Τα ανάποδα βήματα του σχεδιασμού βάζουν σε κίνδυνο το μέλλον του τουρισμού

Σε μια περίοδο που εξ αιτίας της υλοποίησης των Τοπικών Χωροταξικών Σχεδίων στους δήμους της χώρας λαμβάνονται αποφάσεις που αφορούν και στον τουρισμό, ενώ ταυτόχρονα αναμένεται η υπογραφή του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου του Τουρισμού ΕΧΠΤ), η ανακοίνωση του Υπουργείου Τουρισμού ότι ανέθεσε τη κατάρτιση της «Λευκής Βίβλου Τουριστικού Μετασχηματισμού και Ανάπτυξης» σε όμιλο εταιρειών δεν μπορεί παρά να προκαλεί απορίες και προβληματισμό. Μάλιστα η αναφορά του Υπουργείου ότι ο Σύμβουλος θα αναλάβει την ανάλυση της υφιστάμενης κατάστασης σημαίνει ότι η μέχρι σήμερα πολιτική δεν βασίζεται σε τεκμηρίωση στο κατά πόσο η συμβολή του τουρισμού στην χώρα ενισχύει τη βιωσιμότητα και την ανθεκτικότητα της και με ποιό σχέδιο αυτό επιτυγχάνεται. Και αυτό θα συμβεί αφού το ΕΧΠΤ θα έχει προκαθορίσει το μέλλον.

Ταυτόχρονα οι τοπικές κοινωνίες, ειδικά των νησιών, εδώ και μερικά χρόνια αντιδρούν στην υπερεπέκταση του τουρισμού που καταλαμβάνει τους δημόσιους χώρους, εξαντλεί τους φυσικούς πόρους όπως το νερό, και αλλοιώνει τη φυσιογνωμία των νησιών  οργανώνοντας την «αντίσταση» τους με δημόσιες εκδηλώσεις διαμαρτυρίας αλλά και προβληματισμού για το μέλλον των νησιών, ζητώντας από τις τοπικές αρχές να περιορίσουν την ανεξέλεγκτη μεγέθυνση. Δεν είναι τυχαίο ότι πρόσφατα η Περιφερειακή Ενωση Δήμων του Νοτίου Αιγαίου με ψήφισμα της ζητά από τη πολιτεία να «παγώσει» τις στρατηγικές επενδύσεις και τις ιδιωτικές πολεοδομήσεις που δεν έχουν τη συγκατάθεση των τοπικών κοινωνιών και να καταργήσει τη σχετική νομοθεσία.

Το φαινόμενο αυτό αποτυπώνεται σε έρευνες που έχει υλοποιήσει -σε συνεργασία με τις ΦΩΝΕΣ για το Αρχιπέλαγος- το Παρατηρητήριο Βιώσιμου Τουρισμού του Πανεπιστημίου Αιγαίου σε ελληνικά νησιά όπου οι συμμετέχοντες κατέθεσαν τον προβληματισμό τους για τις αρνητικές συνέπειες της τουριστικής μονοκαλλιέργιας, μιλώντας για σειρά προβλημάτων στη ποιότητα ζωής, στη συγκέντρωση των ωφελειών σε λίγους μη κατοίκους των νησιών, μιλώντας για υπερτουρισμό και μη βιώσιμη προοπτική νησιών και τοπικών κοινωνιών που βιώνουν διαδοχικά όλο και πιο «θερμά» καλοκαίρια και πιο «ψυχρούς» χειμώνες.  

Με δεδομένο ότι την ίδια περίοδο δημιουργείται το Εθνικό και τα Περιφερειακά Παρατηρητήρια Βιώσιμου Τουρισμού που θα παράγουν τεκμηρίωση με βάση τα διεθνή πρότυπα και υλοποιούνται 20 περιφερειακές και τοπικές μελέτες για τη δημιουργία Φορέων Διαχείρισης και Προβολής Προορισμών, ας ελπίσουμε ότι, έστω και καθυστερημένα, η νέα μελέτη θα μπει στην ουσία της αξιολόγησης της κατάστασης και θα «συνομιλήσει» με τις τοπικές κοινωνίες.

Γιάννης Σπιλάνης