Το προσφυγικό-μεταναστευτικό: το ΠΣ είναι όργανο λήψης αποφάσεων και πρέπει να συζητά επί σχεδίου δράσης

Tο ΠΣ οφείλει να συζητά όλα τα θέματα που απασχολούν τις ζωή των νησιωτών όχι για «εκτόνωση» των συμμετεχόντων, αλλά με στόχο να διαμορφώνει αποφάσεις-προτάσεις για παρεμβάσεις πού είτε θα υλοποιήσει η ίδια η Περιφέρεια εφόσον έχει την αρμοδιότητα είτε θα εισηγείται στους καθ’ύλη φορείς αρμόδιους φορείς για να τις υλοποιήσουν.

Το ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ δεν θεωρεί σκόπιμο να τοποθετηθεί γενικά και αόριστα στο θέμα δίνοντας έμφαση είτε στο «συναισθηματικό», είτε σε θέματα που αφορούν άλλους και δεν μπορεί να επηρεάσει. Αντίθετα θεωρεί ότι ο μόνος τρόπος εξυπηρέτησης των συμφερόντων των νησιωτών είναι αφού κάνει μια πολύ σύντομη αποτίμηση της κατάστασης να καταθέσεις προτάσεις για το πώς μπορεί να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα που δημιουργεί το προσφυγικό στις τοπικές κοινωνίες και ιδιαίτερα στο ρόλο που μπορεί να έχει η Περιφέρεια στη διαχείριση της κρίσης.

Κατά την άποψη μας, το προσφυγικό-μεταναστευτικό:

-          Αποτελεί για τη χώρα μας ουσιαστικά μια εμπόλεμη κατάσταση χωρίς πόλεμο που αλλάζει διαρκώς μορφή και ένταση, αφού αλλάζουν οι εξωτερικές συνθήκες που το δημιουργούν, αλλά και το ρυθμίζουν – πχ. η πρόσφατη στάση των ευρωπαϊκών χωρών να κλείσουν τα σύνορα τους, με αποτέλεσμα να χρειάζεται διαρκώς αναπροσαρμογή των χειρισμών στη διαχείριση του

-          έχει δημιουργήσει ένα ανεπανάληπτο κύμα αλληλεγγύης από Ελληνες και την παγκόσμια κοινότητα που μαζί με τις ΜΚΟ και τους επίσημους φορείς αγωνίζονται να διαχειριστούν τις χιλιάδες ατόμων που έχουν διακινηθεί τον τελευταίο χρόνο από τη χώρα μας και ειδικά από τα νησιά μας. Παράλληλα υπάρχουν και όλοι αυτοί που επωφελούνται εκμεταλλευόμενοι τον ανθρώπινο πόνο και αυτό δεν αφορά μόνο τους διακινητές αλλά και πολλούς άλλους πάνω στο έδαφος των νησιών μας.

-          έχει δημιουργήσει «κερδισμένους» και «χαμένους» στις τοπικές κοινωνίες. Από την μια μεριά δημιούργησε υψηλούς τζίρους για σειρά επιχειρήσεων μόνιμων ή προσωρινών, θέσεις εργασίας και άλλα εισοδήματα σε επαγγελματικές τάξεις που σε άλλους επέτρεψαν να αντιμετωπίσουν την κρίση και σε άλλους να βγάλουν πολλαπλά εισοδήματα κυρίως σε επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στα ανατολικά τμήματα των νησιών μας. Από την άλλη πλευρά έχουν δημιουργηθεί προβλήματα, ειδικά σε επιχειρήσεις του τουριστικού τομέα, τους εργαζόμενους σε αυτές και τους προμηθευτές τους που δραστηριοποιούνται στις άλλες περιοχές, αφού η τουριστική κίνηση από το εξωτερικό αναμένεται να είναι ιδιαίτερα μειωμένη για το 2016 και αβέβαιη η συνέχεια τις επόμενες χρονιές.

-          έχει δημιουργήσει πολλές πιέσεις σε υπηρεσίες και δομές όπως τις δομές παροχής υγείας, θαλάσσιας και χερσαίας αστυνόμευσης, στα συστήματα διαχείρισης στερεών αποβλήτων αλλά και σκαφών, μηχανών και άλλου εξοπλισμού που εγκαταλείπουν οι διακινητές στις παραλίες των νησιών.

Ο ρόλος της αυτοδιοίκησης οφείλει να είναι ουσιαστικός στη διαχείριση του προσφυγικού ρεύματος, ιδιαίτερα στα νησιά όπου η παρουσία του κεντρικού κράτους είναι περιορισμένη. Ενώ είναι ένα από τα θέματα για τα οποία δεν υπάρχουν αρμοδιότητες στον χάρτη της αυτοδιοίκησης, θα έπρεπε να υπάγεται στις διατάξεις περί Πολιτικής Προστασίας και Εκτάκτων Αναγκών και να ενεργοποιούνται με απόφαση του αρμόδιου Υπουργείου με βάση συγκεκριμένα υπαρκτά σχέδια, αλλά και άμεσες δυνατότητες παρέμβασης. Αντίθετα διαπιστώσαμε ότι ενώ οι υπηρεσίες υπάρχουν σε επίπεδο Περιφέρειας και Δήμου, δεν υπάρχουν τα αντίστοιχα σχέδια με αποτέλεσμα τα ΠΣΕΑ να απουσιάζουν παντελώς από την όποια  δράση, έστω συντονιστική, με τρόπο ανάλογο με αυτόν των φυσικών καταστροφών. Όπως έχω ήδη πει, αν υπήρχε ένας μεγάλος σεισμός στα νησιά και υπήρχαν χιλιάδες άστεγοι με αυτή την ταχύτητα θα είχε αντιδράσει το κράτος;

Με βάση τα βασικά προβλήματα που αναφέραμε προηγούμενα και λαμβάνοντας υπόψη  ότι η βελτίωση της λειτουργίας των αρμόδιων υπηρεσιών του κράτους και των ΗΕ στην ταυτοποίηση των προσφύγων και στη ρύθμιση των ροών ανάλογα με τις συνθήκες που επικρατούν, ο ρόλος της Περιφέρειας θα έπρεπε να εστιάζεται κύρια:

-          στη δημιουργία και διαχείριση των υποδομών για την ασφαλή διαμονή των προσφύγων με διαδικασίες ανάλογες με εκείνες για την αντιμετώπιση μεγάλων φυσικών καταστροφών όπως πχ ένας σεισμός που άφηνε άστεγο για μεγάλο διάστημα ένα σημαντικό μέρος του πληθυσμού.  Βέβαια η διαχείριση των όποιων πόρων οφείλει να είναι διαφανής και αποτελεσματική γιατί όπως έχουμε δει και στο παρελθόν σε παρόμοιες περιπτώσεις (πχ. κατασκευές και σίτιση μεταναστών στη Παγανή, λειτουργία καντινών σήμερα) «στην αναμπουμπούλα….. τα τρωκτικά χαίρονται». Τα παράπονα που εκφράζονται από πολλούς συμπολίτες για τον ρόλο τουλάχιστον ορισμένων ΜΚΟ και μεμονωμένων ανθρώπων μπορεί να είναι υπερβολικά ορισμένες φορές αλλά όχι εντελώς αβάσιμα. Η υλοποίηση αυτού του σχεδίου θα έπρεπε να υλοποιηθεί με χρηματοδότηση από τον ευρωπαϊκό μηχανισμό διαχείρισης κρίσεων με βάση πρόταση της Περιφέρειας και την άμεση ενεργοποίηση της Αναπτυξιακής Εταιρείας της Περιφέρειας που έχει σαφώς πιο ευέλικτη λειτουργία από τις δημόσιες υπηρεσίες.

-          Στη δημιουργία ενός συντονιστικού οργάνου που θα επισημαίνει τα άμεσα και έμμεσα προβλήματα που δημιουργεί η έλευση τόσο μεγάλου αριθμού ανθρώπων όπως είναι το θέμα διαχείρισης ναυαγίων και εγκαταλελειμμένων πλοίων, διαχείρισης στερεών αποβλήτων, θεμάτων δημόσιας υγείας όπου υπάρχουν αρμοδιότητες της Περιφέρειας ώστε να υπάρχει αποτελεσματική δράση, αλλά και τα κατάλληλα αιτήματα που εθνικούς και διεθνείς φορείς για οικονομική ενίσχυση και στελέχωση. Χαιρετίζουμε τη σημερινή πρόταση της Περιφερειάχη και θα την υπερψηφίσουμε. Δεν μπορούμε όμως να μην πούμε ότι έρχεται με καθυστέρηση 9 μηνών. 

-          Την ενεργοποίηση και τον συντονισμό των υπηρεσιών που ασχολούνται με θέματα τιμών και αισχροκέρδειας για περιορισμό του προβλήματος

-          Στην επεξεργασία σχεδίου αντιμετώπισης της τουριστικής κρίσης με:

o   η οργάνωση μιας «εναλλακτικής» καμπάνιας τουριστικής προβολής της Περιφέρειας που να βασίζεται στα πραγματικά στοιχεία που είναι άλλωστε γνωστά στα πέρατα του κόσμου εξ αιτίας της έντασης της κρίσης και της δύναμης των ΜΜΕ και των κοινωνικών δικτύων. Η καμπάνια αυτή θα πρέπει κατά την άποψη μας να περιλάβει εκτός από τα διαχρονικά ισχυρά «χαρτιά» της χώρας μας που είναι οι έννοιες της «φιλοξενίας» και της «ασφάλειας» και αυτό της «αλληλεγγύης» για να προσεγγίσει ένα ιδιαίτερο κοινό που είναι ευαίσθητο στις εξελίξεις αυτές. Η καμπάνια αυτή θα στοχεύει:

§  την ενεργοποίηση της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης αεροπορικών εταιριών όπως η Aegean που συνδέει τα νησιά και εκατοντάδες προορισμούς ανά τον κόσμο, τις εταιρείες Volotea και Bora που θα εξυπηρετήσουν για πρώτη φορά τη Λέσβο και τις εταιρείες charter αλλά και τους ΤΟ που συνεχίζουν και σήμερα να συνεργάζονται με τα νησιά καθώς και τις ακτοπλοϊκές εταιρείες

§  την «ενεργοποίηση» των αντανακλαστικών αλληλεγγύης των διεθνών οργανισμών, των ΜΚΟ, των μεμονωμένων εθελοντών αλλά και των επώνυμων που είτε επισκέφθηκαν, είτε δήλωσαν δημόσια υπέρ των νησιών να μιλήσουν για τη σημερινή πραγματικότητα και να καλέσουν σε αλληλεγγύη των νησιών που πλήττονται. 

o   Την δημιουργία ενός Παρατηρητηρίου Τουρισμού που θα παρακολουθεί συστηματικά τις εξελίξεις στον ευαίσθητο αυτόν τομέα και να είναι σε θέση να προτείνει τόσο δράσης για τον περιορισμό των αρνητικών επιπτώσεων εσωτερικών ή εξωτερικών γεγονότων όσο και προτάσεις ανακούφισης των επιχειρήσεων που θίγονται από τα γεγονότα αυτά. Το ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ έχει υποβάλει συγκεκριμένες προτάσεις σε αυτό το επίπεδο.

Δυστυχώς η Περιφερειακή Αρχή μέχρι τώρα έχει περιοριστεί σε συναντήσεις «υψηλού επιπέδου» χωρίς όμως να καταθέτει συγκεκριμένες και κοστολογημένες προτάσεις ενταγμένες σε ένα σχέδιο δράσης. Ακόμη και στη πρόσφατη εμφάνιση της κας Καλογήρου στην υποεπιτροπή Νησιωτικών και Ορεινών Περιοχών της επιτροπής Περιφερειών της Βουλής δεν κατατέθηκε ούτε μία πρόταση. Αλλά και σήμερα δεν βλέπουμε να καταθέτει σχέδιο δράσης για να το συζητήσει η Διαπαραταξιακή Επιτροπή που προτείνει να συσταθεί. Ελπίζουμε ότι πριν τη πρώτη συνεδρίαση να έχουμε ένα σχέδιο για συζήτηση.

Παράλληλα η Περιφέρεια «απενεργοποίησε» την Επιτροπή Διαχείρισης της Κρίσης που είχε συσταθεί κατά προτροπή της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Τουρισμού και επιδίδεται σε επικοινωνιακές συναντήσεις χωρίς συγκεκριμένο περιεχόμενο. Μάλιστα αυτές οι συναντήσεις που δεν αφορούν το σύνολο της Περιφέρειας γίνονται χωρίς την πρόσκληση των περιφερειακών παρατάξεων που προσκαλούνται μόνο στις «γιορτούλες».

Τελειώνοντας ως ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ θα υποστηρίξουμε ότι αν και η Αναπτυξιακή Εταιρεία θα μπορούσε να έχει ενεργοποιηθεί από πέρσι και να είχε ήδη συμβάλει στην αντιμετώπιση των προβλημάτων που αναφέραμε προηγούμενα και θα ζητήσουμε να ληφθεί σήμερα η πολιτική απόφαση για ενεργοποίηση της ΕΝΑ Χίου με περιφερειακή εμβέλεια. Μια τέτοια δομή μπορεί να αναλάβει να υλοποιήσει το σχέδιο που ελπίζουμε ότι θα προκύψει από τις εργασίες της διαπαραταξιακής επιτροπής και ως ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ θα αποδείξουμε ότι θέλουμε να είμαστε χρήσιμοι για τα νησιά μας.

Γιάννης Σπιλάνης

ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΡΙΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ

Τον Δεκέμβριο του 2015 το Περιφερειακό Συμβούλιο (ΠΣ) ενέκρινε την εισήγηση της Δ/νσης Τουρισμού που έφερε προς ψήφιση ο αρμόδιος για θέματα τουρισμού αντιπεριφερειάρχης Σάμου κ.Κατρακάζος.

Το κείμενο που παρουσιάστηκε περιλάμβανε ανάλυση της κατάστασης με σύντομο απολογισμό για το 2015, ανάλυση των πλεονεκτημάτων της Περιφέρειας, των αδύνατων σημείων, των ευκαιριών και των κινδύνων (SWOT analysis), την παρουσίαση των στρατηγικών στόχων και 11 προτάσεις με τη μορφή αξόνων δράσης. Από τις δράσεις αυτές μεγαλύτερη ανάλυση και κοστολόγηση υπήρχε μόνο στη δράση «τουριστική προβολή» προβλέποντας μια σειρά από δράσεις και ενέργειες συνολικού κόστους 568.000€ για την 4ετία και 150.000€ για το 2016. Κρίσιμο ερώτημα αποτελεί γιατί η ανάλυση και η χρηματοδότηση αφορά μόνο στη τουριστική προβολή και όχι και τους άλλους άξονες, δίνοντας την εικόνα ότι τα άλλα θέματα αποτελούν θέματα ήσσονος σημασίας και δεν είναι προτεραιότητας τόσο στη τρέχουσα συγκυρία όσο και στον μεσοπρόθεσμο σχεδιασμό.    

Ανεξάρτητα από τις όποιες αντιρρήσεις μπορεί να έχει κάποιος για την πληρότητα της εισήγησης δεν παύει να αποτελεί μια βάση για συζήτηση και δράση. Αξίζει να σημειωθεί ότι στην εισήγηση για το στρατηγικό σχέδιο της Περιφέρειας που ήταν σε διαβούλευση την ίδια περίοδο αποτυπώνονταν με σαφή τεκμηρίωση η κρίση στην οποία είναι ο τουρισμός σε όλα τα νησιά της Περιφέρειας από την αρχή της δεκαετίας του 2000 με μείωση αφίξεων-διανυκτερεύσεων, μείωση εισερχόμενου τουρισμού, δραματική μείωση πληρότητας ξενοδοχειακών μονάδων, χαμηλή και διαρκώς συρρικνωμένη παρουσία του τουρισμού της ΠΒΑ στο σύνολο της χώρας, ιδιαίτερα χαμηλή οικονομική απόδοση.

Στο επιχειρησιακό σχέδιο που ήρθε για ψήφιση τον Φεβρουάριο με έκπληξη διαπιστώσαμε ότι ο τουρισμός δεν αποτελούσε πλέον έναν «συμπαγή» άξονα δράσης –παρόλο ότι μαζί με τον κλάδο της αγροδιατροφής (πρωτογενής παραγωγή και μεταποίηση αγροτικών προϊόντων) αποτελεί έναν από τους 2 πυλώνες της οικονομίας της Περιφέρειας- αλλά έναν αριθμό διάσπαρτων, ελλιπών και ασύνδετων μεταξύ τους δράσεων σε διάφορα σημεία του προγράμματος. Οι φόβοι για «υποβάθμιση» των αναγκών παρέμβασης στον τουρισμό επιβεβαιώθηκαν με την ανάγνωση των πινάκων που συνοδεύουν το επιχειρησιακό πρόγραμμα και ειδικά των πιστώσεων που ζητήθηκε να εγκριθούν για το 2016. Πράγματι εκεί περιλαμβάνονται μόνο δύο έργα:

-          

- - ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΒΟΛΗ ΝΗΣΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ με πίστωση 101.682,54 αντί των 150.000 που είχαν εγκριθεί 2 μήνες πριν

-    -     ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΠΌ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΕΙΣΡΟΩΝ ΝΟΜΟΥ ΣΑΜΟΥ ΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΓΗ ΑΠΌ ΤΗΝ Δ/ΝΣΗ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΒΟΛΗΣ με πίστωση 18.000,00 στο πρόγραμμα της ΠΕ ΣΑΜΟΥ

Αντίθετα το σύνολο των πιστώσεων του προγράμματος του 2016 (που θα έπρεπε να είναι ύψους 55,3 εκ € - 6,4 εκ € από εθνικούς πόρους και 48,9 εκ. € από συγχρηματοδοτούμενα έργα – σύμφωνα με την απόφαση του αρμόδιου υπουργείου) είναι μόλις 31,5 εκ. € αφορά έργα υποδομής (κυρίως έργα οδοποιίας) κατά τη συνήθεια των προηγούμενων 30 χρόνων.

3 κρίσιμα ερωτήματα:

Ø  Γιατί δεν λήφθηκε υπόψη η εισήγηση της Δ/νσης Τουρισμού που βασισμένη στη διαχρονική κρίση του τουρισμού επέβαλε μια σειρά μέτρων για την αναγκαία «ανάταξη» της τουριστικής δραστηριότητας και η οποία έπρεπε να αποτυπωθεί με σαφήνεια στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα

Ø  Ποιος καθορίζει τις προτεραιότητες σε επίπεδο Περιφερειακού Προγράμματος και την κατανομή των πιστώσεων και πως δικαιολογεί την «υποβάθμιση» του τουρισμού τόσο στο πρόγραμμα του 2016 όσο και στον προγραμματισμό για τα επόμενα χρόνια

Ø  Πότε θα «συμπληρωθεί» το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων του 2016 με έργα και δράσεις 24 εκ. € περίπου και πως.

Ένα επιπλέον ερώτημα βασανίζει ιδιαίτερα τους ασχολούμενους με τον τουρισμό (επιχειρηματίες και εργαζόμενους) -και ειδικά όσους δεν είναι εγκατεστημένοι στην ανατολική πλευρά των νησιών που δέχονται τα προσφυγικά-μεταναστευτικά ρεύματα που «επωφελούνται» αυτής της κρίσης με υψηλές πληρότητες και πρωτόγνωρο για χειμερινή περίοδο τζίρο- και βλέπουν με τρόμο τη τουριστική περίοδο να πλησιάζει με ακυρώσεις πτήσεων και μηδενικές κρατήσεις. Το ερώτημα αφορά στο ποια είναι η στρατηγική διαχείρισης της κρίσης από την πλευρά της Περιφέρειας σε συνεργασία με τους Δήμους και πως υλοποιείται.

Αξίζει να υπογραμμιστεί ότι με παρότρυνση της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Τουρισμού συστάθηκε σχετική επιτροπή υπό τη προεδρία του πρώην (;) αρμόδιου για τον τουρισμό αντιπεριφερειάρχη Σάμου κ.Κατρακάζου, που αφού συνεδρίασε το περασμένο φθινόπωρο τρεις φορές ουσιαστικά με αντικείμενο ……. τη προετοιμασία της έκθεσης του Λονδίνου, σταμάτησε να λειτουργεί αφού ο λόγος της δημιουργίας της ….έπαψε να υφίσταται. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι το Υπουργείο Τουρισμού στη δημόσια συνάντηση του περασμένου Σεπτεμβρίου είχε παροτρύνει τη Περιφέρεια να επωφεληθεί από την τεχνογνωσία που θα μπορούσε να παρασχεθεί από τα στελέχη του ΕΟΤ και της ΓΓ.Τουρισμού για να επανεξετάσει το όλο θέμα της τουριστικής προβολής με βάση τα «άσχημα» αποτελέσματα των προηγούμενων ετών σε συνδυασμό με το θέμα της κρίσης.

Δυστυχώς τίποτα από αυτά δεν έγιναν παρά τις προτάσεις που έχουν κατατεθεί και από την υπηρεσία με αποτέλεσμα:

-          

      Οι δράσεις προβολής να συνεχίζονται με τον ίδιο γνωστό τρόπο, «σα να μην πέρασε μια μέρα»

-          Οι άλλες δράσεις για αναβάθμιση του τουριστικού προϊόντος και αλλαγή της  τουριστικής εικόνας να έχουν παραπεμφθεί στις ελληνικές καλένδες.

ΤΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ, βλέποντας ότι όποιες προτάσεις και αν γίνονται προς τη Περιφερειακή Αρχή στα πλαίσια της λειτουργίας του Περιφερειακού Συμβουλίου δεν έχουν ουσιαστικά κανένα αποτέλεσμα, προτείνει να υπάρξει συνεργασία με τις περιφερειακές παρατάξεις που αντιλαμβάνονται με τον ίδιο τρόπο την αναγκαιότητα για άμεση δράση σε συνεργασία με τους φορείς εκείνους του τουρισμού που ανησυχούν για το παρόν (λόγω της προσφυγικής κρίσης) και για το μέλλον (λόγω της χρόνιας υποχώρησης της ανταγωνιστικότητας του τουριστικού προϊόντος) του τουρισμού της Περιφέρειας να συνεργαστούμε πάνω σε 2 συγκεκριμένους άξονες:

-          Την οργάνωση μιας «εναλλακτικής» καμπάνιας προβολής της Περιφέρειας που να βασίζεται στα πραγματικά στοιχεία που είναι άλλωστε γνωστά στα πέρατα του κόσμου εξ αιτίας της έντασης της κρίσης και της δύναμης των ΜΜΕ και των κοινωνικών δικτύων. Η καμπάνια αυτή θα πρέπει κατά την άποψη μας να περιλάβει εκτός από τα διαχρονικά ισχυρά «χαρτιά» της χώρας μας που είναι οι έννοιες της «φιλοξενίας» και της «ασφάλειας» και αυτό της «αλληλεγγύης» για να προσεγγίσει ένα ιδιαίτερο κοινό που είναι ευαίσθητο στις εξελίξεις αυτές. Όπως είναι ήδη γνωστό τα δύο τελευταία χρόνια έχουν επισκεφθεί τη χώρα μας -και ειδικά τα λιγότερο τουριστικά νησιά- άτομα που ήθελαν με τη κίνηση τους αυτή να εκφράσουν την αλληλεγγύη προς τη χώρα μας που δοκιμάζεται από την οικονομική κρίση. Αυτό καταδεικνύεται ιδιαίτερα από την αύξηση εθνικοτήτων που αποτελούν παραδοσιακά σημαντικές αγορές της χώρας (πχ. Γάλλοι και Ιταλοί) αλλά όχι οι πρώτες (Αγγλοι, Γερμανοί) και επιβεβαιώνεται από τις συζητήσεις που είχαν τουριστικοί επιχειρηματίες μαζί τους.

Η καμπάνια αυτή προτείνουμε να στηριχθεί πάνω στη βάση ότι «στη προσπάθεια που καταβάλουμε για την έξοδο από τη πολύπλευρη κρίση που μαστίζει τη χώρα, η αντιμετώπιση του προσφυγικού (ενός γεγονότος το οποίο ή χώρα ούτε προκάλεσε, ούτε ενθάρρυνε) ήρθε ως σοβαρός ανασταλτικός παράγοντας. Παρ’όλα τα πολλαπλά προβλήματα με κυρίαρχο αυτό της ανεργίας, υπήρξε ένα αυθόρμητο κύμα αλληλεγγύης για τη σωτηρία των ανθρώπων που έφταναν και συνεχίζουν να φτάνουν κατά χιλιάδες στα νερά των νησιών μας. Με τη συνδρομή των ΗΕ, των ΜΚΟ και χιλιάδων εθελοντών που έχουν έρθει από όλα τα σημεία του ορίζοντα έγινε κατορθωτό να υπάρξει μια στοιχειώδης «υποδοχή» και προώθηση προσφύγων και μεταναστών προς την ηπειρωτική χώρα ώστε να φτάσουν στον τελικό τους προορισμό που ήταν κύρια οι χώρες της Δ.Ευρώπης. Όμως το ρεύμα των μεταναστών «τραυμάτισε» την εικόνα των νησιών-hot spot των προσφυγικών αφίξεων, ως τόπων για «ξένοιαστες διακοπές» και «χαλάρωση» ανεξάρτητα από το γεγονός ότι δεν επηρεάστηκαν καθόλου τα κρίσιμα θέματα «ασφάλειας» και «φιλοξενίας». Αλλωστε σε πολλές περιοχές ακόμη και των νησιών που δέχονται τους περισσότερους πρόσφυγες δεν υπάρχει ούτε καν «οπτική επαφή» με αυτούς ή όποια επαφή δεν είναι περισσότερο έντονη από αυτή που έχουν οι κάτοικοι των χωρών αυτών στη περιοχή κατοικίας τους. Αλλά ακόμη και σε περιοχές όπου υπήρξε μεγάλη ροή μεταναστών με τα ανάλογα προβλήματα (πχ. σωροί απορριμμάτων σε παραλίες και όχι μόνο) δεν υπήρξαν προβλήματα «ασφάλειας» που τόσο πολύ επηρεάζουν κάποιες κατηγορίες τουριστών.  Με βάση τα παραπάνω ζητούμε επισκεπτόμενοι τα νησιά αυτά να εκφράσουν την αλληλεγγύη τους προς τις τοπικές κοινωνίες που δοκιμάζονται και τους πρόσφυγες με όποιο τρόπο νομίζουν και χωρίς να «θυσιάσουν» τίποτα από τις διακοπές τους».

Η καμπάνια αυτή μπορεί να προωθηθεί τόσο μέσω των δημοσιογράφων και άλλων προσωπικοτήτων που επισκέφθηκαν τη χώρα και τα νησιά μας τους τελευταίους μήνες εξ αιτίας του προσφυγικού, δημοσιογράφους που έχουν έρθει στο πλαίσιο των fam trips  και η υπηρεσία εκτιμά ότι έχουν τα χαρακτηριστικά εκείνα που θα μπορούσαν να συμβάλλουν, αλλά και μέσω των χιλιάδων ανθρώπων που έχουν εκφράσει την αλληλεγγύη τους με διάφορους τρόπους με αξιοποίηση του διαδικτύου και των social media.

-          Την επεξεργασία ενός άμεσου, ρεαλιστικού και χαμηλού κόστους επιχειρησιακό πρόγραμμα που να λαμβάνει υπόψη του τους δημοσιονομικούς περιορισμούς αλλά και τις υπάρχουσες δυνατότητες καθώς και το υπάρχον ανθρώπινο δυναμικό και χρηματοδότηση του από τη Περιφερειακή Αρχή αλλά και από το Υπουργείο Οικονομίας, Ανάπτυξης και Τουρισμού αξιοποιώντας δυνατότητες όπως είναι οι Ολοκληρωμένες Χωρικές Επενδύσεις.

Οι άξονες πάνω στους οποίους προτείνουμε να κινηθούν οι προτεινόμενες ενέργειες (γιατί θα πρέπει όχι απλά να αντιμετωπίσουμε τα άμεσα προβλήματα, αλλά ταυτόχρονα να δρομολογηθούν λύσεις για τα χρόνια διαρθρωτικά προβλήματα:

-          Βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών που προσφέρουν οι ιδιωτικές επιχειρήσεις

-          Βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών που προσφέρει ο δημόσιος τομέα

-          Διαφοροποίηση του τουριστικού προϊόντος με αξιοποίηση των τοπικών φυσικών, πολιτιστικών και παραγωγικών πόρων

-          Βελτίωση της τοπικής τουριστικής διακυβέρνησης (διαχείρισης και προβολής προορισμού) με τη δημιουργία μόνιμων δομών και διαδικασιών για την υποστήριξη λήψης αποφάσεων με την εμπλοκή των ενδιαφερόμενων μερών μέσα από τη δημιουργία Destination Management and Marketing Organization (DMMO).

Οι αρχικές (άμεσες) δράσεις μπορεί να περιλαμβάνουν μετά από συζήτηση με τους ενδιαφερόμενους:

o   Αναβάθμιση της ηλεκτρονικής προώθησης των επιμέρους προορισμών

§  Ανανέωση της τουριστικής εικόνας

§  Βελτίωση της προσπελασιμότητας στις τουριστικές σελίδες

§  Ανανέωση της παρεχόμενης πληροφορίας με εστίαση σε παρεχόμενες διαφορετικές μορφές τουρισμού (διαφορετικά τουριστικά προϊόντα)

·         Βελτίωση της επικοινωνίας των ενδιαφερόμενων με τους υπεύθυνους του προορισμού & βελτίωση της επικοινωνίας των υπευθύνων του προορισμού με άτομα για τη προώθηση του προορισμού (TO, δημοσιογράφους, πρεσβείες κλπ)

·         προώθηση μέσω κοινωνικών δικτύων, SEO (βελτιστοποίηση μηχανών αναζήτησης) και digital marketing, προσθήκη και νέων γλωσσών

o   Ανάπτυξη υποδομών μικρής κλίμακας και απαραίτητες παρεμβάσεις για την ανάπτυξη ειδικών τουριστικών προϊόντων με αξιοποίηση τοπικών πόρων

§  αξιοποίηση υποδομών σε ιαματικές πηγές, δράσεις σήμανσης και καθαρισμού περιπατητικών μονοπατιών, κ.λ.π, για την ανάπτυξη τουρισμού ευεξίας

§  ανάδειξη μοναδικών πολιτιστικών πόρων, στους οποίους καθένα από τα νησιά μπορεί να βασίσει τη δημιουργία τουριστικού προϊόντος (π.χ. λυρικοί ποιητές της Λέσβου, Ομηρική παράδοση της Χίου, Πυθαγόρας για τη Σάμο)

§  ενέργειες δικτύωσης τουριστικών, αγροτοδιατροφικών, πολιτιστικών κλπ επιχειρήσεων και άλλων φορέων (πολιτιστικών, περιβαλλοντικών, δημόσιων) για τη δημιουργία ολοκληρωμένων τουριστικών προγραμμάτων

§  αξιοποίηση των υπαρχόντων λιμενικών εγκαταστάσεων για αύξηση του θαλάσσιου τουρισμού

§  βελτίωση της ενημέρωσης και διαχείρισης των επισκεπτών θαλάσσιου τουρισμού και κρουαζιέρας - δημιουργία υλικού πληροφόρησης (ηλεκτρονικού και έντυπου) για ενημέρωση των τουριστών για τα παρεχόμενα προϊόντα

o   Ενέργειες εκπαίδευσης και κατάρτισης εργοδοτών και εργαζομένων (ιδιωτικού και δημόσιου τομέα) με στόχο τον βιώσιμο τουρισμό (αξιοποίηση υπαρχόντων δομών κατάρτισης & Πανεπιστημίου Αιγαίου για στοχευμένη κατάρτιση)

§  Οργάνωση σεμιναρίων για ιδιοκτήτες τουριστικών επιχειρήσεων για βελτίωση των πρακτικών διαχείρισης των επιχειρήσεων τους

§  Οργάνωση σεμιναρίων για εργαζόμενους τουριστικών επιχειρήσεων και ανέργους

§  Οργάνωση σεμιναρίων για δημιουργία επιχειρήσεων (αυτοαπασχόληση, ιδιωτικές επιχειρήσεις, κοινωνικές-συνεταιριστικές επιχειρήσεις)

§  Εκπαίδευση στελεχών της διοίκησης για εφαρμογή πρακτικών για βιώσιμο τουρισμό και προορισμό

o   Προώθηση σήματος «Αιγιακής Ποιότητας» με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών που προσφέρει ο ιδιωτικός και δημόσιος τομέας

§  Μέτρα για την υιοθέτηση δράσεων τοπικής ποιότητας όπως «Aegean cuisine”, “ελληνικό πρωϊνό» με την εισαγωγή τοπικών προϊόντων στις τουριστικές επιχειρήσεις

§  Μέτρα για την εφαρμογή πρακτικών διαχείρισης περιβάλλοντος σε τουριστικές επιχειρήσεις και ΟΤΑ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ …… ΧΩΡΙΣ ΣΧΕΔΙΟ

Με καθυστέρηση 10 περίπου μηνών από αυτό που ορίζει ο νόμος ήρθε επιτέλους προς ψήφιση ίσως το σημαντικότερο κείμενο της θητείας της Περιφερειακής Αρχής, το σχέδιο λειτουργίας της Περιφέρειας αφού η ανάπτυξη είναι σημαντικότερη δραστηριότητα της Περιφέρειας και το Επιχειρησιακό Σχέδιο οφείλει να καθορίζει την καθημερινή λειτουργία των υπηρεσιών και των νομικών της προσώπων για την επίτευξη των στρατηγικών στόχων που η ίδια έχει θέσει στο πλαίσιο του σχεδιασμού και όχι να αποτυπώνει μόνο έργα.

Η εγκύκλιος του Αναπληρωτή Υπουργού Εσωτερικών που περιγράφει την όλη διαδικασία αναφέρει ότι «Οι υπηρεσίες της Περιφέρειας, οι Επιτροπές, το Περιφερειακό Ταμείο Ανάπτυξης και τα Νομικά Πρόσωπά της, αφού λάβουν υπόψη τους το εγκεκριμένο Στρατηγικό Σχέδιο, το οποίο αποτελεί προπαρασκευαστική πράξη της διαδικασίας κατάρτισης του Πενταετούς Επιχειρησιακού Προγράμματος, προτείνουν, με γραπτή εισήγησή τους, κατ’ αντιστοιχία προς τους στόχους του Στρατηγικού Σχεδίου τους Άξονες και τα Μέτρα του Επιχειρησιακού Σχεδίου, τους στόχους της κάθε υπηρεσίας για την επόμενη περίοδο και τις δράσεις για την επίτευξη των στόχων αυτών, ιεραρχημένες κατά σειρά προτεραιότητας.  Το Διοικητικό Συμβούλιο του κάθε Νομικού Προσώπου της Περιφέρειας, εντός μιας (1) εβδομάδας από την εισήγηση των υπηρεσιών του, λαμβάνει απόφαση για τους στόχους και τις δράσεις που το αφορούν.»

Σε άλλο εδάφιο προβλέπεται η διαδικασία εκπόνησης που μεταξύ των άλλων περιλαμβάνει δημόσια διαβούλευση και συζήτηση στην Περιφερειακή Επιτροπή Διαβούλευσης που περιλαμβάνει τους δημάρχους των νησιών, τους εκπροσώπους των παραγωγικών τάξεων και των επαγγελματικών φορέων καθώς και ενδιαφερόμενους πολίτες, τις περιφερειακές παρατάξεις και τα κόμματα. Η Επιτροπή αυτή που συστήνεται αμέσως μετά την ανάληψη καθηκόντων από τη περιφερειακή αρχή συνεδριάζει σε τακτά διαστήματα για να εξετάζει τις βασικές αναπτυξιακές κατευθύνσεις της Περιφέρειας.

Τις «υποχρεώσεις» αυτές μπορεί να τις δει κανείς είτε ως τυπικές διαδικασίες, εμπόδια στην ελευθερία κινήσεων της περιφερειακής αρχής είτε ως ευκαιρία ουσιαστικής διαβούλευσης μεταξύ όλων των μερών στη προσπάθεια της σύνταξης ενός ουσιαστικού σχεδίου που θα αξιοποιεί όλες τις χρηματοδοτικές ευκαιρίες και τους διαθέσιμους ανθρώπινους πόρους για να πετύχει τα καλύτερα δυνατά αναπτυξιακά αποτελέσματα. Οι υποχρεώσεις αυτές δεν τηρήθηκαν ούτε κατ’ ελάχιστο, δείχνοντας το πώς η Περιφερειακή Αρχή αντιλαμβάνεται τις έννοιες διάλογος, συναίνεση, συναντίληψη, σχέδιο, αναπτυξιακή στρατηγική.

Ηδη από τη παρουσίαση του στρατηγικού σχεδίου τον περασμένο Νοέμβριο ως ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ είχαμε επισημάνει τις τεχνοκρατικές αδυναμίες εκείνου του κειμένου, την έλλειψη νησιωτικής διάστασης στις προτάσεις αλλά και σαφούς στρατηγικής που να αξιοποιεί τα πλεονεκτήματα της Περιφέρειας (φυσικό, πολιτιστικό, παραγωγικό κεφάλαιο και παράδοση), και να αντιμετωπίζει τις αδυναμίες της (χαμηλή ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων, μικρή διείσδυση της έρευνας και της καινοτομίας, χαμηλό επίπεδο εκπαίδευσης και κατάρτισης ανθρώπινου δυναμικού, τη χαμηλή διείσδυση τεχνολογιών πληροφορικής και τηλεπικοινωνιών κλπ). Αποτέλεσμα είναι να μην μπορεί να αναπτύξει τη παραγωγή επώνυμων προϊόντων και υπηρεσιών ποιότητας  εξασφαλίζοντας θέσεις εργασίας και ικανοποιητικές αμοιβές. Στη προσπάθεια να συμβάλλουμε στη βελτίωση εκείνου του κειμένου είχαμε καταθέσει ολοκληρωμένη πρόταση (ioannispilanis@blogspot.gr) χωρίς ανταπόκριση.

Το κείμενο που ήρθε προς ψήφιση απέχει πολύ τόσο από το γράμμα όσο και το πνεύμα του νομοθέτη: δηλαδή το να έχουμε ένα κείμενο που θα κατευθύνει τη καθημερινή λειτουργία των υπηρεσιών (τεκμηριώνοντας και τις ανάγκες σε προσωπικό που ήταν επίσης θέμα στο Περιφερειακό Συμβούλιο και αντιμετωπίστηκε χωρίς την πρέπουσα σοβαρότητα) και των νομικών προσώπων της Περιφέρειας. Αντίθετα είναι ένα άθροισμα κειμένων χωρίς αρχή μέση και τέλος με επαναλήψεις, αντιφάσεις, κενά που συνοδεύεται από έναν πίνακα ασύνδετων έργων όπως είναι αυτά που εγκρίθηκαν στο ετήσιο πρόγραμμα και μια σειρά ανώριμων έργων και δράσεων που προβλέπονται για τα επόμενα χρόνια. Όλα αυτά μόνο ως αναπτυξιακός σχεδιασμός και ορθολογική λειτουργία δεν μπορούν να χαρακτηριστούν. Αλλά και για κάτι περισσότερο: δυστυχώς η Περιφερειακή Αρχή δεν φαίνεται να αντιλαμβάνεται ποια πρέπει είναι η λειτουργική σχέση μεταξύ τομεακών λειτουργικών προγραμμάτων που έχουν ψηφιστεί από την ίδια, του ΠΕΠ και του ΕΣΠΑ γενικότερα, του 5ετούς επιχειρησιακού προγράμματος και των ετήσιων προγραμμάτων. Και βέβαια δεν πρόκειται να αντιμετωπίσουν κανένα από τα συσσωρευμένα προβλήματα της Περιφέρειας που έχουμε ήδη επισημάνει.

Η έλλειψη χώρου δεν επιτρέπει παρά να κάνουμε επιλεκτική αναφορά σε ορισμένα θέματα για να αναδείξουμε όχι μόνο τις αδυναμίες του προγράμματος και τη πλήρη αδιαφορία σας προς θεσμούς, διαδικασίες, ανθρώπους.

Θέματα Περιβάλλοντος: Υπάρχει Επιτροπή Περιβάλλοντος που ενώ έχει συνεδριάσει για να δώσει τυπικές εγκρίσεις δεν ρωτήθηκε και δεν συζήτησε ποτέ για μια στρατηγική σε ότι αφορά την ολοκληρωμένη περιβαλλοντική στρατηγική. Ταυτόχρονα υπάρχουν αναφορές  που δείχνουν ότι δεν έχει γίνει αντιληπτό αντιληφθεί το τι σημαίνει επιχειρησιακό πρόγραμμα, ποιες οι διαφορές του από το ΕΣΠΑ και πως όλα αυτά πρέπει να συνδέονται μεταξύ τους και με τη δράση των δήμων και των άλλων φορέων που ενεργοποιούνται στη Περιφέρεια. Αποτέλεσμα είναι να  γίνονται αναφορές σε έργα και δράσεις που δεν θα υλοποιήσει η Περιφέρεια αλλά οι Δήμοι όπως είναι η ανακύκλωση.

Θέματα Αγροτικής Ανάπτυξης. Ενώ:

(α) οργανώθηκαν σχετικές ημερίδες σε Μυτιλήνη και Μύρινα για τα θέματα αγροτικής ανάπτυξης και αγροτοδιατροφής και υπήρξαν κάποια συμπεράσματα σε κρίσιμα για τη περιφέρεια προϊόντα (λάδι, τυροκομικά, κρασί).

(β) οργανώθηκε στη Μυτιλήνη από το Εργαστήριο Ελαιολάδου του ΕΘΙΑΓΕ/ΔΗΜΗΤΡΑ ημερίδα για την ολοκληρωμένη διαχείριση του κύκλου ελαιοπαραγωγή και λάδι με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας του προϊόντος και της τιμής στο παραγωγό

(γ) γνωρίζουμε ότι υπάρχει το πρόβλημα των αποβλήτων των αγροτοδιατροφικών βιομηχανιών (ελαιουργεία, πυρηνελαιουργία, τυροκομία, σφαγεία) που έχουν δημιουργήσει πολλαπλές οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές κρίσεις.

(δ) υπάρχει πρόσφατη νομοθεσία που επιτρέπει τη λειτουργία μικρών μεταποιητικών και οικοτεχνικών μονάδων στους τομείς ιδιαίτερου ενδιαφέροντος για τους παραγωγούς των νησιών μας ώστε να πετύχουμε την αναγκαία τυποποίηση και ποιότητα.

δεν υπάρχει καμία αναφορά στην αντιμετώπιση προβλημάτων και αξιοποίηση ευκαιριών  αλλά απαριθμούνται απλά τις δράσεις του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης που αφορά το σύνολο της χώρας. Αυτό δεν ονομάζεται αγροτική πολιτική, αλλά πιστοποιεί την απουσία της.

Θέματα Τουρισμού: Ενώ ο τουρισμός αντιμετωπίζει χρόνια προβλήματα (περιορισμένες αφίξεις που μειώνονται, χαμηλά εισοδήματα, χαμηλή πληρότητα κλπ) εξ αιτίας των αδυναμιών του παραγόμενου προϊόντος και αναμένεται να δοκιμαστεί ακόμη περισσότερο εξ αιτίας του προσφυγικού, η έλλειψη σχεδίου είναι προφανής, ενώ η μη αναφορά σε συγκεκριμένες δράσεις εγκληματική. Η Περιφερειακή αρχή όχι μόνο δεν προχώρησε σε δημιουργία Επιτροπής Τουρισμού, αλλά άφησε ανεκμετάλλευτη και τη βοήθεια που προσέφερε το Υπουργείο Τουρισμού για επεξεργασία στρατηγικής αντιμετώπισης της κρίσης μέσα από την Επιτροπή που ζήτησε να συσταθεί αξιοποιώντας τη δική του τεχνογνωσία και βοήθεια. Η Επιτροπή έπαψε να λειτουργεί, ενώ τα προβλήματα διογκώνονται και απαιτούν δράση διαφορετική από τη συνηθισμένη.

  

Θέματα κατάρτισης και απασχόλησης και ο ρόλος του ΚΕΚΑΠΕΛ. Αν και γνωρίζουμε ότι το σημαντικότερο πρόβλημα της σημερινής κρίσης είναι η ανεργία, στο κείμενο που συνοδεύει το επιχειρησιακό πρόγραμμα, η αναφορά στο ΚΕΚΑΠΕΛ είναι γενική και αόριστη και αναφέρεται στο θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας του και τελειώνει με ένα ευχολόγιο 3 σημείων. Στο αναλυτικό πρόγραμμα για το 2016 στις προβλέψεις των επόμενων ετών υπάρχει μία αναφορά στο ΚΕΚΑΠΕΛ/ΚΕΑΚ με 1000€ για το 2016 και τίποτα για τη συνέχεια ενώ, στο Παράρτημα 3 υπάρχουν πολλές αναφορές για Λέσβο, Λήμνο και Σάμο αλλά χωρίς προϋπολογισμό. Δηλαδή μηδενική ουσιαστική προετοιμασία. Αλλωστε εδώ και 1,5 χρόνο δεν έχουμε ακούσει τίποτα γι’αυτό. Υπάρχει και τι κάνει;

Θέματα μικρών νησιών. Ενώ όλοι μας γνωρίζουμε τα ιδιαίτερα αναπτυξιακά προβλήματα (οικονομική και δημογραφική αποψίλωση, ελλείψεις στις υποδομές και υπηρεσίες δημοσίου συμφέροντος, χαμηλό επίπεδο εκπαίδευσης ανθρώπινου δυναμικού κλπ)  που βιώνουν τα μικρά νησιά της Περιφέρειας εξ αιτίας της διπλής νησιωτικότητας στο πρόγραμμα που ήρθε για ψήφιση δεν υπάρχει καμία ειδική αναφορά στα μικρά νησιά, ενώ το ενδιαφέρον γι’αυτά αποτυπώνεται στο ετήσιο πρόγραμμα του 2016 όπου άλλα νησιά απουσιάζουν εντελώς και άλλα όπως ο Αγ. Στράτης περιλαμβάνονται σχεδόν αποκλειστικά για το συνεχιζόμενο έργο του λιμανιού. Και παρ’όλα αυτά θα υπήρχε η δυνατότητα να υπάρχει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για τα νησιά αυτά και ένας μηχανισμός υλοποίησης του (αφού τα νησιά αυτά χρειάζονται ιδιαίτερη υποστήριξη για την ωρίμανση και υλοποίηση έργων). Θα μπορούσε να είχε ενεργοποιηθεί για στα μικρά νησιά η δυνατότητα του νέου ΕΣΠΑ για Ολοκληρωμένες Χωρικές Επενδύσεις με τη πίστωση των 36 εκ € που υπάρχει στο ΠΕΠ ή το πρόγραμμα Ανάπτυξης με Πρωτοβουλία Τοπικών Κοινοτήτων (CLLD). Ας διερευνηθεί τι γίνεται στις άλλες Περιφέρειες για την ενεργοποίηση των δύο αυτών εργαλείων. Εδώ τίποτα όμως απ’όλα αυτά δεν συμβαίνει.  Ούτε γίνεται αναφορά για το πώς τα μικρά νησιά θα επωφεληθούν από τους διαθέσιμους πόρους. Θα τα στηρίξει η Περιφέρεια με τις υπηρεσίες της; Θα τα στηρίξει με τη Τεχνική Βοήθεια; Η θα μείνουν στη τύχη τους όπως χρόνια τώρα;

Αναπτυξιακή Εταιρεία της Περιφέρειας: Για το θεσμό και την αναγκαιότητα των Αναπτυξιακών Εταιρειών έχουμε αναφερθεί όταν ήρθε η πρόταση για σύσταση νέας Αναπτυξιακής Εταιρείας. Τότε είχαμε προειδοποιήσει ότι δεν θα εγκριθεί αφού υπάρχουν 3 εταιρείες υπό εκκαθάριση που δεν εκκαθαρίζονται για να μην βγουν στην επιφάνεια θέματα κακοδιαχείρισης από την εποχή των Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων. Επιβεβαιωθήκαμε γιατί η Αποκεντρωμένη Διοίκηση απέρριψε το αίτημα. Αν και το θέμα επανήλθε με κάποια βήματα για ενεργοποίηση της ΕΝΑ Χίου δεν υπάρχει ΚΑΜΜΙΑ αφορά στην Αναπτυξιακή στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα. Τι έχει αποφασιστεί τελικά; Θα ενεργοποιηθεί το σημαντικό αυτό αναπτυξιακό εργαλείο, πότε και πως; 

Ολοκληρώνοντας θα πρέπει να υπογραμμιστούν και οι ευθύνες του Υπουργείου Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης που δεν έχει εξηγήσει τη χρησιμότητα του Στρατηγικού και του Επιχειρησιακού Σχεδίου, ούτε πραγματικά στηρίζει την Αυτοδιοίκηση στο να εκπονήσει και να υλοποιήσει Επιχειρησιακό Πρόγραμμα ώστε να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα χρήσης ανθρώπινων και οικονομικών πόρων, που ειδικά σήμερα μετά από 6 χρόνια κρίσης βρίσκονται σε ανεπάρκεια. Και έτσι το εργαλείο αυτό, ένα σημαντικό εργαλείο  έγινε όπως και πολλά άλλα που προέβλεψε ο Καλλικράτης (πχ. Επιτροπή Διαβούλευσης, Συμπαραστάτης Πολίτη και Επιχείρησης, Συμβούλιο Ισότητας) απλά μια γραφειοκρατική διαδικασία που έχει ήδη απαξιωθεί.

Σήμερα μετά από 6 χρόνια πολύπλευρης κρίσης συνεχίζουμε και πορευόμαστε …. «Ετσι χωρίς …….Σχέδιο». Και προφανώς δεν θα βγούμε από τη κρίση με πρακτικές του παρελθόντος.

Η παράταξη ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ για το ΑΙΓΑΙΟ παραμένουμε εδώ καταθέτοντας προτάσεις για να συμβάλουμε έστω και τώρα σε μια αλλαγή πορείας.

Γιάννης Σπιλάνης

Περιφερειακός Σύμβουλος με τη παράταξη ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΖΩΗΣ με το ΑΙΓΑΙΟ 

Εκθεση σχετικά με την ημερίδα

"EUROPEAN TOURISM INDICATOR SYSTEM (ETIS) -CONFERENCE ON "MANAGING AND PROMOTING SUSTAINABLE AND ACCESSIBLE TOURISM DESTINATIONS"[1]

(Βρυξέλλες 28/1/2016)

Η συνάντηση οργανώθηκε για τη κεφαλαιοποίηση των συμπερασμάτων της πιλοτικής φάσης του ΕTIS[2] (2013-15) στην οποία συμμετείχαν πάνω από 250 προορισμοί, που θα ολοκληρωθεί στις 31/3 με την (περιορισμένη απ’ ότι συζητήθηκε) αναθεώρηση του συστήματος και τη βράβευση των περιφερειών που είχαν τα καλύτερα αποτελέσματα. Από τον Απρίλιο και μετά, που θα δημοσιευτεί το ανανεωμένο πλαίσιο του ETIS, κάθε προορισμός θα μπορεί να συμμετέχει, ενώ θα υπάρξει κοινή ηλεκτρονική πλατφόρμα για ανάρτηση των στοιχείων του κάθε προορισμού μέσα στο ευρωπαϊκό Virtual Tourism Observatory (VTO) που ήδη λειτουργεί.

Το θέμα του τελικού καταλόγου των μεταβλητών στον οποίον δεν μπορεί να υπάρξει ομοφωνία αναφέρθηκαν πολλοί εμπειρογνώμονες και εκπρόσωποι άλλων διεθνών οργανισμών και φορέων που έχουν αναπτύξει και εφαρμόσει συστήματα δεικτών για τον Βιώσιμο Τουρισμό[3]. Θα υπάρξει ένας βασικός κατάλογος υποχρεωτικών μεταβλητών (με περισσότερες απ’ότι μέχρι τώρα), ενώ ο κάθε προορισμός μπορεί να έχει ως μη υποχρεωτικές και εκείνες που λαμβάνουν υπ’ όψη τους τις ιδιαιτερότητες του.

Στην ημερίδα συμμετείχαν 200 περίπου σύνεδροι. Δεν υπήρχε καμία επίσημη ελληνική εκπροσώπηση παρά συμμετοχή μόνο λίγων (3-4) εμπειρογνωμόνων όπως ο υπογράφων, όπως άλλωστε δεν υπήρχε συμμετοχή και στη πιλοτική φάση του ETIS. Οπως μου είπε η υπεύθυνη, παρά την αρχική εκδήλωση ενδιαφέροντος από αρκετούς προορισμούς τελικά καμιά περιοχή δεν ανταποκρίθηκε παρά τις υπενθυμίσεις από μέρος τους. Να υπογραμμίσω ότι ως χώρα δεν είχαμε καμία συμμετοχή ούτε στην ομάδα εμπειρογνωμόνων που βοηθούσε την Επιτροπή που κυριαρχήθηκε από Ιταλούς και Ισπανούς.[4]

Ακούστηκαν πολλά ενδιαφέροντα από τους εισηγητές, αλλά το βασικότερο είναι ότι το εγχείρημα αφορά μια μακροχρόνια προσπάθεια ώστε να υπάρξουν τα απαραίτητα δεδομένα για αξιολόγηση της κατάστασης (δεν γίνεται αυτόματα), συγκρίσεις, χάραξη πολιτικής κλπ και για ενεργοποίηση του ιδιωτικού τομέα που σε πολλές περιπτώσεις παραμένει επιφυλακτικός. Το πολύ μικρό μέγεθος των μονάδων και η αδυναμία να δουν τα οφέλη τους κρατά μακριά. Εμφαση δόθηκε στην ύπαρξη Φορέα Διαχείρισης Προορισμού που μέσα από τη μακροχρόνια δράση του και την απόκτηση της εμπιστοσύνης των εμπλεκόμενων αυξάνει τις πιθανότητες επιτυχίας του εγχειρήματος.

Εγινε ανάλυση των επιμέρους βημάτων και των προβλημάτων που συνάντησαν οι προορισμοί

·       1ο βήμα: Δημιουργία ενδιαφέροντος και ευαισθητοποίηση (awareness) της τοπικής κοινωνίας και ιδιαίτερα των εμπλεκόμενων στον τουρισμό με την αξιοποίηση ΜΜΕ, δικτύων κοινωνικής δικτύωσης και διαμορφωτών κοινής γνώμης. Σημαντικό στοιχείο της πρώτης αυτής φάσης (που όμως θα πρέπει να επαναλαμβάνεται διαρκώς) αποτελεί η διάχυση των ωφελειών που αφορούν τόσο τον δημόσιο και κυρίως τον ιδιωτικό τομέα που είναι περισσότερο επιφυλακτικός στην ενεργή συμμετοχή του (βελτίωση εμπειρίας και αξίας για τουρίστα που αντανακλά σε έσοδα για τις επιχειρήσεις αλλά και σε επαναληψιμότητα των τουριστών, στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των  επιχειρήσεων, στη βελτίωση στη διαχείριση προορισμού για την αύξηση της ελκυστικότητας του, στην ύπαρξη προτεραιοτήτων σε δράσεις, στη καλύτερη διαχείριση εικόνας, προβολής, διαφήμισης, ενημέρωσης κλπ).

·       2ο βήμα: Δημιουργία του προφιλ προορισμού με βάση συγκεκριμένες οδηγίες που περιλαμβάνονται στο toolkit. Γενικά δεν υπήρξαν προβλήματα στη συλλογή των βασικών πληροφοριών που περιλαμβάνονται στο βήμα αυτό.

·       3ο βήμα: Πρόσκληση σε ενδιαφερόμενους φορείς του δημόσιου, κοινωνικού και ιδιωτικού τομέα με βάση συγκεκριμένο πλαίσιο. Αφορά οργάνωση "κλειστής" συνάντησης εργασίας με προσκλήσεις σε συγκεκριμένα άτομα-φορείς για να αναλυθούν τα βήματα και οι δράσεις που θα πρέπει να γίνουν.  

·       4ο βήμα: Ανάθεση ρόλου με χρονοδιάγραμμα υλοποίησης. Κάθε εμπλεκόμενος ανάλογα με τη θέση του αναλαμβάνει να φέρει σε πέρας συγκεκριμένο έργο με βάση το σχέδιο δράσης

·       5ο βήμα: Συλλογή στοιχείων, δευτερογενή και πρωτογενή με βάση ερωτηματολόγια που περιλαμβάνονται στο Toolikt. Δυσκολίες διαφορετικού βαθμού κυρίως εξ αιτίας της μη διαθεσιμότητας στοιχείων και της απροθυμίας του ιδιωτικού τομέα να συμβάλλει.

·       6ο βήμα: Ανάλυση κατάστασης με βάση τα δεδομένα (παρουσιάστηκαν διάφοροι τρόποι) και επεξεργασία προτάσεων δράσης με ιεράρχηση, χρονοδιάγραμμα και κόστος

·       7ο βήμα: Συνέχιση λειτουργίας με ανανέωση πληροφορίας και σχεδίου πολιτικής. Αξιολόγηση λειτουργίας και δημιουργία DMO. Το δύσκολο μέρος που αφορά στη βιωσιμότητα του φορέα διαχείρισης προορισμού και στη συνολική ανταπόκριση του συστήματος, μετά την 1^η φάση που συνήθως υποστηρίζεται με κάποια χρηματοδότηση (πχ. ευρωπαϊκό πρόγραμμα).

Υπήρξε και μια ειδική ενότητα για θέματα τουρισμού και περιβάλλοντος και η προσπάθεια που κάνει η Επιτροπή για να συνδέσει τα εργαλεία περιβαλλοντικής πολιτικής όπως το EMAS  (www.emas.eu) και το ECO-LABEL (www.ecolabel.eu)με τον τουρισμό. Τέλος ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος (EEA) παρουσίασε τις προσπάθειες του για να μελετήσει τη σχέση τουρισμού – περιβάλλοντος[5] ώστε να βοηθηθούν οι προορισμοί να βελτιώσουν τις επιδόσεις τους.

Εκτός από το θέμα του Παρατηρητηρίου, το θέμα του "προσπελάσιμου" (accessible) τουρισμού παρουσίασε ιδιαίτερο ενδιαφέρον γιατί δεν εστιάστηκε σε ΑΜΕΑ αλλά γενικεύθηκε σε άτομα με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά (διατροφής, παιδιά, θέματα υγείας, θέματα κινητικότητας) υποστηρίζοντας ότι η κινητικότητα αποτελεί καθολική υπηρεσία (πχ. προσπελασιμότητα στον προορισμό) που έχει πολλαπλά οφέλη. Εμφαση δόθηκε στην ανάγκη για ενημέρωση και εκπαίδευση των εργαζόμενων στον τομέα που πρέπει να μπορούν να βρουν λύσεις και στην ενημέρωση, και όχι σε κοστοβόρες υποδομές[6].

Προτάσεις

- να γίνει συνάντηση εργασίας με ΕΛΣΤΑΤ, ΤτΕ, ΙΤΕΠ και όποιον άλλον συλλέγει ή μπορεί να συλλέγει πληροφόρηση ώστε να δούμε τι έχουμε ως στοιχεία και πως μπορούμε να βελτιώσουμε τα υπάρχοντα με έμφαση στη περιφερειακή-τοπική διάσταση. Αυτή η διαδικασία μπορεί να ενταχθεί στη προσπάθεια για τους Δορυφόρους Λογαριασμούς ως μια πρόδρομη δραστηριότητα.

- να γίνει συνάντηση εργασίας με θέμα "Περιφερειακή Τουριστική Διακυβέρνηση" με όσες περιοχές είχαν δηλώσει συμμετοχή στη πιλοτική φάση του ΕΤΙS, την ΕΝΠΕ και τις περιφέρειες αλλά και την ΚΕΔΚΕ για να ενημερωθούν για τη σκοπιμότητα της ενεργοποίησης τους για τη εφαρμογή του ETIS. Η υπεύθυνη της Επιτροπής ενδιαφέρεται να έρθει για ενημέρωση. Αυτό μπορεί να γίνει μετά τη 1/4 που θα έχουν ετοιμάσει τη νέα έκδοση του ETIS.

- Να αξιοποιηθεί η δουλειά που έχει ξεκινήσει από το Παρατηρητήριο Βιώσιμου Τουρισμού Αιγαίου με τη βελτίωση της ιστοσελίδας και συστηματικοποίηση της ενημέρωσης.

- Να ξεκινήσουν προορισμοί πιλότοι που έχουν δείξει ήδη ενδιαφέρον όπως η Σαντορίνη, ώστε να υπάρξει η αναγκαία άμιλλα μεταξύ των προορισμών που θα οδηγήσει σε ευρύτερη κινητοποίηση. Η προσπάθεια αυτή μπορεί να διευκολυνθεί χρηματοδοτικά μέσα από συμμετοχή σε προγράμματα όπως το INTERREG «Ελλάδα-Κύπρος» με τη στήριξη του Υπουργείου Τουρισμού.

---

[1] Οι παρουσιάσεις και τα συμπεράσματα της ημερίδας θα αναρτηθούν στη σελίδα του ETIS

[2] http://ec.europa.eu/growth/sectors/tourism/offer/sustainable/indicators/index_en.htm

[3] Παγκόσμιος Οργανισμός Τουρισμού http://sdt.unwto.org/; Συμβούλιο της Ευρώπης – Διαδρομές Πολιτιστικού Τουρισμού http://www.coe.int/t/dg4/cultureheritage/culture/routes/default_en.asp;

Δίκτυο NECSTOUR http://www.necstour.eu/; ECOTRANS http://www.ecotrans.org/;

[4] Γενικά φαίνεται ότι η συμμετοχή της Ελλάδας στα θέματα ευρωπαϊκού τουρισμού έχει υποχωρήσει όπως φαίνεται και από την μη συμμετοχή της χώρας στους προορισμούς αριστείας (EDEN) για το 2015 με θέμα τη γαστρονομία. Αντίθετα πέρα από τον ρόλο που έχουν χώρες όπως η Ιταλία, η Ισπανία, η Γαλλία, η Μ.Βρετανία κλπ υπάρχει σημαντική παρουσία των πρώην ανατολικών χωρών όπως η Βουλγαρία, η Σλοβενία, η Κροατία, οι Βαλτικές χώρες ακόμη και το Μαυροβούνιο που δεν είναι χώρα της ΕΕ.    

[5] http://www.eea.europa.eu/soer-2015/europe/tourism και

 http://projects.eionet.europa.eu/tourism-and-environment-touerm/

[6] Πληροφορίες μπορούν να αναζητηθούν σε σελίδες όπως www.pantou.org; http://www.accessibletourism.org/; http://www.villageforall.net/; http://www.scandichotels.com/