει μέχρι το τέλος Οκτωβρίου. 

Κα Περιφερειάχη,

Μπορεί εσείς προσωπικά να έχετε αναλάβει εδώ και 45 ημέρες για τους λόγους που όλοι γνωρίζουμε, αλλά η παράταξη της οποίας ηγείστε έχοντας εκλεγεί τον περασμένο Μαϊο θα έπρεπε να έχει προετοιμάσει το έδαφος ώστε να αξιοποιηθεί κάθε μέρα που περνά και είναι σε βάρος των πολιτών και της ανάπτυξης.

Με βάση τα παραπάνω σας καλούμε να ενημερώσετε στο προσεχές Περιφερειακό Συμβούλιο για το ποιος είναι ο αναπτυξιακός σας σχεδιασμός και πως θα τον υλοποιήσετε.

Ο επερωτών περιφερειακός σύμβουλος

Γιάννης Σπιλάνης

Συνδυασμός ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ

Οι παθογένειες του συστήματος περιφερειακής διακυβέρνησης και η αντιμετώπιση τους

ΟΙ ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΕΣ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥΣ

Με τη πρώτη συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου του Β.Αιγαίου μετά την ανάληψη καθηκόντων από την κα Καλογήρου και την είσοδο σε θέματα ουσίας φάνηκαν όλες οι παθογένειες του συστήματος.

 Η "πολιτική-προγραμματική" τοποθέτηση της κας Καλογήρου ήταν απλά ένα ευχολόγιο που δεν συνδεόταν σε καμία περίπτωση με τη ημερήσια διάταξη του περιφερειακού συμβουλίου, αλλά ούτε και με τις επιτροπές που συστήθηκαν, η οποία θα έπρεπε να αποτυπώνει το πως "το όραμα" της παράταξης της θα γίνει πράξη: η σύσταση των επιτροπών περιβάλλοντος και αγροτικής ανάπτυξης άφησε σοβαρά αντικείμενα (όπως τον αναπτυξιακό σχεδιασμό, τον τουρισμό, την απασχόληση, την κοινωνική πολιτική αλλά και την νησιωτική πολιτική) σε δεύτερη μοίρα, αφού μάλιστα δήλωσε ότι αυτές είναι οι προτεραιότητες της παράταξης της. Κατά την άποψη μας οι δύο επιτροπές μπορούσαν να είχαν γενικότερο χαρακτήρα: ανάπτυξης και απασχόλησης η πρώτη και κοινωνικής πολιτικής και ποιότητας ζωής η δεύτερη περιλαμβάνοντας βέβαια και τις αρμοδιότητες των επιτροπών που συστήθηκαν. 

Το δεύτερο σημαντικό θέμα που ήρθε στην επιφάνεια άμεσα είναι η σύγχυση που επικρατεί στους αιρετούς - και όχι μόνο - μεταξύ σκοπιμότητας και νομιμότητας. Τα πολιτικά πρόσωπα και όργανα αποφασίζουν για θέματα σκοπιμότητας (πχ. τη χρηματοδότηση ενός έργου) αλλά όχι για θέματα νομιμότητας (πχ. με ποιες διαδικασίες θα υλοποιηθεί το έργο αφού αυτές τις καθορίζει ο νόμος). Η παρουσία των ιδιοκτητών ελαιοτριβείων που απαιτούσαν να ληφθεί απόφαση για ανανέωση των προσωρινών αδειών λειτουργίας μέχρις ότου το ΥΠΕΚΑ προχωρήσει σε αλλαγή του θεσμικού πλαισίου, υπογραμμίζει τις κεκτημένες συνήθειες αιρετών και ομάδων συμφερόντων. Οι ελαιοτριβείς ζητούσαν με επιμονή από ένα όργανο να "ψηφίσει" την "αναστολή" εφαρμογής του νόμου όπως γίνεται κατά συρροή για πολλά χρόνια μέσα στο πλαίσιο του πελατειακού συστήματος όπου οι υπεύθυνοι για την τήρηση του νόμου "κάνουν" τα στραβά μάτια για παραβάσεις της νομοθεσίας προκειμένου να δεσμεύουν πολιτικά-εκλογικά "τους παραβάτες" μέσω των προσωρινών αδειών λειτουργίας. Πράγματι το θέμα των προσωρινών αδειών λειτουργίας, που αφορά και άλλους επιχειρηματικούς κλάδους, είναι σοβαρό αφού δεν επιτρέπει σε επιχειρήσεις να λειτουργήσουν και πρέπει να αντιμετωπιστεί ριζικά, όχι όμως σε βάρος του περιβάλλοντος, της ποιότητας ζωής και του δημοσίου συμφέροντος γενικότερα. Το ίδιο ριζικά πρέπει να αντιμετωπιστεί και η σύγχυση που επικρατεί ότι ένα αιρετό σώμα μπορεί να αποφασίζει για το αν θα εφαρμοστεί ο νόμος ή όχι.

Το τρίτο θέμα που εμφανίστηκε στη συνεδρίαση ήταν η διάκριση των παρεμβάσεων μεταξύ περιφέρειας και δήμου με τη ευκαιρία της πραγματικής ανάγκης για κοινωνική παρέμβαση. Το ερώτημα απλό: θα λειτουργούν παράλληλες κοινωνικές δομές όπως δημοτικό και περιφερειακό παντοπωλείο ή τα κοινωνικά θέματα είναι κυρίως δημοτικό θέμα και η περιφέρεια συνεργάζεται και συνδράμει όπως μπορεί. Η αντίθετα, υπάρχει ανταγωνισμός στη δημιουργία παράλληλων δομών για να "φαινόμαστε στους πολίτες"; Άποψη μας είναι ότι βασικός ρόλος της περιφέρειας  είναι ο αναπτυξιακός και μέσω αυτού συνεργάζεται με τους δήμους και άλλους τοπικούς φορείς για την καλύτερη υλοποίηση των στόχων που πρέπει να είναι κοινοί. Ειδικά στα κοινωνικά θέματα οι δήμοι και οι άλλοι τοπικοί φορείς βρίσκονται πλησιέστερα στους πολίτες και είναι σε θέση να έχουν καλύτερη γνώση των αναγκών τους. Ας μην μπλεκόμαστε όλοι σε όλα. Ειδικά στα νησιά τα θέματα τοπικής σημασίας όπου ο δήμος μπορεί να είναι περισσότερο αποτελεσματικός είναι περισσότερα απ’ότι στην ηπειρωτική Ελλάδα.

Το τέταρτο θέμα, που αφορά τη σχέση της τοπικής με την εθνική πολιτική, είναι η ευκολία με την οποία η παράταξη της κας Καλογήρου - που ανήκει στη ΝΔ και στηρίχθηκε από αυτήν - υιοθέτησε ψηφίσματα που έβαλε η αντιπολίτευση και έρχονται σε απόλυτη αντίθεση με την  κεντρική πολιτική σε δύο θέματα: την παραχώρηση των αεροδρομίων σε ιδιώτες και την αντιμετώπιση των προβλημάτων των οργανισμών κοινωνικής πρόληψης, μετά από τις δραματικές περικοπές των προϋπολογισμών τους. Δεν μπορεί η κα Καλογήρου να εκθειάζει την κυβέρνηση που εκπληρώνει τις υποσχέσεις δίνοντας από το πλεόνασμα του προϋπολογισμού 70.000€ για τους άστεγους και την ίδια στιγμή να καταψηφίζει κεντρικές επιλογές της που αφορούν στην υποβάθμιση των ίδιων των κοινωνικών δομών που δεν θα μπορούν να λειτουργούν για να φέρουν σε πέρας το στόχο τους. Αντιφάσεις που στοχεύουν μάλλον στη δημιουργία εντυπώσεων. Και για να μην υπάρχει παρεξήγηση: υπερψηφίσαμε και τα δύο ψηφίσματα αφού ταυτίζονται με τις απόψεις μας, που τις  έχουμε βεβαίως διατυπώσει προεκλογικά και δημόσια.

Συμπέρασμα από τη 1η συνεδρίαση: υπάρχουν πολλά κακώς κείμενα ριζωμένα στις πολιτικές πρακτικές  που πρέπει να αντιμετωπιστούν. Ο ρόλος μας δύσκολος,  αλλά οφείλει να είναι ουσιαστικός. Άλλωστε, αποτελεί και τον λόγο της δικής μας εμπλοκής στη τοπική πολιτική. Πιστεύω ότι οι πολίτες που μας παρακολουθούν περιμένουν από τη παράταξη ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ να τοποθετείται με ευθύτητα στα θέματα που θίγονται παραπάνω  γιατί είναι σημαντικά θέματα αρχών και θεσμών. Και εκτιμούμε ότι η ελληνική κρίση αφορά πρώτα απ’ όλα αυτούς τους τομείς, ενώ τα οικονομικά προβλήματα πηγάζουν από αυτά, ακριβώς επειδή για χρόνια η λειτουργία των θεσμών είχε υποβαθμιστεί και αλλοιωθεί και οι αρχές είχαν καταπατηθεί.

Και βέβαια η διόρθωση των παθογενειών θα πρέπει να γίνει με μια νέα φιλοσοφία διακυβέρνησης και καθημερινής δουλειάς τόσο του Περιφερειακού Συμβουλίου όσο και της Περιφέρειας στο σύνολο της: χρειαζόμαστε άμεσα στρατηγική και σχέδιο δράσης  βασισμένο σε δεδομένα και γνώση που θα έχει συναποφασιστεί με τους ενδιαφερόμενους. Η εκπόνηση του Επιχειρησιακού Σχεδίου της Περιφέρειας που οφείλει να ολοκληρωθεί σε 6 μήνες από την ανάληψη της νέας αρχής (δηλαδή 4 μήνες από σήμερα) δεν μπορεί να είναι απλά μια διαδικασία που επιβάλει ο νόμος, αλλά ένα εργαλείο δουλειάς. Ερώτηση: πότε θα ξεκινήσουν οι διαδικασίες εκπόνησης του και πως οι παρατάξεις του Περιφερειακού Συμβουλίου θα συνεργαστούν για την εκπόνηση του; Εμείς δηλώνουμε παρόντες.

Γιάννης Σπιλάνης

Περιφερειακός Σύμβουλος με τη παράταξη ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ

Τα απόβλητα των ελαιοτριβείων και η προβληματική λειτουργία του Περιφερειακού Συμβουλίου

Τα απόβλητα των ελαιοτριβείων και η προβληματική λειτουργία του Περιφερειακού Συμβουλίου

Ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίστηκε το θέμα της αδειοδότησης των ελαιοτριβείων δείχνει ότι η πλειοψηφία αλλά και οι περισσότερες παρατάξεις δεν έχουν προτάσεις για κρίσιμα αναπτυξιακά θέματα των νησιών μας. Σε μια στιγμή που θα έπρεπε να έχουν ωριμάσει προτάσεις μέσα από τη συνεργασία του αντιπεριφερειάρχη, των υπηρεσιών, των ενδιαφερόμενων και της Διαχειριστικής Αρχής για καινοτόμες εφαρμογές σε όλη τη διαδικασία της καλλιέργειας και της επεξεργασίας του λαδιού με στόχο ένα ποιοτικό και επώνυμο προϊόν και ολοκληρωμένες πρακτικές διαχείρισης, εμείς συζητάμε για το πως οι ελαιοπαραγωγοί της Λέσβου θα πάρουν παράτυπα μια συμπληρωματική επιδότηση αδιαφορώντας για τα απόβλητα. Υπάρχει ανυπαρξία προτάσεων για τη διαχείριση των αποβλήτων ελαιουργείων σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία που να δίνει προτεραιότητα στη μείωση των αποβλήτων μέσω πρακτικών πρόληψης (πχ. διφασική επεξεργασία που χρησιμοποιεί λιγότερο νερό και έχει λιγότερα απόβλητα), επανάχρησης, ανακύκλωσης (πχ. με τη παραγωγή εδαφοβελτιωτικών).

Οι φορείς της Λέσβου που συμμετείχαν στην επιτροπή για να τοποθετηθούν (ο Σύλλογος των Ελαιοτριβέων, η Ένωση Γεωργικών Συνεταιρισμών, το Επιμελητήριο και άλλοι) δεν είχαν να πουν τίποτα παραπάνω από την αναστολή, για 16ο έτος, της ισχύουσας νομοθεσίας. Νομοθεσίας που ενώ ισχύει από το 1990 την αγνόησαν στη συντριπτική πλειοψηφία τους για 20 χρόνια μέχρι που έγινε από το 2011 ακόμη αυστηρότερη. Και δεν είχαν καμία διάθεση ούτε καν να ζητήσουν άδειες, αφού δεν τους κατοχυρώνουν σε οποιονδήποτε έλεγχο, αν δεν ήταν να εξασφαλίσουν μέσω αυτών των «πλαστών αδειών» μια πρόσθετη επιδότηση. Αντίθετα, έγιναν τοποθετήσεις και ακούστηκαν εκφράσεις που δείχνουν ότι το πρόβλημα της χώρας δεν είναι μόνο δημοσιονομικό αλλά προ πάντων αξιών και λειτουργίας θεσμών. Διάχυτη ήταν η απαξίωση των προσπαθειών που έχουν γίνει από ελαιοτριβείς για να είναι νόμιμοι (5 στη Λέσβο, η πλειοψηφία των Χιωτών και Σαμιωτών ελαιοτριβέων). Ρητός και ο εκβιασμός, αφού ειπώθηκε ξεκάθαρα «ή μας δίνετε τις άδειες ή θα κλείσουμε τα ελαιοτριβεία και θα έχετε τους αγρότες απέναντι σας».

Για την κατάσταση αυτή υπάρχουν ευθύνες από όσους διοίκησαν τη χώρα και τη Λέσβο ειδικότερα και εξέθρεψαν αυτές τις νοοτροπίες.

Η πλειοψηφία και η κα Καλογήρου προσωπικά δεν τοποθετήθηκαν ξεκάθαρα στο θέμα, αλλά βέβαια στο τέλος ψήφισαν υπέρ της αδειοδότησης. Ο κ.Γιακαλής δεν μπορούσε παρά να είναι συνεπής με τις αποφάσεις της δικής του θητείας. Ευθύνες όμως υπάρχουν και από μερίδα της ελάσσονος αντιπολίτευσης που αντί να εκφωνήσει έναν άλλο λόγο για εφαρμογή του νόμου με συγκεκριμένες προτάσεις και χρονοδιάγραμμα υλοποίησης τους, ενέδωσε στον λαϊκισμό.

Με βάση τα παραπάνω οδεύουμε στη 16^η παράνομη παράταση των αδειών λειτουργίας και μάλιστα με λευκή επιταγή, δηλαδή χωρίς να υπάρξει καμία ουσιαστική δέσμευση από τους ελαιοτριβείς για συγκεκριμένες ενέργειες και χρονοδιάγραμμα υλοποίησης. Αντίθετα όλοι φροντίζουν να καλυφθούν πίσω από την επιτροπή του ΥΠΕΚΑ που εξετάζει το θέμα χωρίς να υπάρχει προς το παρόν καμία ένδειξη προς τα πού θα κινηθεί η απλοποίηση των διαδικασιών και της νομοθεσίας.

Η τοποθέτηση μου, εκ μέρους της παράταξης ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ,  για το θέμα της προσωρινής αδειοδότησης των ελαιοτριβείων  είναι η ακόλουθη:

- Το ΠΣ δεν έχει αρμοδιότητα να εισηγηθεί τη μη εφαρμογή της νομοθεσίας και είναι απορίας άξιο πως η κα Καλογήρου που θήτευσε 2 χρόνια ως Γενικός Γραμματέας Αποκεντρωμένης Διοίκησης που είναι αρμόδια για τον έλεγχο νομιμότητας των πράξεων της αυτοδιοίκησης δεν αντιλαμβάνεται το πρόβλημα. Μάλλον έχουμε ένα ακόμη φαινόμενο όπου οι πολιτικές σκοπιμότητες είναι υπεράνω του νόμου. Για το λόγο αυτό η παράταξη μας θα απέχει της ψηφοφορίας αφού δεν δέχεται ότι θέματα εφαρμογής της νομιμότητας μπορεί να είναι αντικείμενο απόφασης οργάνου της αυτοδιοίκησης.

- ο αρμόδιος αντιπεριφερειάρχης να αναλάβει άμεσα τη πρωτοβουλία για (α) τη λειτουργία των αδειοδοτημένων ελαιοτριβείων, (β) την άμεση ολοκλήρωση των εργασιών στα ελαιοτριβεία που είχαν ξεκινήσει ανάλογες προσπάθειες που δεν ευοδώθηκαν για διάφορους λόγους και (γ) τη διαχείριση των αποβλήτων από τις υφιστάμενες εγκαταστάσεις εκπονώντας ένα λεπτομερές σχέδιο με βάση τη δυναμικότητα των μονάδων παραγωγής λαδιού και επεξεργασίας της πυρήνας.

- οι ελαιοτριβείς οφείλουν από αύριο να επεξεργαστούν σχέδιο συμμόρφωσης τους με τη νομοθεσία και να το καταθέσουν στη Περιφέρεια για έγκριση το συντομότερο δυνατόν

- ο αρμόδιος αντιπεριφερειάρχης και η υπηρεσία να ενημερωθούν για τις σχεδιαζόμενες αλλαγές στο νομοθετικό πλαίσιο που επεξεργάζεται το ΥΠΕΚΑ και να συνεργαστούν με όλους τους ενδιαφερόμενους τις προτάσεις που θα καταθέσουν στο ΠΣ για έγκριση, ενώ παράλληλα να ετοιμάζουν προτάσεις για την εναλλακτική διαχείριση των αποβλήτων.

Τέλος, θεωρούμε ότι το ΠΣ οφείλει από αύριο να ξεκινήσει - μαζί με τους ενδιαφερόμενους φορείς - την επεξεργασία μιας ολοκληρωμένης πολιτικής για τον πρωτογενή τομέα και την τυποποίηση των αγροτικών προϊόντων (που προφανώς να περιλαμβάνει την ελαιοκαλλιέργεια και το λάδι) αναφορικά με την παραγωγή, τη μεταποίηση αλλά και τη διαχείριση αποβλήτων με την εισαγωγή καινοτομιών με στόχο ποιοτικά και επώνυμα προϊόντα με παράλληλη διατήρηση της περιβαλλοντικής ποιότητας αξιοποιώντας τους πόρους του νέου ΕΣΠΑ, αντί να συνεχίζει να ψαρεύει στα θολά νερά των επιδοτήσεων. Μόνο με αυτόν τον τρόπο θα υπάρξει ικανοποιητικό εισόδημα για όλους ώστε οι παραγωγοί να μπορούν να μείνουν στον τόπο τους. Προς αυτή τη κατεύθυνση θα πρέπει να επαναδραστηριοποιηθεί ο Σταθμός Γεωργικής Έρευνας Λέσβου, ο οποίος έχει αδρανοποιηθεί με την ευθύνη όσων ασκούν πολιτική σε εθνικό και τοπικό επίπεδο τόσα χρόνια.

Εκτίμηση μας είναι ότι η διακυβέρνηση της Περιφέρειας έχει πάρει λάθος δρόμο. Η παράταξη μας ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ έχει προεκλογικά καταθέσει τις προτάσεις της για την αγροτική ανάπτυξη και θα συνεργαστεί για την εξειδίκευση τους σε επιχειρησιακό πρόγραμμα.

Γιάννης Σπιλάνης

Περιφερειακός σύμβουλος

Επικεφαλής της παράταξης ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ

Ανοιχτή Επιστολή στον Επίτροπο Hahn «Λάθη και παραλήψεις της ευρωπαϊκής διαρθρωτικής πολιτικής και η έλλειψη της νησιωτικής διάστασης»

Ανοιχτή Επιστολή στον Επίτροπο Hahn

«Λάθη και παραλήψεις της ευρωπαϊκής διαρθρωτικής πολιτικής και η έλλειψη της νησιωτικής διάστασης»

Αξιότιμε κ.Επίτροπε,

Η νέα προγραμματική περίοδος που ξεκίνησε την 1/1/2014 έχει όλες τις παθογένειες των προηγούμενων, χωρίς να έχει και τις αντίστοιχες δικαιολογίες τόσο από τη πλευρά της Ελλάδας όσο και από εκείνη της ΕΕ. Και δεν αναφέρομαι απλά στη μείωση των κονδυλίων για τις διαρθρωτικές πολιτικές και τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό γενικότερα σε μια περίοδο που θα έπρεπε να συμβεί ακριβώς το αντίθετο για να συμβάλει στην έξοδο από την ύφεση. Όταν μάλιστα τα στοιχεία της 6^ης Εκθεσης για τη Συνοχή αποδεικνύουν πόσο σημαντικές είναι οι παρεμβάσεις των διαρθρωτικών Ταμείων στις δημόσιες επενδύσεις αλλά και στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης στις χώρες σε κρίση όπως η Ελλάδα και στις λιγότερο αναπτυγμένες χώρες της Αν. Ευρώπης.

Η ΕΕ συνεχίζει σταθερά προσηλωμένη στην αρχή «μια πολιτική ταιριάζει σε όλους», χωρίς να διαφοροποιεί την στρατηγική ούτε καν μεταξύ των τριών μεγάλων ομάδων περιοχών: τις αστικές, τις αγροτικές, και τις περιοχές με ειδικά φυσικά χαρακτηριστικά (στις οποίες υπάγονται και οι νησιωτικές). Αντίθετα με διάφορα τεχνάσματα κατάφερε να αποδείξει ότι δεν υπάρχει ανάγκη για τέτοια διαφοροποίηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο και «πετάει το μπαλάκι» στα κράτη-μέλη. Όμως βάζοντας το ίδιο πλαίσιο για όλους τόσο σε ότι αφορά τη στρατηγική (Ευρώπη 2020), τον σχεδιασμό των προγραμμάτων (οι ίδιοι 11 θεματικοί στόχοι παντού) και τους ίδιους κανονισμούς και κλαδικές πολιτικές, αυτό γίνεται αδύνατο πρακτικά και αποτυπώνεται στα προγράμματα που κατατίθενται. Μία από τις στρεβλώσεις αυτής της πρακτικής είναι να μην αντιμετωπίζεται για παράδειγμα το πρόβλημα της «προσπελασιμότητας» των νησιών αφού οι ακτοπλοϊκές εταιρείες δεν υπάγονται στο καθεστώς των ενισχύσεων των ιδιωτικών επενδύσεων, ενώ το «μεταφορικό ισοδύναμο» (κρίσιμος παράγοντας για την παροχή ίσων ευκαιριών σε όλο την ευρωπαϊκή επικράτεια) και οι άγονες γραμμές δεν επιτρέπεται να χρηματοδοτηθούν από κοινοτικούς πόρους , επειδή θεωρείται λειτουργικό κόστος και όχι παροχή δημόσιας υπηρεσίας. Ας υπογραμμίσουμε εδώ ότι η ΕΕ επιτρέπει μέχρι και σήμερα τη κάλυψη μόνιμων λειτουργικών δαπανών του δημοσίου όπως πχ. ωρομίσθιοι καθηγητές.

Η ΕΕ συνεχίζει να στηρίζει τον τρόπο κατανομής των πόρων με βάση το κατά κεφαλή ΑΕΠ παρά το γεγονός ότι εδώ και χρόνια και η ίδια η ΕΕ δέχεται ότι αυτός ο δείκτης αποτυπώνει οικονομική αποτελεσματικότητα, αλλά όχι ευημερία, κοινωνική δικαιοσύνη ποιότητα ζωής και βιώσιμη ανάπτυξη. Οι όποιες προσπάθειες έγιναν για εμπλουτισμό των κριτηρίων έπεσαν στο κενό. Μια από τις προσπάθειες αυτές αφορούσε και το πρόγραμμα EUROISLANDS που υλοποιήθηκε με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση κάτω από τη δική μου επιστημονική επίβλεψη και παρήγαγε τόσο δείκτες βιώσιμης ανάπτυξης όσο και δείκτες ελκυστικότητας που θα μπορούσαν όχι μόνο αποτελέσουν το υπόβαθρο για να διαφοροποίηση της κατανομής των πόρων και στη διαφοροποίηση των στρατηγικών, αλλά και στο να δομήσουν ένα πλαίσιο ουσιαστικής αξιολόγησης των προγραμμάτων.

Επίσης η ΕΕ παρά το γεγονός ότι διόρθωσε το λάθος και επέστρεψε πίσω στη λογική των πολυταμειακών προγραμμάτων που από τη φύση τους είναι περισσότερο ολοκληρωμένα (έστω και χωρίς τις διαρθρωτικές δράσεις του Αγροτικού Ταμείου και του Ταμείου Θάλασσας και Αλιείας), η επιμονή στους θεματικούς στόχους ακυρώνει στην ουσία αυτή τη προοπτική. Κατά συνέπεια αναπτυξιακές στρατηγικές όπως αυτές της «Γαλάζιας Ανάπτυξης» που απαιτούν ταυτόχρονα χρηματοδοτήσεις που εμπίπτουν σε όλα τα ταμεία και πολλούς θεματικούς στόχους (καινοτομία, ενισχύσεις επιχειρήσεων, δημόσιες επενδύσεις, κατάρτιση) να ακυρώνονται στη πράξη. Και αυτό αποτελεί μια σημαντική αδυναμία των προγραμμάτων  από τα οποία όταν δεν απουσιάζει ακόμη και η αναφορά στη «Γαλάζια Ανάπτυξη» (όπως συμβαίνει στο πρόγραμμα του Β.Αιγαίου), η χρήση της γίνεται στους επιμέρους θεματικούς στόχους ως παράδειγμα. Αντίθετα αυτό που θα έπρεπε να έχει γίνει είναι η εκπόνηση στρατηγικής για τη Γαλάζια Ανάπτυξη με δράσεις που να εμπίπτουν στους θεματικούς στόχους.

Το ίδιο πρόβλημα θα σημειωθεί με τη στρατηγική έξυπνης εξειδίκευσης για την οποία υπήρξε σωστά η πρόνοια για υποχρεωτική εκπόνηση της από κάθε μία Περιφέρεια. Όμως μια σωστή τέτοια στρατηγική αφορά ταυτόχρονα πολλές δράσεις, ενώ στη πράξη θα καταλήξει να χρηματοδοτηθεί μόνο από τον άξονα 1 «αποκομμένη» από τους τομείς που έχουν ανάγκη για καινοτομία (τουρισμό, γεωργία, περιβάλλον, διοίκηση) ώστε να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα της Περιφέρειας και μάλιστα στο Β.Αιγαίο με τους ελάχιστους πόρους (2,37%) που περιλαμβάνει η πρόταση.

Μην απορήσετε λοιπόν κε Επίτροπε, γιατί ούτε και αυτή τη προγραμματική περίοδο, ενώ θα υπάρξει απορρόφηση από δράσεις ασύνδετες μεταξύ τους, τα αποτελέσματα στην επίτευξη των στόχων της Στρατηγικής «Ευρώπη 2020» θα είναι περιορισμένα. Και κυρίως ότι δεν θα βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα και η εξωστρέφεια της οικονομίας ειδικά στο Β.Αιγαίο όπου η πρόταση εστιάζεται και πάλι στα προφανή και εύκολα: τις υποδομές για τις οποίες η πρόταση ζητά περίπου το 60% των πόρων.

Κύριε Επίτροπε, ελπίζω να δώσετε τις κατάλληλες οδηγίες στις υπηρεσίες σας για τις αναγκαίες διορθωτικές κινήσεις πριν την αλλαγή χαρτοφυλακίου τη 1^η Νοεμβρίου, αλλά και στη συνέχεια μέσα από το «Κολλέγιο των Επιτρόπων» να συμβάλετε στο να γίνουν οι όποιες συνολικότερες αλλαγές μπορούν να γίνουν στον σχεδιασμό και την υλοποίηση της ευρωπαϊκής διαρθρωτικής πολιτικής.

Μυτιλήνη 23/10/2014

Γιάννης Σπιλάνης

Περιφερειακός Σύμβουλος με τον συνδυασμό ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ

Αν.Καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου

Το Κέντρο Αγροτικής Ανάπτυξης Νησιωτικής Οικονομίας στη Κρήτη

Το Κέντρο Αγροτικής Ανάπτυξης Νησιωτικής Οικονομίας στη Κρήτη

Στην ηλεκτρονική εφημερίδα Αγρότυπος (http://www.agrotypos.gr/) διαβάζουμε σήμερα 20/10/2014 ότι η αντιπεριφερειάρχης Κρήτης "κέρδισε" το Κέντρο Αγροτικής Ανάπτυξης Νησιωτικής Οικονομίας που θα αποτελέσει ένα από τα 5 κέντρα που θα δημιουργήσει ο ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ σε όλη τη χώρα. Στην ανακοίνωση αναφέρεται "Στόχος είναι το Κέντρο να συνεργάζεται με την Περιφέρεια (Κρήτης) έτσι ώστε να συμβάλει αποφασιστικά στην αγροτική ανάπτυξη της περιφέρειας. Κυρίαρχη δράση θα είναι η μεταφορά και ενσωμάτωση νέας τεχνολογίας στον αγροτικό τομέα. Η σημαντικότερη δράση θα είναι η δημιουργία και λειτουργία Πρότυπων Αγροκτημάτων".

Προφανώς στην Ελλάδα μόνο η Κρήτη είναι νησί έστω και αν ο Περιφερειάρχης κ. Αρναουτάκης είχε σθεναρά αντιδράσει στο να υπάρξει μια νησιωτική πολιτική για το σύνολο των νησιών της χώρας, μικρών και μεγάλων. Τώρα τι άλλαξε άραγε;

Το Αιγαίο και τα Ιόνια....... πάλι "εκτός νυμφώνος" έστω και αν η αγροτική τους παραγωγή αποτελεί τον δεύτερο πυλώνα της ανάπτυξης του, ενώ ειδικά περισσότερα νησιά του Β. Αιγαίου όπως τη Λέσβο, τη Λήμνο, την Ικαρία αλλά και τη Χίο και τη Σάμο και τα μικρά νησιά απασχολεί μεγάλο μέρος του πληθυσμού αποτελώντας σοβαρή εναλλακτική λύση στην εποχή της κρίσης. Δυστυχώς τέτοια θέματα δεν απασχολούν τους κατ’επάγγελμα πολιτικούς οι οποίοι εστιάζουν τη προσοχή τους στο μοίρασμα οφιτσίων και όχι στην επεξεργασία θέσεων για την αγροτική ανάπτυξη, συναγωνιζόμενοι με τους συνδικαλιστικούς υπεύθυνους του αγροτικού τομέα στα εύκολα και «πιασάρικα», δηλαδή τις επιδοτήσεις. Αλλωστε κανείς δεν αντέδρασε στο γεγονός ότι η πρόταση του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων για την νέα αγροτική πολιτική δεν προέβλεψε τη χωρική διαφοροποίηση της ώστε να λάβει υπόψη της τα ειδικά χαρακτηριστικά των νησιών.

Η παραγωγή ποιοτικών και ανταγωνιστικών προϊόντων βασισμένων σε υψηλής ποιότητας πρώτες ύλες με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των νησιών και εκπαιδευμένους αγρότες, δηλαδή τα επώνυμα ελληνικά νησιωτικά προϊόντα, μπορεί να περιμένει. Και οι αγρότες να εξαρτούν την επιβίωση τους από τις επιδοτήσεις και τους αγροτοπατέρες παλαιάς και νέας κοπής. Καμία αλλαγή από τις πολιτικές και τις πρακτικές που μας έφεραν στο σημερινό οικονομικό και κοινωνικό αδιέξοδο.

Γιάννης Σπιλάνης

Περιφερειακός Σύμβουλος με τον Συνδυασμό ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ

Αν. Καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου

ενεργειακός σχεδιασμός και ενεργειακοί συνεταιρισμοί

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΙ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΙ

Στις 6 Σεπτεμβρίου παραβρέθηκα στην ημερίδα που οργάνωσε ο Ενεργειακός και Αναπτυξιακός Συνεταιρισμός Σίφνου με θέμα «Ενεργειακοί Συνεταιρισμοί: Πως μπορούν να προωθηθούν ιδιαίτερα στις νησιωτικές περιοχές της Ελλάδας» με πρωτοβουλία του τ. Ευρωβουλευτή των Οικολόγων-Πρασίνων και σιφνιού στη καταγωγή Ν. Χρυσόγελου με τη συνεργασία του ευρωπαϊκού δικτύου ενεργειακών συνεταιρισμών REScoop και του Ιδρύματος Χάινριχ Μπελ. (Το αναλυτικό πρόγραμμα υπάρχει στη σελίδα http://sifnosislandcoop.gr/cms/index.php) 

Μερικά από τα βασικά στοιχεία των παρουσιάσεων που έγιναν είναι:

-          Η κλιματική αλλαγή που θα θίξει ιδιαίτερα τα νησιά αφού απειλεί τους πόρους και τις υποδομές που βρίσκονται κοντά στη παράκτια ζώνη, απαιτεί να υπάρξει άμεση στροφή σε μια οικονομία χαμηλού άνθρακα που σημαίνει την παραγωγή ενέργειας όχι από ορυκτά καύσιμα αλλά από ΑΠΕ. Η χώρα μας αλλά και πολλοί δήμαρχοι έχουν δεσμευθεί για την επίτευξη του στόχου της μείωσης παραγωγής αερίων του θερμοκηπίου και αύξησης της παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ (γνωστού ως στόχου 20-20-20), ενώ ήδη σχεδιάζεται σε επίπεδο ΕΕ ένα περισσότερο φιλόδοξο σχέδιο για το 2030.

-          Η τεχνολογία σήμερα επιτρέπει την αποκεντρωμένη παραγωγή ενέργειας από μικρούς ιδιώτες-οικιακούς παραγωγούς και ενεργειακούς συνεταιρισμούς ώστε οι κοινοί πόροι όπως ο ήλιος και ο αέρας (αλλά και το κύμα) να λειτουργούν υπέρ των τοπικών κοινωνιών εξοικονομώντας δαπάνες και δημιουργώντας εισοδήματα και απασχόληση ειδικά για νέα και εκπαιδευμένα άτομα. Αντίθετα τα μεγάλα έργα διασύνδεσης που προωθούνται εκτός των άλλων προβλημάτων τους αποσπούν δημόσιους πόρους και χρήμα υπέρ των εθνικών και πολυεθνικών κολοσσών δημιουργώντας μόνο λογιστική αύξηση του ΑΕΠ.

-          Η ενεργειακή πολιτική στα νησιά πρέπει να έχει στόχο την αυτάρκεια μέσα από δύο μεγάλους άξονες δράσης: την εξοικονόμηση και την αποτελεσματική χρήση της ενέργειας. Τα νησιά με τα χαρακτηριστικά τους (μικρή κλίμακα και απομόνωση) αποτελούν ιδανικούς τόπους για την εφαρμογή των τεχνολογιών αυτών (πχ. ηλεκτρικά αυτοκίνητα) μέσα από συνεργασίες των πολιτών και ενσωμάτωση καινοτόμων δράσεων που θα επιτρέψουν τη μείωση της ενεργειακής εξάρτησης τους από το πετρέλαιο και θα περιορίσουν την υψηλή δαπάνη για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας που υπάρχει στα νησιά ώστε οι πόροι αυτοί να χρησιμοποιηθούν πιο παραγωγικά.

-          Υπάρχουν στην Ευρώπη πολλά παραδείγματα τόσο στις νησιωτικές όσο και στις ηπειρωτικές περιοχές χωρών όπως η Δανία, η Σουηδία, η Γερμανία επιτυχημένα παραδείγματα ενεργειακών συνεταιρισμών. Η συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών σε όλα τα στάδια λήψης αποφάσεων αλλά και επενδυτικών ρίσκων για τα θέματα που τους αφορούν άμεσα τις μετατρέπει από παθητικούς παρατηρητές-σχολιαστές της δράσης των άλλων, σε ενεργούς και υπεύθυνους πολίτες.

-          Η Σίφνος έχει ξεκινήσει έναν συστηματικό ενεργειακό σχεδιασμό αρχικά με μεμονωμένες παρεμβάσεις σε δημόσια κτίρια με στόχο μεσοπρόθεσμα να καταστεί ένα πράσινο νησί στα πρότυπα του Samso (Δανία).

-          Ο Ενεργειακός Σχεδιασμός δεν μπορεί παρά να είναι ένα μακροπρόθεσμό σχέδιο με βάθος τουλάχιστον 10ετίας που να περιλαμβάνει όλα τα στάδια του σχεδιασμού όπως ανάλυση της κατάστασης, επιλογές τεχνικών λύσεων, σχέδιο δράσης, παρακολούθηση υλοποίησης, ανασχεδιασμός. Οι μεμονωμένες δράσεις παρά τα όποια σημειακά αποτελέσματα δεν επιτρέπουν ουσιαστικές αλλαγές.

-          Τα ευρωπαϊκά προγράμματα των οποίων η υλοποίηση ξεκινά άμεσα περιλαμβάνουν ενεργειακές δράσεις και δράσεις για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Όμως στον σχεδιασμό τους δεν έγινε καμία συζήτηση για το περιεχόμενο των δράσεων και οι κοινωνίες παραμένουν ανενημέρωτες για τις προτάσεις που έχουν γίνει.

-          Ο Ενεργειακός Σχεδιασμός των επόμενων δεκαετιών πρέπει να είναι ανατρεπτικός όπως άλλωστε και ο συνολικός αναπτυξιακός σχεδιασμός δεδομένου ότι ο πλανήτης δεν αντέχει άλλη «συμβατική» ανάπτυξη λόγω εξάντλησης των πόρων.

Το ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ θεωρεί σημαντική τη πρωτοβουλία του Δήμου Σίφνου τόσο για την ίδρυση του ενεργειακού και αναπτυξιακού συνεταιρισμού που έχει στόχο την ενεργοποίηση των πολιτών, όσο και για την άμεση εμπλοκή του σε θέματα ενέργειας που είναι μια κρίσιμη αναπτυξιακή παράμετρος. Ελπίζουμε ότι οι εισηγήσεις και τα συμπεράσματα της ημερίδας θα γίνουν δημόσια βοηθώντας στον προβληματισμό και των υπολοίπων νησιωτών.

Το ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ στο πλαίσιο της συζήτησης για το ΕΣΠΑ 2014-20 αλλά και του επιχειρησιακού προγράμματος της Περιφέρειας που θα ανοίξουν υποχρεωτικά στο νέο Περιφερειακό Συμβούλιο θα βάλει και το θέμα της αλλαγής ενεργειακού σχεδιασμού και του ρόλου που πρέπει να διαδραματίσουν οι τοπικές κοινωνίες σ’αυτόν. Η έξοδος από τη κρίση, αλλά και ο σχεδιασμός του μέλλοντος των νησιών μας δεν μπορεί να δρομολογείται χωρίς τη δική μας συμμετοχή. Είναι δική μας ευθύνη η ενεργή συμμετοχή και όχι η εκχώρηση σε άλλους των δικών μας εργαλείων παρέμβασης.

Γιάννης Σπιλάνης

Επ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου

Περιφερειακός Σύμβουλος Β.Αιγαίου

Σύντομη αποτίμηση της δι-ημερίδας για το ακτοπλοϊκό του Β.Αιγαίου

ΣΥΝΤΟΜΗ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΔΙ-ΗΜΕΡΙΔΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΤΟΠΛΟΪΚΟ ΤΟΥ Β.ΑΙΓΑΙΟΥ

Αν θέλει κανείς να συνοψίσει το αποτέλεσμα της ημερίδας σε λίγες γραμμές είναι ότι «απεγκλωβίζεται» η ΝΕΛ από μια (τουλάχιστον) άγονη γραμμή που δεν μπορεί να εκτελέσει και η σύνδεση με Λήμνο-Καβάλα θα ανατεθεί ως επέκταση του δρομολογίου Χίου-Μυτιλήνης στη μία ή και στις δύο εταιρείες που εκτελούν σήμερα τη γραμμή. Η λύση αυτή, αν επιβεβαιωθεί, θα αντιμετωπίσει το θέμα της σύνδεσης των νησιών Χίου, Λέσβου και Λήμνου με Β.Ελλάδα με ιδιαίτερα ικανοποιητικό τρόπο, ενώ θα αποτελεί και εναλλακτική λύση για τη σύνδεση της Λήμνου  με τον Πειραιά (στον ίδιο περίπου χρόνο - αφού σήμερα από το Λαύριο για Λήμνο σήμερα χρειάζεται με κανονικές συνθήκες 12-14 ώρες - αλλά με πολύ καλύτερες συνθήκες ταξιδιού). Βέβαια το γιατί η λύση αυτή δεν δόθηκε τον Φεβρουάριο του 2013 που το πρότεινε ο υπογράφων με την τότε ιδιότητα του ως ΓΓ Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής - ώστε να έχουμε αποφύγει τα όσα συνέβηκαν στο ενδιάμεσο διάστημα των 18 μηνών- θα μείνει αναπάντητο ερώτημα.

Για τις άλλες γραμμές δημοσίου συμφέροντος του Β.Αιγαίου δεν υπήρξε σαφής τοποθέτηση των εμπλεκόμενων για το τι θα γίνει τελικά και επομένως θα περιμένουμε τις αποφάσεις του Υπουργού μετά την υπερψήφιση της τροπολογίας με την οποία θα επιτρέπεται η λύση των μακροχρόνιων συμβάσεων «κοινή συναινέσει», δηλαδή χωρίς την κατάπτωση της εγγύησης καλής εκτέλεσης που έχει καταθέσει η εταιρεία.

Δευτερευόντως(;), από τα πολλά που ακούστηκαν στη δι-ημερίδα για το ακτοπλοϊκό πρόβλημα του Β.Αιγαίου ένας προσεκτικός ακροατής μπορεί να επισημάνει ότι :

-          Οσοι λαμβάνουν τις αποφάσεις για την ακτοπλοϊα (πολιτική ηγεσία ΥΝΑ –ακτοοπλόοι - τράπεζες) είχαν έρθει με συγκεκριμένη ατζέντα-λύση την οποίαν ήθελαν να την επιβεβαιώσουν οι λοιποί συμμετέχοντες, συμπεριλαμβανόμενης και της αξιωματικής αντιπολίτευσης που καλείται να την υπερψηφίσει στη Βουλή για να προχωρήσει η «συμφωνηθείσα» λύση.

-          Με την υπερψήφιση της τροπολογίας για λύση των συμβάσεων «κοινή συναινέσει» για απεγκλωβισμό του εργολάβου παρά τις όποιες παραβιάσεις στην εκτέλεση της έχουν καταγραφεί, εισερχόμεθα σε μια νέα εποχή, όπου ο κάθε «εγκλωβισμένος» εργολάβος του δημοσίου (μόνο στην ακτοπλοΐα ή γενικότερα αν τα δικαστήρια κάνουν διευρυμένη ερμηνεία της διάταξης) θα μπορεί να επικαλείται αυτό το προηγούμενο για να ζητά λύση της σύμβασης χωρίς άλλες επιπτώσεις.

-          Η ΝΕΛ δια του Διευθύνοντα Συμβούλου της κ.Αβραντίνη δήλωσε για μια ακόμη φορά δημόσια ότι αδυνατεί να συντηρήσει τα πλοία της και γι’αυτό έχουν τόσες ζημιές. Θα μας μείνει η απορία για το πώς οι υπηρεσίες του ΥΝΑ και ο αρμόδιος νηογνώμονας που κάνουν τους ελέγχους και δίνουν πιστοποιητικά αξιοπλοΐας σιωπούν ακόμη. Ισως γιατί κανείς δεν τους υπέβαλε ευθέως την ερώτηση για το είδος των ελέγχων που πραγματοποιούν .

-          Με τη μεταφορά όλων των αρμοδιοτήτων της ακτοπλοΐας στο κεντρικό Υπουργείο, η Ελλάδα μαζί με τη Β.Κορέα θα είναι οι δύο χώρες του πλανήτη στις οποίες η ναυτιλιακή πολιτική ασκείται από ένα Σώμα Ασφαλείας και όχι από πολιτική υπηρεσία.

-          Δεν υπάρχει πολιτική βούληση για άσκηση ολοκληρωμένης και συνεκτικής ακτοπλοϊκής πολιτικής αλλά ότι οι παρεμβάσεις θα περιορίζονται σε πυροσβεστικές λύσεις εκεί που τα προβλήματα θα έχουν τόση οξύτητα που δεν θα επιτρέπουν άλλη αναβολή. Προφανώς η οξύτητα του προβλήματος δεν έγκειται στο κατά πόσο εξυπηρετούνται οι χρήστες (νησιώτες, επιχειρηματίες, τουρίστες, μεταφορείς κλπ), αλλά κατά πόσο έχουν εξαντληθεί οι όποιοι χειρισμοί μεταξύ κράτους και ακτοοπλόων.

-          Η συντριπτική πλειοψηφία των φορέων που εκπροσωπούσαν πολίτες και επιχειρήσεις των νησιών στην δι-ημερίδα και ειδικά οι (πρώην και νυν) περιφερειακές παρατάξεις, το Επιμελητήριο και οι Ξενοδόχοι δεν είχαν προτάσεις ούτε για την αντιμετώπιση του άμεσου προβλήματος, ούτε για έναν μεσοπρόθεσμο σχεδιασμό. Μόνο ο υπογράφων κατέθεσε γραπτές προτάσεις, τις οποίες άλλωστε έχει  δημοσιοποιήσει και έχει καλέσει και τους υπόλοιπους να τοποθετηθούν. Μάταια όμως. Κάποιες μαξιμαλιστικές  προτάσεις που ακούστηκαν και πάλι, μάλλον τροφή στο status quo προσφέρουν και όχι σε λύσεις προβλημάτων υπέρ των χρηστών της δημόσιας αυτής υπηρεσίας.

-          Δεν θα υπάρξει ούτε Νησιωτική Πολιτική, αφού ο Υπουργός τον μόνο ρόλο του επιφυλάσσει για την ΓΓΑΙΝΠ είναι η εξεύρεση ευρωπαϊκών πόρων εκτός ΕΣΠΑ, δείχνοντας παράλληλα την πλήρη άγνοια του τόσο για το τι σημαίνει «νησιωτική πολιτική» όσο και για το πώς διεκδικούνται προγράμματα από την ΕΕ και πως μπορεί μια δημόσια υπηρεσία να το υλοποιήσει. Αλλωστε η μη ενεργοποίηση των διατάξεων του νόμου που ψηφίστηκε τον Απρίλιο του 2013 προς αυτή τη κατεύθυνση, παρά τη δέσμευση του Υπουργού στη Βουλή τον περασμένο Γενάρη, αυτό δείχνει. Αυτή η εξέλιξη θα συμπαρασύρει, αργά ή γρήγορα, και την ύπαρξη της ΓΓ που μένει χωρίς αντικείμενο.

Η πορεία για την αλλαγή αυτής της κατάστασης περνά μέσα από τα θεσμοθετημένα όργανα της Αυτοδιοίκησης και συγκεκριμένα μέσα από τη συστηματική και ουσιαστική συνεργασία των Περιφερειακών Συμβουλίων των νησιωτικών περιοχών της χώρας σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Δυστυχώς όμως η Περιφέρεια Β.Αιγαίου με ευθύνη της ΝΔ και της κας Καλογήρου προσωπικά έχει μπεί σε άλλες, «πολιτικάντικες» περιπέτειες που δεν θα τελειώσουν σύντομα. Κατά συνέπεια οι ανάγκες των νησιωτών μπορούν να περιμένουν.

Γιάννης Σπιλάνης

Επ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου

Εκλεγμένος Περιφερειακός Σύμβουλος με τη παράταξη «ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ»

Η αναθεώρηση των ακτοπλοϊκών συνδέσεων του Β. Αιγαίου: μια αναγκαιότητα που έχει καθυστερήσει

Η αναθεώρηση των ακτοπλοϊκών συνδέσεων του Β. Αιγαίου: μια αναγκαιότητα που έχει καθυστερήσει

Η σημερινή σύσκεψης για τις ακτοπλοϊκές συνδέσεις του Β. Αιγαίου διεξάγεται με πολύ μεγάλη καθυστέρηση αφού για μια ακόμη χρονιά οι επιβάτες ταλαιπωρήθηκαν από ακυρώσεις, καθυστερήσεις και πλοία που δεν έχουν προδιαγραφές να εκτελούν δρομολόγια ούτε στην Ελλάδα της κρίσης, ενώ στα νησιά οι επιχειρηματίες μάταια περίμεναν μια ανάσα από τουρίστες και παραθεριστές κυρίως από Β. Ελλάδα.

Το κρίσιμο ερώτημα που τίθεται είναι αν η διημερίδα θα δρομολογήσει βιώσιμες λύσεις, άμεσες και μεσοπρόθεσμες, έστω και τώρα, ή θα είναι μια ακόμη συνάντηση «εκτόνωσης», για να ακουστεί και πάλι η διαπίστωση ότι δεν μπορεί να γίνει τίποτα, γιατί το νομοθετικό πλαίσιο και η κρίση δεν το επιτρέπουν ή θα αναφερθεί  ότι τώρα μπαίνουμε στη χειμερινή περίοδο, όταν πριν μερικούς μήνες η δικαιολογία ήταν ότι δεν αλλάζουν τα πράγματα ενόψει καλοκαιριού. Τέλος το ενδεχόμενο να είναι η αφορμή για ανακοίνωση προαποφασισμένων λύσεων δεν είναι απίθανη. Η πραγματικότητα είναι ότι μέχρι σήμερα δεν υπήρχε η πολιτική βούληση για να αλλάξουν τα πράγματα, ενώ ταυτόχρονα δεν έχει υπάρξει επεξεργασμένη πολιτική για την ακτοπλοΐα με αποτέλεσμα οι αποφάσεις να βασίζονται κυρίως σε πιέσεις εφοπλιστών και δευτερευόντως σε πολιτικές παρεμβάσεις, τοπικών και εθνικών πολιτικών, ανάλογα με τις προσβάσεις που είχαν στις πολιτικές ηγεσίες για να αντιμετωπίσουν το «δικό» τους πρόβλημα, ή του νησιού τους ή της εκλογικής τους περιφέρειας. Ποτέ δεν υπήρξε σχεδιασμός βασισμένος πάνω στην αξιολόγηση της υπάρχουσας κατάστασης και προσανατολισμένος στην εξυπηρέτηση του δημόσιου συμφέροντος.     

Η αξιολόγηση των υφιστάμενων πολιτικών για υπηρεσίες δημόσιου συμφέροντος αποτελεί προϋπόθεση της αναθεώρησης τους και - όπως ο σχεδιασμός των νέων προτάσεων - πρέπει να βασίζονται σε διαφανή κριτήρια ανεξάρτητα αν ο πάροχος είναι ένας ή πολλοί, του δημόσιου ή του ιδιωτικού τομέα. Η ασφάλεια του ταξιδιού, η έγκαιρη ανακοίνωση και η αξιοπιστία των δρομολογίων, η άνεση και η ταχύτητα των πλοίων, η διαθεσιμότητα θέσεων για επιβάτες και αυτοκίνητα, η συχνότητα και τα ωράρια των δρομολογίων αποτελούν μερικά από τα κριτήρια που πρέπει να εξετάζονται με βάση τα διεθνή πρότυπα και τις μελέτες των δύο Τμημάτων Ναυτιλίας που διαθέτει η χώρα, του Πανεπιστημίου Αιγαίου και του Πειραιά. Σε ότι αφορά ειδικά στις άγονες γραμμές προστίθεται και το θέμα της κατηγορίας των πλοίων που δρομολογούνται, οι ανάγκες που καλύπτονται, το κόστος του κάθε δρομολογίου αλλά και το πώς ελέγχεται η τήρηση ή μη της σύμβασης.

Στη περίπτωση των νησιών του Β. Αιγαίου τα προβλήματα που έχουν καταγραφεί τα τελευταία χρόνια αφορούν παραβίαση όλων των κριτηρίων που αναφέρθηκαν προηγούμενα με αποτέλεσμα να έχουν ταλαιπωρηθεί, αν όχι κινδυνεύσει, εκατοντάδες επιβατών, ενώ πολλές επιχειρήσεις (μεταφορικές, παραγωγικές, εμπορικές, τουριστικές) έχουν υποστεί ζημιές εξ αιτίας ακυρώσεων ή καθυστερήσεων δρομολογίων αλλά και από την μη έγκαιρη ανακοίνωση δρομολογίων σε ετήσια βάση. Η κατ’ επανάληψη και κατά συρροή παράβαση των ουσιωδών όρων των συμβάσεων μεταξύ δημοσίου και αναδόχου δεν είχε τις ανάλογες κυρώσεις που θα έπρεπε να είναι η έκπτωση του αναδόχου.    

Την ίδια περίοδο ανατράπηκε και ο σχεδιασμός που είχε γίνει για τις άγονες γραμμές με βάση τις 12ετείς συμβάσεις που στόχευαν στην ανανέωση του στόλου που καλύπτει τις γραμμές αυτές με αποτέλεσμα πολλά νησιά να βρεθούν να «εξυπηρετούνται» με πλοία αναντίστοιχα των αναγκών τους και των βασικών κριτηρίων, ενώ το θέμα της ναυπήγησης πλοίων με κοινοτικούς πόρους δεν προχώρησε με τη δικαιολογία ότι υπάρχει υπερεπάρκεια πλοίων.

Επειδή για τα νησιά η ακτοπλοΐα αποτελεί μαζί με την ανάπτυξη τις δύο όψεις του ίδιου νομίσματος, δεν μπορεί να υπάρξουν άλλες καθυστερήσεις στην αναθεώρηση της ασκούμενης πολιτικής. Αναθεώρηση που δεν μπορεί να είναι σημειακή και μονόπλευρη όπως επιχειρήθηκε πρόσφατα στη Βουλή, αλλά ολοκληρωμένη και διαφανής με αποκλειστικό στόχο το δημόσιο συμφέρον. Οι όποιες νομοθετικές ρυθμίσεις να έρθουν στη συνέχεια στη Βουλή ως συστατικό στοιχείο μιας τέτοιας πολιτικής.

Τα θέματα προς αντιμετώπιση είναι πολλά, όπως φάνηκε από τη προηγούμενη ανάλυση αλλά και τις προτάσεις που έχουμε καταθέσει στο διάλογο στον οποίο προχώρησε με δική μας πρωτοβουλία ο Ελληνικός Επιμελητηριακός Σύνδεσμος Μεταφορών (ΕΕΣΥΜ) με όλους τους ενδιαφερόμενους πλην του «αρμόδιου» Υπουργείου Ναυτιλίας και Αιγαίου (http://ioannispilanis.blogspot.gr/2013_03_01_archive.html). Προτάσεις που φέραμε και ως ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ στον προεκλογικό διάλογο χωρίς ανταπόκριση από τους συνυποψήφιους. Το καλύτερο που έχουν να κάνουν είναι να σιωπήσουν και σήμερα αν δεν έχουν να καταθέσουν προτάσεις αλλά μόνο άναρθρες κραυγές ή λόγια του αέρα. Και μαζί τους ας σιωπήσουν όλοι αυτοί που φέρνουν ευθύνη για τη σημερινή κατάσταση και των οποίων η σιωπή όλο το προηγούμενο διάστημα ήταν εκκωφαντική.

Στη συνέχεια θα εστιάσουμε σε αυτά που αφορούν ιδιαίτερα τα φλέγοντα προβλήματα της Περιφέρειας αναδεικνύοντας αρχές που μπορούν να έχουν ευρύτερη εφαρμογή στο σχεδιασμό της ακτοπλοϊκής πολιτικής.

Το θέμα του δικτύου είναι το σημαντικότερο και το πλέον δύσκολο αφού πρέπει να αντιμετωπιστούν οι πολύ διαφορετικές ανάγκες των μικρών και των μεγάλων νησιών και οι μεγάλες εποχικές διακυμάνσεις. Οι βασικές προτάσεις είναι:

-          Τα μικρά νησιά που εξαρτώνται για την καθημερινή τους επιβίωση από τα μεγάλα γειτονικά (και αυτό αφορά και τα 5 μικρά νησιά του Β.Αιγαίου Φούρνοι-Θύμαινα, Οινούσσες, Ψαρά, Αη-Στράτης) θα πρέπει να έχουν καθημερινές συνδέσεις με τα μεγαλύτερα και σωστές ανταποκρίσεις με τα πλοία από και προς την ηπειρωτική χώρα: πχ οι Ψαριανοί θα πρέπει να μπορούν το πρωί να πάνε Χίο για τις δουλειές τους και να επιστρέψουν το απόγευμα, αλλά ταυτόχρονα όσοι έρχονται από Πειραιά ή πάνε Πειραιά να μην υποχρεώνονται σε πολύωρη αναμονή στο λιμάνι της Χίου. Όμως είναι λάθος η σύνδεση τους με την ηπειρωτική Ελλάδα σε ετήσια βάση που κοστίζει ιδιαίτερα συχνά χωρίς να υπάρχει αντικείμενο.

-          Η σύνδεση κύρια της Λήμνου αλλά και της Σάμου-Ικαρίας πρέπει να ανασχεδιαστεί με διαφορετικό τρόπο χειμώνα – καλοκαίρι με βάση τα πραγματικά στοιχεία ζήτησης:

o   Εχει ωριμάσει η ιδέα η σύνδεση της Λήμνου με Πειραιά με επέκταση της γραμμής Χίου-Μυτιλήνης με τερματισμό τη Καβάλα με πλοία α’ κατηγορίας και συμπληρωματικά δρομολόγια το καλοκαίρι πχ. από Αγ. Κωνσταντίνο μέχρι Καβάλα.

o   Η προσέγγιση σε 5 λιμάνια σε 3 νησιά εντός του Ν. Σάμου και με έξι ώρες ταξίδι από το Βαθύ στον Εύδηλο σε ένα δρομολόγιο 16 ωρών δεν μπορεί να καταστήσει σε καμία περίπτωση το πλοίο ελκυστικό για τους επιβάτες. Πρέπει να γίνουν επιλογές και η κατασκευή του λιμανιού του Ευδήλου είναι μια επιλογή που πρέπει να έχει και συνέχεια στο σχεδιασμό των δρομολογίων.

-          Η λειτουργία των υδροπλάνων σε ένα σύστημα συνδυασμένων μεταφορών μπορεί να προσφέρει πολλές και ευέλικτες λύσεις τόσο για τη σύνδεση των μικρών νησιών με την ηπειρωτική Ελλάδα όσο και για τις ενδονησιωτικές μετακινήσεις επιβατών με συνδυασμό σταθερών και στοχευμένων δρομολογίων (πχ. σύγκλιση περιφερειακού συμβουλίου).

Το θέμα του νομοθετικού πλαισίου δεν είναι λιγότερο περίπλοκο. Η ισχύουσα ευρωπαϊκή νομοθεσία βασισμένη στη λογική του ελεύθερου ανταγωνισμού και η εφαρμογή της στα ελληνικά νησιά με πολύ ιδιαίτερα χαρακτηριστικά όπου ο κανόνας είναι το μονοπώλιο ή στη καλύτερη περίπτωση το ολιγοπώλιο, δημιουργεί πολλά προβλήματα. Όμως ταυτόχρονα πολλές δυνατότητες που παρέχουν οι διάφορες ευρωπαϊκές πολιτικές μεταφορών, ανταγωνισμού, διαθρωτικών ταμείων αλλά και αυτή η ευρωπαϊκή συνθήκη (άρθρα 170,174,175) δεν έχουν αξιοποιηθεί από τα αρμόδια Υπουργεία.

Η παράταξη μας ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ επαναφέρει στο τραπέζι των συζητήσεων το σύνολο των προτάσεων που έχουμε καταθέσει και περιλαμβάνει και αλλαγές στον τρόπο λήψης αποφάσεων. Το κυριότερο όμως είναι η αλλαγή νοοτροπίας που έχει καθιερωθεί: η ακτοπλοϊα είναι αναπόσπαστο τμήμα μιας ολοκληρωμένης νησιωτικής πολιτικής και δεν μπορεί να χαράσσεται στην Ακτή Βασιλειάδη και στην Ακτή Τζελέπη.  Η ακτοπλοΐα είναι θέμα αναπτυξιακής νησιωτικής πολιτικής και επομένως το σύνολο των αρμοδιοτήτων της ακτοπλοΐας πρέπει να πάει στη ΓΓΑΙΝΠ με το σύνολο της νησιωτικής πολιτικής.

Η νησιωτική πολιτική δεν είναι μόνο απαίτηση των νησιωτών, είναι και συνταγματική επιταγή. Η Κυβέρνηση οφείλει επιτέλους να σέβεται το Σύνταγμα και τους νόμους, αλλά και τις δικές της δεσμεύσεις στις προγραμματικές δηλώσεις του 2012, αλλά και τις δηλώσεις του νυν Υπουργού ΝΑ τον περασμένο Γενάρη στη Βουλή.

Κρινόμαστε όλοι από την συνέπεια λόγων και έργων.

Γιάννης Σπιλάνης

Επ.Καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου

Εκλεγμένος Περιφερειακός Σύμβουλος με τη παράταξη

«ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ»

Ποιός γνωρίζει το περιεχόμενο της πρότασης του νέου ΕΣΠΑ;

ΠΟΙΟΣ ΓΝΩΡΙΖΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΣΠΑ;

Το ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου καταθέτοντας το ολοκληρωμένο σχέδιο του για την αναπτυξιακή πορεία της Περιφέρειας, τόσο συνολικά όσο και στους βασικούς τομείς, είχε θέσει το θέμα της ανάγκης ανοιχτού διαλόγου πάνω στο θέμα. Οι υπόλοιπες παρατάξεις ούτε σχέδιο είχαν, και όπως φάνηκε ούτε επιθυμούσαν τον οποιονδήποτε διάλογο. Οι μεγαλόστομες διακηρύξεις για υλοποιημένα έργα της απερχόμενης αρχής, οι υποσχέσεις των «συμπολιτευόμενων» ότι με τη βοήθεια της κυβέρνησης όλα τα προβλήματα θα αντιμετωπιστούν και οι γενικόλογες καταγγελίες των  «αντιπολιτευόμενων» αποτέλεσαν και πάλι την εύκολη λύση συλλογής ψήφων, αποπροσανατολίζοντας το εκλογικό σώμα από τις επιλογές που πρέπει επιτέλους να γίνουν.

Πριν τρεις εβδομάδες ο απερχόμενος Περιφερειάρχης ανακοίνωσε ότι η Διαχειριστική Αρχή κατέθεσε τις προτάσεις για τον νέο ΕΣΠΑ 2014-20 χωρίς να δώσει το κείμενο στη δημοσιότητα. Στη τελευταία συνεδρίαση με την οποίο έκλεισε η θητεία του το Περιφερειακό Συμβούλιο, ΚΑΜΜΙΑ παράταξη, ούτε αυτή της νέας πλειοψηφίας ούτε εκείνες της αντιπολίτευσης, έθεσαν το θέμα ενημέρωσης για το νέο πρόγραμμα που θα καθορίσει τη πολιτική της Περιφέρειας για τα επόμενα 7 χρόνια. Κανένας περιφερειακός σύμβουλος δεν αναρωτήθηκε δημόσια πως είναι δυνατόν να κατατίθεται το Πρόγραμμα και το ανώτερο πολιτικό όργανο της Περιφέρειας, το Περιφερειακό Συμβούλιο, να μην έχει συζητήσει την αναπτυξιακή στρατηγική της Περιφέρειας. «Αλλωστε αυτά αφορούν τους τεχνοκράτες, εμείς (οι αιρετοί) θα κάνουμε τη δουλειά που ξέρουμε. Τι να μπλέκουμε τώρα με κείμενα και αριθμούς», θα σκέφτηκαν όποιοι λίγοι είχαν πάρει είδηση τι είχε συμβεί.

Το πρόβλημα είναι ταυτόχρονα πολιτικό και ουσιαστικό. Το πρώτο αφορά στη δημοκρατική νομιμοποίηση του προγράμματος, αλλά και την απαξίωση του θεσμού του Περιφερειακού Συμβουλίου μετά την κατάργηση όλων των άλλων θεσμών και διαδικασιών που προέβλεπε ο νόμος  /10 (Καλλικράτης). Κανένα θεσμικό όργανο της Περιφέρειας δεν ασχολήθηκε με την αναπτυξιακή στρατηγική της Περιφέρειας όπως διατυπώθηκε στο κείμενο που στάλθηκε για έγκριση στην ΕΕ. Το πολιτικό ερώτημα είναι: Ποιος είναι ο ρόλος της αιρετής Περιφέρειας και τι προσφέρει ο συγκεκριμένος θεσμός αν όχι να συμβάλλει στην ανάπτυξη της Περιφέρειας που είναι ο βασικός της προορισμός;

Το δεύτερο αφορά στην ουσία. Με αρχή τα ΜΟΠ του 1987 μέχρι το 2014 έχουν περάσει 27 χρόνια και χρηματοδοτήθηκαν στη Περιφέρεια έργα και δράσεις πολλών δισεκατομμυρίων. Εγινε κάποιος απολογισμός των επιτυχιών και των αποτυχιών και μια αποτίμηση της σημερινής κατάστασης πριν γίνει η επιλογή της αναπτυξιακής στρατηγικής;  Ποιος επέλεξε ως στρατηγικό στόχο το γενικόλογο και αναμασημένο από την εποχής ΜΟΠ στόχο «Αναστροφή της φθίνουσας αναπτυξιακής πορείας των νησιών της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου και επιδίωξη της πραγματικής οικονομικής και κοινωνικής σύγκλισης με τις αναπτυγμένες περιφέρειες της Ε.Έ., διασφαλίζοντας τις προϋποθέσεις εσωτερικής και εξωτερικής χωρικής και κοινωνικής συνοχής και διατήρηση της ιδιαίτερης νησιωτικής φυσιογνωμίας κάθε νησιού» που εμμέσως πλην σαφώς δηλώνει την αποτυχία των προηγούμενων προγραμμάτων; Αν ο τουρισμός θεωρείται, για ακόμη μια προγραμματική περίοδο, ο βασικός μοχλός ανάπτυξης της Περιφέρειας όπως αναφέρεται ρητά στο κείμενο με ποια στρατηγική και ποιες δράσεις  θα επιτευχθεί ο στόχος; Ποιοι συζήτησαν και αποφάσισαν την τουριστική στρατηγική της Περιφέρειας και σε τι συνίσταται; Πολλά και σημαντικά είναι τα ερωτήματα για το περιεχόμενο της πρότασης που δημιουργούνται σε όποιον μπει στον κόπο έστω να διατρέξει τις 381 σελίδες του και γνωρίζει στοιχειωδώς τις διαδικασίες σχεδιασμού. 

Πολλά τα ερωτήματα που μένουν και θα μείνουν αναπάντητα και θα συσκοτιστούν και πάλι όταν έρθει το εγκεκριμένο πρόγραμμα για υλοποίηση και η συζήτηση θα μετατοπιστεί από την αναπτυξιακή στρατηγική, στην επιλογή των έργων και στη άργα ψήφων. Ή μήπως η τροπή που πήραν τα πράγματα μετά από τη δικαστική απόφαση για ακύρωση της εκλογής της κας Καλογήρου που θα κριθεί από τα δικαστήρια, θα φέρει ξανά τη συζήτηση τόσο της Περιφερειακής Διακυβέρνησης όσο και της αναπτυξιακής στρατηγικής στο προσκήνιο;

Το ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ, ανεξάρτητα με τις εξελίξεις, θα είναι παρόν και θα θέτει τα θέματα αυτά που τα θεωρεί θέματα ουσίας στο τραπέζι της συζήτησης.

Γιάννης ΣΠΙΛΑΝΗΣ

Επίκουρος Καθηγητής Παν. Αιγαίου

Περιφερειακός Σύμβουλος με τη παράταξη «ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ»

Πολιτικές χωρίς ...... νησιωτικότητα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΧΩΡΙΣ …… ΝΗΣΙΩΤΙΚΟΤΗΤΑ

Αν και βρισκόμαστε στο μέσο του καλοκαιριού, καθημερινά βγαίνει και ένα θέμα που αναμένεται να επηρεάσει σημαντικά και μακροπρόθεσμα την αναπτυξιακή πορεία και προοπτική των νησιών. Θέματα όπως οι τροποποιήσεις του νόμου για τη δρομολόγηση πλοίων στις άγονες γραμμές και η πρόθεση κατάργησης των 12ετών συμβάσεων, η θεσμοθέτηση της «μικρής» ΔΕΗ χωρίς πρόβλεψη για τα νησιά, η αναμενόμενη κατάθεση της πρότασης για την  νέα αγροτική πολιτική χωρίς καμία διαφοροποίηση για τον νησιωτικό χώρο, το νέο νομοσχέδιο για τον αιγιαλό, η μεταφορά περιουσιακών στοιχείων του δημοσίου στο ΤΑΙΠΕΔ με σκοπό την εκποίηση και πολλά άλλα, θεσμοθετούνται κάτω από τη πίεση για «δημοσιονομικό πλεόνασμα».

Και ενώ θα περίμενε κανείς ότι μετά από τόσα χρόνια συζήτησης για την ιδιαιτερότητα του νησιωτικού θα είχε ετοιμαστεί ο κορμός της νησιωτικής πολιτικής, αντίθετα παρατηρούμε:

-          Τον Υπουργό Ναυτιλίας και Αιγαίου να εισάγει εσπευσμένα τροπολογίες για την ακτοπλοϊα, τις οποίες στη συνέχεια να αποσύρει μετά τις αντιδράσεις των κομμάτων της αντιπολίτευσης. Είναι παράλογο δέκα χρόνια μετά την εισαγωγή των πολυετών συμβάσεων στις άγονες γραμμές να μην έχει γίνει η παραμικρή αξιολόγηση της ρύθμισης που έγινε για την αναβάθμιση τους στο πλαίσιο της συνολικής ακτοπλοϊκής πολιτικής και να προταθούν συνολικές πολιτικές και όχι αποσπασματικές ρυθμίσεις. Ταυτόχρονα η συγκέντρωση όλων των αρμοδιοτήτων της ακτοπλοϊας στον Πειραιά αντί στη ΓΓΑΙΝΠ (με το δεδομένο ότι η ακτοπλοϊα είναι αναπόσπαστο τμήμα της νησιωτικής πολιτικής) δεν αποτελεί καλό σημάδι για τους νησιώτες. Οι πιέσεις των εφοπλιστών και του Υπουργείου Οικονομικών θα επικρατήσουν του δημοσίου συμφέροντος.

-          Τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης να προωθεί το νέο πρόγραμμα χρηματοδότησης της αγροτικής πολιτικής χωρίς να λάβει υπόψη τις συνταγματικά κατοχυρωμένες ιδιαιτερότητες του νησιωτικού χώρου και να χωρίσει τη χώρα σε 3 ζώνες (την πεδινή, την ορεινή και την νησιωτική Ελλάδα) εκπονώντας ολοκληρωμένες πολιτικές με στόχο τη παραγωγή ποιοτικών ανταγωνιστικών προϊόντων. Ειδικά τη στιγμή που γίνεται εκτεταμένη συζήτηση (και προφανώς εκεί θα μείνει) για σύνδεση αγροτικής παραγωγής και τουρισμού, η σχεδιαζόμενη πολιτική ασχολείται σχεδόν αποκλειστικά με το πώς θα κατανεμηθούν οι μειούμενες επιδοτήσεις στις παραδοσιακές εκλογικές πελατείες ώστε να περιοριστούν οι αντιδράσεις. Δηλαδή μία από τα ίδια.

-          Τον Υπουργό ΥΠΕΚΑ που προωθώντας τη δημιουργία της «μικρής» ΔΕΗ δεν έλαβε υπόψη του ότι θα πρέπει να εξασφαλιστεί η παροχή ενέργειας στα νησιά με το ίδιο τιμολόγιο με την υπόλοιπη χώρα. Ποιος θα αναλάβει το επιπλέον κόστος; Το χρεωκοπημένο κράτος, ο ιδιώτης ή οι νησιώτες; Προφανώς οι τελευταίοι.

-          Τον Υπουργό Οικονομικών να προωθεί  την «αξιοποίηση» των παράκτιων περιοχών με βραχυπρόθεσμα εισπρακτικά κριτήρια και όχι τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης αγνοώντας και αυτές τις ευρωπαϊκές πολιτικές για «Γαλάζια Ανάπτυξη», για αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής κλπ. Η παράδοση του εθνικού κεφαλαίου που είναι η παράκτια ζώνη (ειδικά στα νησιά) στο real estate (και μέσω ΤΑΙΠΕΔ), εφόσον πραγματοποιηθεί θα είναι πολλαπλά καταστροφική. Η αξιοποίηση του φυσικού και του πολιτιστικού πλούτου των νησιών, του μοναδικού στον κόσμο Αρχιπελάγους του Αιγαίου ούτε που τους περνά από το μυαλό.

Ταυτόχρονα φαίνεται ότι η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Ναυτιλίας και Αιγαίου έχει διαγράψει από την ατζέντα του την νησιωτική πολιτική σε αντίθεση με όσα διαβεβαίωνε τη Βουλή ο κ. Βαρβιτσιώτης τον περασμένο Γενάρη απαντώντας σε ερώτηση που είχε καταθέσει η κοινοβουλευτική ομάδα της ΔΗΜΟΚΡΑΤΚΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ, αλλά και τους υπαλλήλους της ΓΓΑΙΝΠ πρόσφατα. Ετσι θέματα όπως η ρήτρα νησιωτικότητας, η ειδική αναπτυξιακή πολιτική για τον νησιωτικό χώρο στο νέο ΕΣΠΑ, η λειτουργία του Εθνικού Συμβουλίου Νησιωτικής Πολιτικής και η σύσταση του Ερευνητικού Ινστιτούτου Νησιωτικής Πολιτικής παραπέμφθηκαν στις ελληνικές καλένδες.

Είναι προφανές ότι δεν υπάρχει κυβερνητικό σχέδιο για τα νησιά. Ειδικά όταν ο Πρωθυπουργός δηλώνει ότι χαίρεται που για κάθε Ελληνα αντιστοιχούν δύο τουρίστες που ξοδεύουν 542€ κατά τη παραμονή τους, φαίνεται να μην έχουν συνειδητοποιήσει ότι η πολιτική τους θα εντείνει τα οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά προβλήματα των νησιωτών. Αντίθετα αποδεικνύεται ότι τα όσα βαρύγδουπα ανακοινώνονται για ανταγωνιστική και εξωστρεφή οικονομία που ενσωματώνει γνώση και καινοτομία είναι παραμύθια για εύπιστους ψηφοφόρους. 

Η στάση της κυβέρνησης (και των κομμάτων που την συναποτελούν) δεν προκαλεί εντύπωση, γιατί ποτέ δεν ήθελε να εφαρμόσει τέτοια πολιτική και οι όποιες αναφορές ήταν ρητορικές και προς άγρα ψήφων καλόπιστων πολιτών. Αυτό που προκαλεί ιδιαίτερη εντύπωση είναι ότι οι  μεν κυβερνητικοί βουλευτές των νησιών ψηφίζουν αδιαμαρτύρητα ότι έρθει στη Βουλή, ενώ οι αιρετοί της αυτοδιοίκησης (απερχόμενοι και νέοι) που στηρίχθηκαν διαχρονικά στις ψήφους ΝΔ και ΠΑΣΟΚ στα νησιά μας, περί άλλα τυρβάζουν. Μετά από τις γενικόλογες προεκλογικές τους υποσχέσεις για επίλυση όλων των προβλημάτων, γύρισαν πίσω στη γνώριμη και βολική σιωπή και στις επαφές με το Γραφείο του Πρωθυπουργού που θα «λύσει» τα προβλήματα. Το βλέπουμε στη πράξη.

Σε ότι αφορά στην προοδευτική αντιπολίτευση και τους εκπροσώπους της στα νησιά, όταν δεν υπάρχει αμήχανη σιωπή, υπάρχουν μαξιμαλιστικές ρητορείες και όχι εναλλακτικές και ολοκληρωμένες προτάσεις πολιτικής. Είναι απαραίτητο, για έναν πολιτικό χώρο που προετοιμάζεται να αναλάβει την εξουσία και να εφαρμόσει μια άλλη πολιτική, να υπάρξει άμεσα συνεργασία των συγγενών πολιτικών δυνάμεων για την εκπόνηση της ώστε από την αρχή της λειτουργίας των νέων Περιφερειακών Συμβουλίων να κατατεθούν προτάσεις τόσο για την αναπτυξιακή στρατηγική των νησιών όσο και την νησιωτική πολιτική που θα πρέπει να εφαρμοστεί σε εθνικό επίπεδο διαφοροποιώντας χωρικά τις εθνικές κλαδικές πολιτικές.

Το ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ έχει καταθέσει προτάσεις για μια σειρά θεμάτων κατά τη προεκλογική περίοδο. Τις βάζει και πάλι στο τραπέζι ως πρόσκληση-πρόσκληση για ευρύτερες συγκλίσεις που θα βγάλουν τα νησιά από το αδιέξοδο.

Γιάννης Σπιλάνης

Επ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου

Περιφερειακός Σύμβουλος Β.Αιγαίου με το «ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ»

Σχέδιο για το αύριο της χώρας και ο ρόλος της ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ

ΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΥΡΙΟ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ

 

Η εμφάνιση της ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ το 2010 δημιούργησε πολλές προσδοκίες στους πολίτες της χώρας για την ριζική ανανέωση των πρακτικών και των αποτελεσμάτων της πολιτικής ζωής μέσα στο σκηνικό μιας πρωτοφανούς παγκόσμιας και ελληνικής κοινωνικο-οικονομικής κρίσης που έφερε στην επιφάνεια μια ακόμη εντονότερη κρίση στη χώρα μας: αυτή των αξιών και των θεσμών.

Τα αποτελέσματα των εκλογών του 2012 έδωσαν στη ΔΗΜ.ΑΡ. έναν ιδιαίτερο ρόλο στο νέο πολιτικό σκηνικό, στη προσπάθεια για αλλαγή της πορείας της χώρας

Τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών κατέδειξαν ότι η ΔΗΜ.ΑΡ. με τον τρόπο που συμμετείχε στη τρικομματική κυβέρνηση και με τον τρόπο που πολιτεύτηκε μετά την έξοδο της από αυτήν, δεν ανταποκρίθηκε στις προσδοκίες των πολιτών. Οι τελευταίοι φαίνεται να λειτουργούν διστακτικά αφού:

·         Συνεχίζουν να ψηφίζουν αλλά ταυτόχρονα να μην εμπιστεύονται τις πολιτικές δυνάμεις «του συστήματος», που επιμένουν να λειτουργούν με βάση τις πρακτικές που έφεραν τη χώρα στη κρίση, παρ’όλο που οι τελευταίες «επενδύουν» στο φόβο της ακυβερνησίας και της οικονομικής καταστροφής σε περίπτωση που εκείνες χάσουν τη διακυβέρνηση.  Είναι λογική αντίδραση εκ μέρους των πολιτών αφού η χώρα που έχει ήδη χάσει το 27% του ΑΕΠ της και της απασχόλησης, ενώ ταυτόχρονα βλέπουν ότι οι «δυνάμεις του πολιτικού συστήματος» δεν θέλουν να αλλάξουν τίποτα από όσα έφεραν και κρατάνε τη χώρα στη κατάσταση αυτή παρά τις περί του αντιθέτου διακηρύξεις. Αντίθετα, οι δυνάμεις αυτές με κινήσεις που δείχνουν ότι μοναδικός στόχος είναι η διατήρηση του status quo και της εξουσίας, εμφανίζουν ανύπαρκτα "success stories" και ένα «λαϊκό προσωπείο» προς συγκεκριμένους κοινωνικούς χώρους, την ώρα που υποσκάπτουν όλες τις δυνατότητες πραγματικής αλλαγής πορείας και της βιώσιμης ανάπτυξης.

·         Διστάζουν να εμπιστευτούν εκείνους που «τάζουν» επιστροφή στο χθες χωρίς να παρουσιάζουν ένα πραγματικό σχέδιο εξόδου από τη πολύπλευρη κρίση, αλλά μόνο «ιδέες» με ελκυστικό περιτύλιγμα και χωρίς πειστικό περιεχόμενο και σχέδιο, που αλλάζουν με βάση το «προς το πού φυσάει ο άνεμος».

·         Συνεχίζουν να ψηφίζουν «θυμωμένα» απέναντι στο «παλαιό πολιτικό καθεστώς», ενισχύοντας πολιτικές δυνάμεις που καλλιεργούν συστηματικά τον αντιευρωπαϊσμό, την ξενοφοβία, τον εθνικισμό, το μίσος.

·         Συνεχίζουν να αναζητούν εκείνες τις «νέες» πολιτικές δυνάμεις που θα βγάλουν τη χώρα από τη κρίση αντιμετωπίζοντας τα ουσιαστικά προβλήματα που ταλανίζουν εδώ και δεκαετίες τη χώρα χωρίς να αντιμετωπίζονται, όπως είναι η έλλειψη κράτους δικαίου και σεβασμού του ανθρώπου στη καθημερινή του ζωή, η αποτελεσματική λειτουργία του κράτους, η έλλειψη ουσιαστικής κοινωνικής πολιτικής μέσα από τη λειτουργία του συστήματος υγείας, της παιδείας, των δομών στήριξης των αδυνάτων και των αποκλεισμένων, η υποβάθμιση της  ποιότητας ζωής, η ανυπαρξία ενός πραγματικού εξωστρεφούς και βιώσιμου αναπτυξιακού μοντέλου κλπ., αλλά και θα προτείνουν ένα ρεαλιστικό και κοινωνικά δίκαιο ευρωπαϊκό σχέδιο εξόδου από την οικονομική κρίση μέσα στην Ευρώπη και στο ευρώ.

 

Η συνέχιση της ύπαρξης της ΔΗΜ.ΑΡ. δεν μπορεί να είναι αυτοσκοπός και επομένως οι προσπάθειες «επιβίωσης» προσώπων και μηχανισμών, μέσα από τις όποιες φανερές ή υπόγειες διαδικασίες και διεργασίες, αφήνουν παντελώς αδιάφορους τόσο τη συντριπτική πλειοψηφία των μελών και των φίλων της, όσο και γενικότερα τους πολίτες που την παρακολουθούν, αναζητώντας από τον χώρο της «ανανεωτικής αριστεράς» και του «δημοκρατικού σοσιαλισμού» ξεκάθαρες απαντήσεις. Απαντήσεις με συγκεκριμένο πρόσημο για τα θέματα που τους απασχολούν, που τους «βασανίζουν» εδώ και χρόνια (πολύ πριν το ξέσπασμα της κρίσης) και τα οποία θεωρούν ότι αποτελούν την αιτία της πολύπλευρης σημερινής κρίσης, χωρίς ταυτόχρονα να υποβαθμίζουν τον ρόλο της διεθνούς κρίσης και των παγκόσμιων κοινωνικο-οικονομικών ανακατατάξεων στην ένταση του ελληνικού προβλήματος. Οι πολίτες αυτοί θέλουν να ακούσουν από τη ΔΗΜΑΡ (ή όποιο άλλο σχήμα προκύψει από τις διαβουλεύσεις που άρχισαν) πρώτα απ’όλα ποιό είναι το πολιτικό της σχέδιο και στη συνέχεια με ποιόν τρόπο προτίθεται να το βάλει σε εφαρμογή τόσο σε ότι αφορά στην ενημέρωση-ενεργοποίηση των πολιτών όσο και στην διακυβέρνηση της χώρας (πχ. διακριτή παρουσία, διερεύνηση προεκλογικών συμπράξεων, πιθανές μετεκλογικές συνεργασίες).

Ποια είναι τα κρίσιμα θέματα για τα οποία θα πρέπει να υπάρξει τόσο τεκμηριωμένη κριτική σε ότι αφορά τη σημερινή κατάσταση και τη τρέχουσα πολιτική, όσο και συγκεκριμένες προτάσεις αρχών πολιτικής που όμως θα συνοδεύονται από σχέδιο υλοποίησης της. Οσο και αν η σημερινή πολιτική πραγματικότητα συνεχίζει να διακρίνεται από «ατάκες» τηλεοπτικού εντυπωσιασμού χωρίς περιεχόμενο και υπερ-προβολή ατόμων σε βάρος των ιδεών και της πολιτικής, η χώρα αλλά και οι πολίτες οι οποίοι προσβλέπουν στο χώρο της ΔΗΜΑΡ, έχουν ανάγκη από ορθό και μεστό λόγο που να δημιουργεί συναινέσεις σε σημαντικά θέματα όπως ενδεικτικά αναφέρονται στη συνέχεια:

·         Ευρωπαϊκή στρατηγική για την έξοδο από τη κρίση: είναι απαραίτητη η ενεργοποίηση των υπαρχόντων θεσμών και εργαλείων όπως η ΕΚΤ, η ΕΤΕπ, το ΕΕΤ και ο ΕΜΣ για την αντιμετώπιση της τραπεζικής κρίσης, της μερικής μετατροπής του δημόσιου χρέους μελών της ευρωζώνης, την υιοθέτηση πανευρωπαικού επενδυτικού προγράμματος για την ανάκαμψη και τη συνοχή και την υιοθέτηση προγράμματος κοινωνικής αλληλεγγύης.

Η αντιμετώπιση των παραπάνω προβλημάτων που βρίσκονται στη καρδιά της ευρωπαϊκής κρίσης απαιτεί την συνεργασία των ευρωπαϊκών πολιτικών δυνάμεων σε άλλη βάση, αξιοποιώντας την νέα δυναμική του ΕΚ, ώστε να υπάρξει υπερίσχυση των δυνάμεων που αντιλαμβάνονται ότι ούτε η επιστροφή στα εθνικά κράτη όπως προωθούν οι αντιευρωπαϊκές δυνάμεις, ούτε η επικράτηση κάποιου διευθυντηρίου-"τιμωρού" θα επιτρέψει στην Ευρώπη να επιβιώσει στη νέα διεθνή κατάσταση. Μετά από την αντιμετώπιση της κρίσης που απειλεί άμεσα με διάλυση το ευρωπαϊκό οικοδόμημα, θα πρέπει να υπάρξει μια ενίσχυση των θεμελίων και των διαδικασιών για ουσιαστική ενοποίηση.

·         Βιώσιμη αναδιάρθρωση των δημοσιονομικών μεγεθών: η Ελλάδα οφείλει, σε συνδυασμό με την παραπάνω ευρωπαϊκή παρέμβαση, να αποκτήσει ένα σταθερό, δίκαιο, διάφανο και αναπτυξιακό φορολογικό σύστημα φυσικών προσώπων και επιχειρήσεων (συμπεριλαμβανόμενης της φορολογίας κληρονομιάς και περιουσίας) παράλληλα με αποτελεσματικούς μηχανισμούς αντιμετώπισης της φοροδιαφυγής και της εισφοροδιαφυγής. Οι υπερβολικοί σημερινοί συντελεστές ΦΠΑ ωθούν τις επιχειρήσεις σε εκτεταμένη φοροδιαφυγή, δημιουργούν συνθήκες ασφυξίας στην αγορά, ενώ μειώνουν τη κατανάλωση και αυξάνουν την ύφεση χωρίς να αντιμετωπίζουν με βιώσιμο τρόπο το δημοσιονομικό πρόβλημα. Ταυτόχρονα τα βάρη εξακολουθούν να πέφτουν σε όσους δεν μπορούν να "κρυφτούν", διευρύνοντας τις ανισότητες.

·         (Επανα)Δημιουργία του κράτους δικαίου: Η διάχυτη εντύπωση (αν όχι βεβαιότητα) που υπάρχει στους πολίτες ότι η τήρηση της νομιμότητας δεν αποτελεί υποχρέωση πολιτείας και πολιτών, αλλά αποτελεί "εθελοντική" συμμόρφωση των νομοταγών και των "αδύναμων" πρέπει να ανατραπεί. Αυτό απαιτεί αναμόρφωση της νομοθεσίας αλλά και των μηχανισμών επιβολής ποινών (των δικαστηρίων συμπεριλαμβανόμενων όταν η παρέμβαση τους είναι απαραίτητη) όπως και του ελέγχου υλοποίησης τους μακριά από κάθε είδους πολιτικές παρεμβάσεις που τελικά ακυρώνουν την όποια προσπάθεια.

·         Χάραξη και υλοποίηση δημόσιων πολιτικών: Οι πομπώδεις διακηρύξεις μέσω συνεντεύξεων τύπου δεν αποτελούν τρόπο άσκησης αποτελεσματικής πολιτικής, ενώ οι συνεχείς αποσπασματικές ρυθμίσεις και διορθώσεις έχουν οδηγήσει στη σημερινή κατάσταση όπου η αδυναμία χάραξης ολοκληρωμένων δημόσιων πολιτικών, αποτελεί κυρίαρχη αιτία της κρίσης της χώρας και της αδυναμίας εξόδου από αυτήν.

Η καταγραφή και η αξιολόγηση των υφιστάμενων πολιτικών αποτελεί το πρώτο βήμα για τη χάραξη πολιτικής. Μια πολιτική πρέπει να είναι συνεκτική, να έχει στρατηγικούς και επιχειρησιακούς στόχους και μέσα υλοποίησης όπως κατάλληλο νομοθετικό πλαίσιο, επαρκή χρηματοδότηση, ανθρώπινο δυναμικό, ενώ πριν την εφαρμογή της πρέπει να έχει περάσει εκ προτέρων αξιολόγηση με βάση την υφιστάμενη νομοθεσία. Ειδικά σε ότι αφορά η διαδικασία παραγωγής νόμων και εγκυκλίων έχει δημιουργήσει ένα δαιδαλώδες γραφειοκρατικό σύστημα υποκαταθιστώντας την άσκηση πολιτικής και εμποδίζοντας τις δυνάμεις της χώρας να λειτουργήσουν, απαιτεί  πλήρη αναθεώρηση.

·         Λειτουργία του κράτους και των υπηρεσιών δημοσίου συμφέροντος: Η απεξάρτηση της λειτουργίας του κράτους από τον εναγκαλισμό των πολιτικών και των ποικιλώνυμων συμφερόντων που το καθιστά εχθρικό στον πολίτη, σπάταλο και αναποτελεσματικό, απαιτεί τη λειτουργία του με βάση την ικανοποίηση των πολιτών και του δημόσιου συμφέροντος.  Αυτό αφορά τόσο τις υπηρεσίες που παρέχονται μονοπωλιακά από το κράτος, όσο και όσες παρέχονται ταυτόχρονα από δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς όσο και αυτές που παρέχονται αποκλειστικά από ιδιωτικούς φορείς με ή χωρίς κρατική επιδότηση που πρέπει να ελέγχονται διαρκώς για την αποτελεσματικότητα τους σε ότι αφορά τους στόχους δημοσίου συμφέροντος που έχουν τεθεί. Σε ότι αφορά την κατάργηση των κρατικών μονοπωλίων στη παροχή των υπηρεσιών σε κρίσιμους τομείς όπως η ενέργεια και οι μεταφορές, δεν θα πρέπει, η μέχρι σήμερα κακή επίδοση του κράτους για τους γνωστούς λόγους, να οδηγήσει στο άλλο άκρο όπου η εκποίηση υποδομών και παροχής υπηρεσιών θα οδηγήσει στα αντίθετα από τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα σε ότι αφορά την υποστήριξη της βιώσιμης ανάπτυξης. 

Ταυτόχρονα θα πρέπει να υπάρξει αναδιάρθρωση της σχέσης μεταξύ κεντρικής διοίκησης και αυτοδιοίκησης με: (α) την πραγματική υλοποίηση του επιτελικού κεντρικού κράτους που θα ασχολείται αποκλειστικά με τον σχεδιασμό και την υλοποίηση των δημόσιων πολιτικών και (β) την ουσιαστική αποκέντρωση των τοπικών υποθέσεων στην αυτοδιοίκηση. Κεντρική διοίκηση και αυτοδιοίκηση πρέπει να λογοδοτούν σε συστηματική βάση με βάση την υπάρχουσα νομοθεσία για τις πολιτικές που εφαρμόζουν (αποφάσεις σκοπιμότητας που δεν μπορούν να ελέγχονται από άλλα όργανα), ενώ θα πρέπει να υπάρξει ανεξαρτησία αλλά και αυστηρός έλεγχος της διοίκησης σε ότι αφορά την εφαρμογή των αποφάσεων των αιρετών με βάση την υφιστάμενη νομοθεσία.  

·         Αναπτυξιακή Στρατηγική: Μέχρι σήμερα η αναπτυξιακή στρατηγική ήταν ταυτισμένη με την αύξηση του ΑΕΠ σε βραχυχρόνια (ετήσια) βάση με όποιο μέσο και όχι με βάση τις τρεις διαστάσεις της βιώσιμης ανάπτυξης (οικονομική αποτελεσματικότητα, κοινωνική δικαιοσύνη και περιβαλλοντική διατήρηση και διατήρηση περιβαλλοντικών λειτουργιών) γεγονός που απαιτεί κατ'  αρχή την δόμηση μιας βιώσιμης ανταγωνιστικής οικονομίας βασισμένης στην αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της χώρας και των επιμέρους περιφερειών της, λαμβάνοντας ταυτόχρονα υπόψη τις ραγδαίες αλλαγές του διεθνούς περιβάλλοντος.

Η δημιουργία και αξιοποίηση νέας γνώσης και εφαρμογής της (καινοτομία) στην οργάνωση, στη  διοίκηση και στη παραγωγή, στον δημόσιο, τον κοινωνικό και τον ιδιωτικό τομέα, με ταυτόχρονη αξιοποίηση τόσο της παραγωγικής ιστορίας, των μοναδικών φυσικών και πολιτιστικών πόρων για τη δημιουργία προϊόντων και υπηρεσιών υψηλής ποιότητας και προστιθέμενης αξίας, όσο και του το όλο και περισσότερο εκπαιδευμένου ανθρώπινου δυναμικού σε τομείς όπως ο πρωτογενής, ο τουρισμός, ο πολιτισμός.......αποτελούν μονόδρομο εξωστρέφειας. Αποτελεί ταυτόχρονα μονόδρομο για αύξηση της απασχόλησης σε υγιή βάση που θα αντιμετωπίζει τόσο τις παθογένειες του παρελθόντος (υπερτροφικός αλλά αναποτελεσματικός δημόσιος τομέας και πληθώρα παρασιτικών επιχειρήσεων στον ιδιωτικό τομέα) όσο και την σημερινή απαράδεκτη κατάσταση της ανεργίας και της έλλειψης προοπτικών που οδηγεί τα καλύτερα μυαλά και πάλι (μετά από μισό αιώνα) εκτός χώρας.

Τα παραπάνω απαιτούν πλήρη αναδιάρθρωση των διαδικασιών και των μηχανισμών σχεδιασμού καθιερώνοντας ένα ενιαίο σχέδιο ανεξαρτήτως της προέλευσης της χρηματοδότησης που θα επιδιώκει τη βιώσιμη ανάπτυξη της χώρας μέσω της διαρκούς βελτίωσης της ελκυστικότητας της για εγκατάσταση ανθρώπων και δραστηριοτήτων λαμβάνοντας υπόψη τη φέρουσα ικανότητα της.

·         Κοινωνική Πολιτική: Με ανάλογο τρόπο θα πρέπει να ανασχεδιαστεί και η κοινωνική πολιτική θέτοντας ως στόχο την στήριξη των ατόμων που έχουν πραγματική ανάγκη για να μην βρεθούν σε κοινωνική απομόνωση ή να βγουν από αυτή, μέσα από διαρκή εκπαίδευση και επανένταξη σε ενεργό δράση, παροχή κοινωνικών υπηρεσιών σε άτομα που αδυνατούν να ανταπεξέλθουν στις καθημερινές ανάγκες και γενικά υλοποιώντας δράσεις που θα επιτρέψουν τη μείωση της ψαλίδας του δείκτη ανθρώπινης ανάπτυξης μεταξύ των διαφόρων ομάδων πληθυσμού και του απόλυτου αριθμού των ατόμων που βρίσκονται σε κατάσταση φτώχειας.

Ο σχεδιασμός της κοινωνικής πολιτικής πρέπει να ακολουθήσει τα βήματα της δημόσιας πολιτικής που αναφέρθηκαν προηγούμενα με αντικειμενικά και διαρκώς αξιολογούμενα κριτήρια.

 

Πως η ΔΗΜ.ΑΡ θα προχωρήσει στο άμεσο μέλλον; Προτείνονται:

-          Η παρουσίαση των θέσεων της ΔΗΜ.ΑΡ στα παραπάνω θέματα όχι αποκλειστικά ως «απάντηση» στις κυβερνητικές πρωτοβουλίες και στις απαντήσεις της αξιωματικής αντιπολίτευσης - με αποτέλεσμα τον εγκλωβισμό σε ένα στείρο «ούτε-ούτε»- ώστε να υπάρξει διακριτή παρουσία της τόσο σε σχέση με το κυβερνητικό μπλοκ εξουσίας ΝΔ-ΠΑΣΟΚ και των μηχανισμών το στηρίζουν, όσο και σε σχέση με τον ΣΥΡΙΖΑ. Η παρουσίαση αυτή έχει διπλό στόχο:

·         Την ενημέρωση των πολιτών ώστε να γνωρίζουν τις θέσεις της ΔΗΜ.ΑΡ σε σχέση με ότι προτείνουν (ή δεν προτείνουν) τα άλλα κόμματα

·         Την ενημέρωση των άλλων πολιτικών δυνάμεων για την δυνατότητα προεκλογικών συνεργασιών και μετεκλογικών συγκλίσεων ώστε οι όποιες συζητήσεις να είναι διαφανείς με βάσει αρχές και θέσεις και όχι αποτέλεσμα ευκαιριακών προσωπικών επιλογών ή στρατηγικών.

Η προετοιμασία και η δημόσια παρουσίαση των θέσεων της ΔΗΜ.ΑΡ γίνεται σήμερα ακόμη περισσότερο επιτακτική δεδομένου του γεγονότος ότι με αποφάσεις των οργάνων και την πρωτοβουλία του Προέδρου να στείλει επιστολές προς τους όμορους πολιτικά χώρους έχουν ξεκινήσει οι «επίσημες» διαδικασίες διαλόγου που αφορούν τόσο για την ανασυγκρότηση του χώρου όσο και για τη προοπτική αριστερής διακυβέρνησης της χώρας.

 

-          Η αξιοποίηση της δυναμικής που δημιούργησαν τα σχήματα που υποστήριξε η ΔΗΜ.ΑΡ στις αυτοδιοικητικές εκλογές μέσα από την στήριξη τους για την αντιμετώπιση των καθημερινών προβλημάτων των πολιτών (δημοτικά σχήματα) και της περιφερειακής ανάπτυξης της χώρας (περιφερειακά σχήματα). Για το λόγο αυτό προτείνουμε να δημιουργηθούν στο πλαίσιο του πλήρως αναμορφωμένου Τομέα Αυτοδιοίκησης δύο δίκτυα που θα λειτουργούν παράλληλα αλλά και αλληλοτροφοδοτούμενα ώστε:

o   Να στηρίξουν τους αιρετούς στον τρόπο λειτουργίας τους ειδικά σε ότι αφορά θέματα που καθορίζει το υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο με τρόπο οριζόντιο και ανεξάρτητα με τα ειδικά θέματα που αντιμετωπίζει κάθε περιοχή

o   Να παράγουν νέες ιδέες για τις δράσεις της Τοπικής και Περιφερειακής αυτοδιοίκησης για να εκπληρώσουν τον ρόλο τους με βάση τις αρχές και τις προτάσεις της ΔΗΜ.ΑΡ. όπως παρουσιάστηκαν προηγούμενα

o   Να διευρύνουν την επιρροή της ΔΗΜ.ΑΡ στις τοπικές κοινωνίες με στόχο τη δημιουργία ισχυρής βάσης της παράταξης του «δημοκρατικού σοσιαλισμού»

o   Να προτείνουν θεσμικές αλλαγές για την αναμόρφωση των δύο θεσμών ώστε να μπορέσουν να ανταποκριθούν στις σημερινές ανάγκες των πολιτών και της χώρας.  

-          Η αξιοποίηση της δυναμικής που δημιούργησαν τα σχήματα που υποστήριξε η ΔΗΜ.ΑΡ στις συνδικαλιστικές εκλογές ώστε να λειτουργήσουν με βάση τις γενικές αρχές της ΔΗΜΑΡ περί του ευρύτερου και μακροχρόνιου δημοσίου συμφέροντος (και όχι για τη προάσπιση των κάθε είδους στενών συντεχνιακών διεκδικήσεων όπως γίνεται μέχρι σήμερα) συμβάλλοντας με τον τρόπο τους στην συνολικότερη αλλαγή.

Γιάννης Σπιλάνης

Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου

Μέλος ΚΕ ΔΗΜ.ΑΡ και ΣΕ ΑΡ.ΜΕ